Shkruar nga *Emile Hokayem
Irani ka pësuar goditje të rënda, por ruan avantazhe në gjeografi, kohë dhe qëndrueshmëri
Lufta është një kurs intensiv për të mësuar në mënyrë të shpejtë. Njerëz që nuk dinin dallimin mes një pushke AK-47 dhe një M4 tani kuptojnë hollësitë e sistemeve të mbrojtjes ajrore; ata që ndodhen pranë luftimeve mësojnë të dallojnë mes një rakete balistike që godet objektivin dhe një që neutralizohet në ajër.
Faza e parë ushtarake e fushatës së SHBA-së dhe Izraelit kundër Iranit, e planifikuar paraprakisht, e strukturuar me kujdes dhe e zbatuar në mënyrë metodike, duket se po i afrohet fundit. Duke gjykuar nga shifrat, suksesi operacional është i jashtëzakonshëm. Pas vendosjes së epërsisë ajrore, operacioni përfshiu qindra avionë amerikanë dhe izraelitë, dy aeroplanmbajtëse, si dhe përdorimin e raketave lundruese dhe balistike.
Pasi ka qenë objekt i më shumë se 13,000 goditjeve brenda vetëm dy javësh, humbjet në udhëheqje dhe infrastrukturë në Iran kanë qenë të mëdha. Zyrtarët amerikanë dhe izraelitë japin shifra optimiste për numrin e raketave dhe lëshuesve të shkatërruar në tokë.
Pra, kush po fiton deri tani?
Njeriu me qasje në informacionin më të mirë të inteligjencës, Donald Trump, këmbëngul se SHBA dhe Izraeli po fitojnë qartësisht, por njëkohësisht shpreh pakënaqësi që Republika Islamike nuk po dorëzohet. Metrikat e pastra dhe epërsia teknologjike nuk tregojnë të gjithë historinë e ecurisë së një lufte. Dërgimi i një njësie ekspedicionare detare nga Okinawa, zhvendosja e sistemeve të mbrojtjes ajrore nga Gadishulli Korean dhe thirrjet ndaj flotave të vendeve që nuk janë plotësisht miqësore për t’u dislokuar në rajonin e Gjirit nuk janë shenjë paniku, duke pasur parasysh kapacitetet e mëdha të Uashingtonit. Por ato nuk janë as tregues të një parashikimi të saktë apo planifikimi të mirëfilltë. Për çdo gjeneral të pensionuar që shfaqet entuziast në televizion, ka një tjetër që në heshtje shpreh skepticizëm.
Mbrojtja reaktive kërkon burime dhe barra e vazhdueshme e saj do të jetë e konsiderueshme dhe politikisht e debatueshme. Sa anije mund të angazhohen për shoqërimin e cisternave të naftës dhe a do të kontribuojnë vende të tjera? Sa avionë dhe dronë mund të mbahen vazhdimisht në ajër?
Strategjia e mirë kërkon përputhje mes qëllimeve dhe mjeteve. Sipas këtij standardi, Irani nuk ka performuar keq. Duke mos pasur aftësi të mjaftueshme për t’u mbrojtur, Teherani ka zgjedhur të rrisë koston për të gjithë dhe e ka fokusuar veprimin e tij në mënyrë të qëllimshme.
Izraeli është goditur, por aktualisht është një objektiv më pak i rëndësishëm: me kapacitete të reduktuara raketore, Irani nuk mund të arrijë efekt vendimtar kundër një vendi më të mbrojtur dhe me popullsi të përgatitur.
Në vend të kësaj, Emiratet e Bashkuara Arabe kanë marrë pjesën më të madhe të kundërpërgjigjes iraniane, të ndjekura nga Kuvajti dhe Bahreini. Në qendër të objektivave kanë qenë infrastruktura energjetike, nga prodhimi dhe rafinimi deri te ngarkimi dhe transporti.
Arabia Saudite është prekur më pak, krahasuar, megjithëse 1/3 e dronëve të lëshuara drejt saj ka synuar objektin strategjik të naftës në Shaybah. Mbi të gjitha, aftësia e Iranit për të paralizuar trafikun detar në Ngushticën e Hormuzit ka sfiduar pritshmëritë se SHBA e kishte parashikuar plotësisht këtë skenar.
Grafikat që tregojnë norma të larta interceptimi dhe ulje të projekteve hyrëse nuk tregojnë sa interceptorë janë konsumuar apo nëse saktësia e Iranit është përmirësuar. Lufta moderne ndërmjet shteteve nuk zhvillohet më kryesisht në vijën e frontit, por në thellësi. Pushtimi rus i Ukrainës dhe mbrojtja e saj tregojnë se supozimet e gabuara mund të pengojnë fitoren e forcës që duket më e fortë në letër; se asnjë sistem armësh nuk është vendimtar më vete; se përshtatja dhe inovacioni japin avantazhe të përkohshme që më pas neutralizohen; dhe se qëndrueshmëria shoqërore mbështet fuqinë ushtarake.
Si do të duket faza e dytë e luftës?
Për Izraelin, fokusi do të jetë në shkatërrimin e vazhdueshëm të infrastrukturës ushtarake iraniane dhe në goditjen më të thelluar të aparatit të tij shtypës për të dobësuar Gardën Revolucionare dhe milicinë e lidhur me të, Basij.
Për SHBA-në, synimi do të jetë rikthimi i trafikut detar, mbrojtja më efektive e partnerëve arabë dhe përshtatja ndaj taktikave iraniane. Për Iranin, kjo mund të përfshijë përdorimin e armëve që deri tani janë përdorur më pak. Një nga enigmat e luftës është pse nuk janë përdorur më shumë raketat lundruese.
Një shpjegim optimist është se ato janë shkatërruar në masë të madhe; një tjetër, më i mundshëm, është se Irani i ka ruajtur për përdorim në përballje më të afërta në Ngushticën e Hormuzit.
Pas goditjeve që ka pësuar, regjimi iranian nuk ka gjasa të tërhiqet, pasi ruan disa avantazhe: gjeografinë, kohën dhe asimetrinë. Irani mund të godasë më shumë vende dhe zona nga më shumë pozicione. Sa më shumë të zgjasë lufta, aq më e madhe bëhet kostoja për të gjithë të tjerët, dhe regjimi iranian ka një tolerancë më të lartë ndaj vuajtjeve. Kur qëllimi është mbijetesa, përdoren të gjitha mjetet. /Përshtatur nga FT/
*Drejtor i sigurisë rajonale në Institutin Ndërkombëtar për Studime Strategjike
