Komisioni Evropian synon forcimin e kufijve të jashtëm, përshpejtimin e kthimit të migrantëve të parregullt dhe krijimin e një kuadri të ri për menaxhimin e situatave emergjente. Në fokus janë edhe ngritja e qendrave të kthimit në vendet e treta dhe zgjerimi i rolit të Frontex-it…
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, ka përcaktuar pesë prioritetet kryesore të politikës evropiane të migracionit në një letër drejtuar liderëve të Bashkimit Evropian, në prag të samitit të 15 dhe 16 tetorit në Bruksel.
Në dokumentin prej nëntë faqesh, Von der Leyen kërkon forcimin e menaxhimit të migracionit, me theks të veçantë te mbrojtja e kufijve të jashtëm, përshpejtimi i procedurave të kthimit dhe përballimi i mbërritjeve të papritura masive.
Presidentja e Komisionit Evropian thekson se kalimet e parregullta në kufijtë e jashtëm të BE-së kanë rënë në nivelin më të ulët që nga viti 2021. Sipas të dhënave të paraqitura në letër, ato janë ulur me 55% gjatë dy viteve të fundit dhe me më shumë se një të tretën gjatë vitit 2026.
Njëkohësisht, kanë shënuar rënie kërkesat për azil dhe lëvizjet dytësore të paautorizuara brenda BE-së, ndërsa numri i kthimeve është rritur. Megjithatë, Von der Leyen paralajmëron se zhvillimet gjatë verës, veçanërisht kriza në Ceuta, treguan se mbërritjet e papritura masive mund të krijojnë brenda një kohe të shkurtër presion të konsiderueshëm mbi kufijtë e jashtëm, duke sjellë edhe pasoja të rënda njerëzore.
Sipas saj, presioni migrator vazhdon të jetë i pranishëm nga Mesdheu deri në kufijtë lindorë të Bashkimit Evropian.
Pesë prioritetet e politikës evropiane të migracionit
1. Zbatimi i plotë i Paktit për Migracionin dhe Azilin
Prioriteti i parë lidhet me zbatimin e plotë të Paktit Evropian për Migracionin dhe Azilin.
Von der Leyen u kërkon shteteve anëtare të zbatojnë rregullat për përcaktimin e përgjegjësisë në shqyrtimin e kërkesave për azil dhe transferimin e azilkërkuesve ndërmjet vendeve.
Ajo nënvizon se ndarja e drejtë e përgjegjësive dhe solidariteti ndërmjet shteteve anëtare duhet të ecin paralelisht.
Një tjetër objektiv është kufizimi i lëvizjeve dytësore të paautorizuara dhe rikthimi i funksionimit të plotë të zonës Shengen.
2. Forcimi i Frontex-it dhe mbrojtja e kufijve të jashtëm
Komisioni Evropian planifikon zgjerimin e kapaciteteve operacionale të Agjencisë Evropiane të Rojës Kufitare dhe Bregdetare, Frontex.
Plani parashikon krijimin e një force rezervë evropiane për kontrollin kufitar dhe kthimet, një njësie të reagimit të shpejtë në situata krize, si dhe një qendre për koordinimin e kthimeve.
Komisioni po promovon gjithashtu një plan me pesë pika për parandalimin dhe menaxhimin e mbërritjeve të papritura masive.
Masat përfshijnë forcimin e mbikëqyrjes kufitare, sistemet e paralajmërimit të hershëm, bashkëpunimin me vendet e treta dhe luftën kundër dezinformimit dhe rrjeteve të trafikimit të migrantëve.
Sipas të dhënave të përfshira në letër, përmes Sistemit të Hyrje-Daljeve (EES) janë regjistruar mbi 204 milionë hyrje dhe dalje, më shumë se 69 mijë refuzime hyrjeje dhe mbi 1.750 raste personash që autoritetet i kanë konsideruar kërcënim për sigurinë e brendshme.
Shtetet anëtare që ende nuk e kanë përfunduar zbatimin e sistemit duhet ta realizojnë këtë proces deri në fund të vitit.
3. Kuadër i ri evropian për situatat emergjente
Prioriteti i tretë është krijimi i një kuadri të ri evropian për menaxhimin e situatave të jashtëzakonshme në kufijtë e BE-së.
Komisioni do të bashkëpunojë me shtetet anëtare për hartimin e mekanizmave që do të plotësojnë rregullat ekzistuese të menaxhimit të krizave.
Kuadri i ri synon të mundësojë fleksibilitet më të madh në kontrollin e kufijve dhe në procedurat e zakonshme të azilit dhe kthimit, kur rrethanat kërkojnë ndërhyrje të menjëhershme dhe dispozitat ekzistuese nuk janë të mjaftueshme.
Sipas Von der Leyen, mekanizmi duhet t’i japë BE-së mundësinë të reagojë ndaj situatave të jashtëzakonshme që kërcënojnë integritetin e kufijve të jashtëm, rendin publik dhe sigurinë e brendshme.
Ai synon gjithashtu të trajtojë rastet kur aktorë të ndryshëm e përdorin migracionin si instrument presioni politik.
4. Përshpejtimi i kthimeve dhe krijimi i qendrave në vendet e treta
Presidentja e Komisionit Evropian e konsideron tepër të ulët normën aktuale të kthimit të personave që nuk kanë të drejtë të qëndrojnë në territorin e BE-së.
Sipas të dhënave të saj, kjo normë arrin në 32%, pavarësisht rritjes së regjistruar gjatë viteve të fundit.
Von der Leyen kërkon miratimin dhe zbatimin e shpejtë të rregullores së re evropiane për kthimet, e cila do të përcaktojë rregulla të përbashkëta për të gjitha shtetet anëtare.
Një nga elementet kryesore të kësaj nisme është krijimi i bazës ligjore për ngritjen e qendrave të kthimit në vendet e treta, të njohura si “return hubs”.
Sipas propozimit, këto qendra duhet të funksionojnë në përputhje me të drejtën evropiane dhe ndërkombëtare, duke respektuar të drejtat e njeriut.
Komisioni pritet të paraqesë gjithashtu një propozim për digjitalizimin e procedurave të kthimit.
Von der Leyen kërkon njëkohësisht bashkëpunim më të ngushtë me vendet e origjinës, me qëllim që ato të pranojnë ripranimin e shtetasve të tyre që nuk kanë të drejtë qëndrimi në BE.
5. Forcimi i bashkëpunimit me vendet e origjinës dhe tranzitit
Prioriteti i pestë përqendrohet te dimensioni i jashtëm i politikës evropiane të migracionit.
Presidentja e Komisionit Evropian kërkon zgjerimin e partneriteteve me vendet e origjinës dhe tranzitit për të parandaluar migracionin e parregullt, për të luftuar rrjetet e trafikimit dhe për të zhvilluar rrugë të ligjshme migracioni.
Në këtë kuadër, BE-ja synon të ndërthurë menaxhimin e kufijve me bashkëpunimin diplomatik dhe marrëveshjet me vendet partnere.
Libia në fokus, 25 milionë euro shtesë për menaxhimin e migracionit
Një pjesë e veçantë e letrës i kushtohet Libisë, të cilën Komisioni Evropian e identifikon si vendin kryesor të nisjes së migrantëve që përpiqen të hyjnë në mënyrë të parregullt në BE.
Komisioni paralajmëron vazhdimin e bashkëpunimit me autoritetet libiane, përfshirë dialogun e ardhshëm teknik BE–Libi.
Bashkëpunimi do të përqendrohet te përmirësimi i menaxhimit të kufijve, forcimi i operacioneve të kërkim-shpëtimit dhe lufta kundër rrjeteve të trafikimit të migrantëve.
Në këtë kuadër, është nënshkruar një marrëveshje për 25 milionë euro financim shtesë, me qëllim zgjerimin e veprimtarive përkatëse në Libinë lindore.
Paralelisht, Bashkimi Evropian, në bashkëpunim me Organizatën Ndërkombëtare për Migracionin (IOM), mbështet kthimin vullnetar të migrantëve nga Libia drejt vendeve të tyre të origjinës.
BE-ja synon gjithashtu të kufizojë flukset migratore drejt Libisë, kur ato lidhen me përpjekjet për të hyrë më pas në mënyrë të parregullt në territorin evropian.
Me këto pesë prioritete, Komisioni Evropian synon të forcojë kontrollin e kufijve, të përmirësojë efektivitetin e kthimeve dhe të krijojë mekanizma më fleksibël për përballimin e krizave migratore, duke ruajtur detyrimet që burojnë nga legjislacioni evropian dhe ndërkombëtar.
