Tragjedia e 7 tetorit i tronditi themelet e shoqërisë, por nuk i bashkoi izraelitët rreth një përgjigjeje të vetme. Kjo është arsyeja pse, edhe pas një prej ngjarjeve më traumatike në historinë e vendit, politika izraelite mbetet e karakterizuar nga polarizimi dhe përplasja mes vizioneve të kundërta për sigurinë, demokracinë dhe paqen. Ndarjet janë veçanërisht të dukshme në komunitetet që ndodhen pranë kufirit me Rripin e Gazës
Sulmi i Hamasit më 7 tetor 2023 tronditi thellë shoqërinë izraelite, por nuk arriti të sjellë ndryshimin e madh politik që shumë qytetarë prisnin. Ndërsa Izraeli përkujtoi përvjetorin e sulmit më vdekjeprurës në historinë e tij, ndasitë politike mbetën të thella, veçanërisht për çështjen se kush mban përgjegjësi për dështimin e shtetit për të parandaluar sulmin. Në zgjedhjet e 27 tetorit, izraelitët pritet të votojnë duke u nisur nga interpretime të ndryshme të ngjarjeve, nga përgjegjësia e kryeministrit Benjamin Netanyahu deri te roli i drejtuesve ushtarakë dhe të shërbimeve të sigurisë.
Ndarjet janë veçanërisht të dukshme në komunitetet që ndodhen pranë kufirit me Rripin e Gazës, ku më 7 tetor 2023, mijëra militantë të Hamasit dhe grupeve aleate kaluan kufirin, sulmuan vendbanime, baza ushtarake dhe një festival muzikor, duke vrarë rreth 1.200 njerëz, kryesisht civilë, sipas autoriteteve izraelite, dhe duke marrë peng 251 persona. Sulmi shkaktoi trauma të thella në shoqërinë izraelite dhe u pasua nga një luftë shkatërruese në Gaza, e cila, sipas autoriteteve shëndetësore palestineze, u mori jetën më shumë se 74.000 njerëzve, mes tyre mijëra fëmijë. Shifrat palestineze nuk bëjnë dallim mes civilëve dhe luftëtarëve. Megjithatë, përmasat e tragjedisë nuk kanë prodhuar një konsensus të ri politik. Në vend që të bashkonte qytetarët rreth një kërkese të përbashkët për ndryshim, sulmi duket se ka përforcuar bindjet që ekzistonin më parë.
Kështu, zgjedhjet e këtij muaji pritet të përqendrohen sërish te mbështetja ose kundërshtimi ndaj Netanyahut dhe te debati për të ardhmen e Izraelit si shtet demokratik, identitetin e tij hebraik dhe drejtimin e politikës së sigurisë.
Në kibucin Nahal Oz, vetëm rreth 800 metra larg kufirit me Gazën, banorët po përpiqen të rindërtojnë jetën pas luftës. Kopshtet kanë lulëzuar sërish dhe shumë prej banorëve që u larguan gjatë luftimeve janë kthyer në shtëpitë e tyre. Gjatë sulmit, 15 persona u vranë në komunitet dhe tetë banorë u morën peng, njëri prej të cilëve vdiq në robëri. Pavarësisht rikthimit në jetën e përditshme, kujtimet e asaj dite vazhdojnë të ndikojnë në mënyrën sesi banorët e shohin qeverinë dhe të ardhmen e vendit.
Daniel Rahamim, 72 vjeç, zëdhënës i komunitetit, i cili i mbijetoi sulmit së bashku me familjen e tij, thotë se shumë banorë të Nahal Ozit do të votojnë kundër Netanyahut. Sipas tij, kryeministri mban përgjegjësi për politikat dhe dështimet që e lanë Izraelin të pambrojtur përballë sulmit. Rahamim thekson se banorët e komunitetit të tij nuk mund të heqin dorë nga mundësia e paqes, pavarësisht përvojës së rëndë që kanë kaluar. Për të, siguria afatgjatë nuk mund të mbështetet vetëm te forca ushtarake, por kërkon edhe një zgjidhje politike me udhëheqësit palestinezë të moderuar. Qëndrimi i tij pasqyron edhe shqetësime më të gjera për drejtimin e brendshëm të Izraelit. Rahamim kritikon përpjekjet e qeverisë për të kufizuar kompetencat e gjyqësorit dhe ndikimin e aleatëve ultraortodoksë të Netanyahut.
Ai shtron pyetjen nëse Izraeli do të vazhdojë të jetë një demokraci liberale apo do të shndërrohet gradualisht në një shtet më fetar dhe autoritar. Megjithatë, edhe në këtë komunitet me prirje liberale, ekziston një bindje e fortë se Hamasi duhet të çarmatoset dhe se sulme të ngjashme nuk duhet të përsëriten.
Një pamje krejt tjetër paraqitet në Sderot, një qytet punëtorësh rreth 13 kilometra larg kufirit me Gazën. Edhe aty sulmi i 7 tetorit solli vdekje dhe shkatërrim. Më shumë se 50 persona u vranë, përfshirë civilë, policë, zjarrfikës dhe ushtarë. Stacioni i policisë ku u zhvilluan luftime të ashpra është zëvendësuar nga një park përkujtimor, ndërsa në qytet po ndërtohen lagje të reja. Por rindërtimi fizik nuk ka sjellë ndryshim të ngjashëm në qëndrimet politike.
Sderoti ka qenë tradicionalisht një bastion i partisë Likud të Netanyahut. Në zgjedhjet e vitit 2022, rreth 79 për qind e votuesve mbështetën partitë e djathta dhe ato fetare që përbënin koalicionin qeverisës. Edhe pas sulmit, shumë banorë vazhdojnë ta shohin Netanyahun si udhëheqësin që mund të garantojë sigurinë e vendit. Në këndvështrimin e tyre, përgjegjësia për dështimin e 7 tetorit bie kryesisht mbi drejtuesit e ushtrisë dhe shërbimeve të sigurisë, të cilët, sipas tyre, nuk e informuan siç duhej kryeministrin për kërcënimin që vinte nga Gaza. Shlomi Aragon, 55 vjeç, pronar i një restoranti shauarma, tregon se i shpëtoi për pak vdekjes gjatë sulmit, kur persona të armatosur e ndoqën me automjet dhe hapën zjarr. Ai kujton gjithashtu se rreth 20 vjet më parë, një raketë nga Gaza goditi shtëpinë e tij dhe plagosi rëndë bashkëshorten.
Megjithatë, Aragon vazhdon ta mbështesë Netanyahun, të cilin e përshkruan si udhëheqësin e luftës të brezit të tij. Ai beson se forcat ajrore izraelite mund ta kishin ndalur sulmin brenda një ore, nëse do të ishin aktivizuar në kohë, dhe shpreh bindjen se ka pasur tradhti brenda strukturave shtetërore.
Edhe Evelyn Sayada, 60 vjeçe, banore e Sderotit, thotë se jeton me ankthin e vazhdueshëm se një sulm tjetër mund të ndodhë, pasi Hamasi nuk është çarmatosur. Dhëndri i saj i mbijetoi sulmit ndaj festivalit muzikor. Pavarësisht frikës dhe humbjeve që ka përjetuar shoqëria izraelite, ajo thotë se ka shumë gjasa të votojë sërish për Netanyahun, ashtu siç ka bërë familja e saj prej vitesh. Për të, kryeministri nuk është përgjegjësi kryesor për dështimin, pasi ajo beson se ka pasur tradhti në nivelet e larta të sigurisë.
Debati mbi përgjegjësinë për 7 tetorin është kthyer kështu në një nga çështjet kryesore të fushatës zgjedhore. Netanyahu ka argumentuar se shërbimet e sigurisë nuk reaguan ndaj kërcënimit të Hamasit, ndërsa kritikët e tij thonë se qeveria ndoqi për vite me radhë një politikë që synonte ruajtjen e një qetësie të përkohshme në Gaza, pa trajtuar rrezikun në themel. Kryeministri ka deklaruar gjithashtu se zyrtarët e sigurisë nuk e zgjuan gjatë orëve të para të 7 tetorit, pavarësisht sinjaleve shqetësuese që vinin nga Gaza. Ai ka kundërshtuar krijimin e një komisioni të pavarur hetimor për të shqyrtuar plotësisht dështimet që çuan në sulm, megjithëse një pjesë e madhe e opinionit publik kërkon një hetim të tillë.
Përtej debatit mbi atë që ndodhi më 7 tetor, zgjedhjet zhvillohen në një klimë të tensionuar politike dhe diplomatike. Koalicioni i Netanyahut, i konsideruar ndër më të djathtët dhe më konservatorët fetarisht në historinë e vendit, është kritikuar për përpjekjet për të kufizuar pushtetin e gjyqësorit dhe për përkeqësimin e marrëdhënieve të Izraelit me një pjesë të partnerëve ndërkombëtarë. Ndërkohë, lufta që nisi në Gaza është zgjeruar në fronte të tjera, përfshirë Libanin dhe Iranin. Edhe pse kundërshtarët e Izraelit kanë pësuar goditje të rënda, ata nuk janë eliminuar, në kundërshtim me premtimet e Netanyahut për një fitore të plotë.
Sondazhet tregojnë se elektorati mbetet i ndarë dhe se gara politike është e ngushtë. Netanyahu, kryeministri më jetëgjatë në historinë e Izraelit, përballet me Gadi Eisenkotin, ish-shefin e shtabit të ushtrisë dhe një figurë të qendrës politike. Asnjëri nuk duket se ka një rrugë të lehtë për të siguruar shumicën e nevojshme për formimin e qeverisë së ardhshme. Një sondazh i Institutit për Studime të Sigurisë Kombëtare në Universitetin e Tel Avivit tregon se shumica e izraelitëve kanë frikë se një sulm i ngjashëm me atë të 7 tetorit mund të përsëritet. Kjo frikë bashkon shumë qytetarë, por nuk i bashkon ata rreth një zgjidhjeje të vetme politike.
Një përpjekje për të kapërcyer ndarjet vjen nga Yonatan Shamriz, 36 vjeç, banor i dikurshëm i Kfar Azës, një tjetër komunitet i goditur rëndë nga sulmi. Vëllai i tij, Alon, u mor peng dhe më vonë u vra aksidentalisht nga ushtarët izraelitë në Gaza, të cilët e ngatërruan atë dhe dy pengje të tjera me militantë. Pas kësaj tragjedie, Shamriz u bë një figurë publike dhe themeloi lëvizjen qytetare Kumu!, një fjalë hebraike që nënkupton zgjimin ose ngritjen, me synimin për të krijuar një udhëheqje të re dhe për të nxitur ndryshime në vend.
Për tre vjet, Shamriz dhe lëvizja e tij kanë organizuar ceremoninë kryesore përkujtimore për viktimat e 7 tetorit, duke përfshirë familje nga shtresa dhe bindje të ndryshme të shoqërisë izraelite. Në aktivitetet e tyre kanë marrë pjesë hebrenj dhe arabë, besimtarë dhe laikë, si dhe mbështetës të së djathtës dhe së majtës. Ceremonia e këtij viti mblodhi dhjetëra mijëra njerëz dhe u transmetua drejtpërdrejt nga kanalet kryesore televizive të vendit. Për Shamrizin, kjo përpjekje është një mënyrë për të ruajtur kujtesën e viktimave dhe për të kundërshtuar atë që ai e konsideron përpjekje të qeverisë për të zbehur përgjegjësinë për dështimet e asaj dite.
Vitin e kaluar, Shamriz njoftoi se do të hynte në politikë, duke shpresuar të krijonte një forcë të re që do të kapërcente ndarjet tradicionale dhe do të nxirrte mësime nga tragjedia. Ai synonte të sillte një alternativë të re, larg figurave të konsoliduara politike dhe ushtarake. Megjithatë, në shtator vendosi të tërhiqej nga kjo përpjekje, pasi arriti në përfundimin se shoqëria izraelite nuk ishte ende e gatshme të braktiste modelet e vjetra politike. Sipas tij, shumë qytetarë kanë frikë nga ndryshimi dhe preferojnë të votojnë për politikanë ose gjeneralë me përvojë, të cilët i njohin prej kohësh. Ky qëndrim përmbledh paradoksin e Izraelit pas 7 tetorit. Sulmi ndryshoi thellësisht ndjenjën e sigurisë, marrëdhënien e qytetarëve me shtetin dhe mënyrën se si ata e shohin kërcënimin nga jashtë. Ai solli humbje të mëdha njerëzore, shkatërroi ndjenjën e paprekshmërisë së vendit dhe hapi pyetje të vështira mbi përgjegjësinë e udhëheqjes politike dhe ushtarake.
Megjithatë, këto pasoja nuk u shndërruan në një ndryshim të përbashkët politik. Përkundrazi, qytetarët u kthyen te bindjet e tyre të mëparshme, duke kërkuar siguri përmes alternativave të ndryshme dhe duke ia atribuuar dështimin aktorëve të ndryshëm.
Në prag të zgjedhjeve të 27 tetorit, Izraeli mbetet i ndarë mes atyre që kërkojnë ndryshim të udhëheqjes dhe një qasjeje të re politike, dhe atyre që vazhdojnë ta mbështesin Netanyahun, duke besuar se përgjegjësia kryesore bie mbi strukturat e sigurisë. Për shumë qytetarë, çështja nuk është më vetëm sesi mund të parandalohet një sulm tjetër, por edhe se çfarë shteti duhet të jetë Izraeli në të ardhmen. Tragjedia e 7 tetorit i tronditi themelet e shoqërisë, por nuk i bashkoi izraelitët rreth një përgjigjeje të vetme. Kjo është arsyeja pse, edhe pas një prej ngjarjeve më traumatike në historinë e vendit, politika izraelite mbetet e karakterizuar nga polarizimi dhe përplasja mes vizioneve të kundërta për sigurinë, demokracinë dhe paqen. (The New York Times)
