Takimi mes presidentit serb Aleksandar Vuçiç dhe presidentit kinez Xi Jinping forcon partneritetin strategjik Pekin–Beograd dhe pasqyron përpjekjet e Kinës për të zgjeruar ndikimin e saj politik dhe ekonomik në Evropë në kushtet e një rendi ndërkombëtar gjithnjë e më multipolar…
Vizita e presidentit serb Aleksandar Vuçiç në Pekin ka marrë peshë të konsiderueshme gjeopolitike në një periudhë kur balancat globale të fuqisë po ndryshojnë me shpejtësi. Takimi i tij me presidentin kinez Xi Jinping shkon përtej kuadrit të marrëdhënieve dypalëshe dhe lidhet me strategjinë më të gjerë të Kinës për të forcuar ndikimin e saj në Evropë dhe për të konsoliduar rolin si një nga shtyllat kryesore të rendit të ri multipolar.
Koha e vizitës është interpretuar si simbolike në Serbi. Mediat dhe analistët politikë serbë kanë theksuar faktin se Vuçiç mbërriti në Pekin menjëherë pas takimeve të Xi Jinping me Donald Trump dhe Vladimir Putin. Në diskursin publik serb, kjo renditje shihet si sinjal se Kina e konsideron Serbinë partner strategjik në Ballkan dhe një pikë të rëndësishme për zgjerimin e pranisë kineze në Evropë, shkruan Indipendent Balkan News Agency.
Vizita e Vuçiç në Kinë vjen në një moment kur SHBA kanë publikuar strategjinë e re për Ballkanin, i cili konsiderohet si qendër e konkurrencës gjeopolitike mes Perëndimit, Rusisë dhe Kinës.
SHBA e identifikojnë Rusinë dhe Kinën si aktorët kryesorë që sfidojnë interesat amerikane në Ballkanin Perëndimor. Në strategjinë e re të SHBA thuhet se Kina përdor kreditë shtetërore, projektet infrastrukturore, propagandën dhe lidhjet me elitat politike për të zgjeruar ndikimin e saj ekonomik dhe politik.
Raporti kritikon veçanërisht modelin kinez të investimeve, duke pretenduar se kompanitë kineze shpesh fitojnë tenderë me oferta të ulëta, por më pas rrisin kostot reale të projekteve përmes vonesave dhe tejkalimeve financiare.
Administrata amerikane argumenton se ekonomitë funksionale dhe institucionet transparente janë mbrojtja më e mirë ndaj ndikimit rus dhe kinez.
Nga perspektiva e Pekinit, Serbia mbetet një nga partnerët më të rëndësishëm të Kinës në kontinentin evropian. Vitet e fundit, Kina ka zgjeruar vazhdimisht praninë e saj ekonomike dhe strategjike në Serbi përmes investimeve në infrastrukturë, transport, energji dhe industri. Marrëveshja e tregtisë së lirë, regjimi pa viza dhe fluturimet direkte kanë forcuar më tej bashkëpunimin mes dy vendeve.
Në të njëjtën kohë, Serbia është shndërruar në një nyje të rëndësishme lidhëse mes Evropës Juglindore dhe asaj Qendrore në kuadër të interesave ekonomike kineze. Kjo i ka dhënë Beogradit rëndësi të shtuar në strategjinë evropiane të Pekinit.
Marrëdhëniet mes dy vendeve mbartin gjithashtu një dimension të fortë politik dhe simbolik. Zyrtarët kinezë vazhdojnë të përdorin termin “miqësi e hekurt” për raportet me Serbinë, duke iu referuar mbështetjes politike që Beogradi i ka dhënë Kinës në çështje të ndjeshme për Pekinin, veçanërisht për Tajvanin.
Nga ana tjetër, Serbia ka ruajtur lidhje të ngushta me Kinën pa u harmonizuar plotësisht me qëndrimet politike të Perëndimit. Kjo i jep partneritetit një rëndësi të veçantë për diplomacinë kineze.
Për presidentin Vuçiç, vizita zhvillohet në një moment kur Serbia përballet me presione të shtuara gjeopolitike, sidomos lidhur me Kosovën, marrëdhëniet me Rusinë dhe procesin e integrimit në Bashkimin Evropian. Në këtë kontekst, Kina paraqitet si një partner ekonomik dhe diplomatik i rëndësishëm që nuk vendos kushtëzime politike të ngjashme me ato të vendeve perëndimore.
Liderët serbë përpiqen të ruajnë një ekuilibër të kujdesshëm mes Lindjes dhe Perëndimit, duke përdorur marrëdhëniet me Pekinin për të forcuar pozitën negociuese të Beogradit në arenën ndërkombëtare.
Në qarqet politike dhe mediatike serbe argumentohet se Kina i ka ofruar Serbisë investime dhe projekte infrastrukturore me një ritëm dhe fleksibilitet politik që Bashkimi Evropian nuk ka mundur ta ofrojë në të njëjtën mënyrë. Mediat serbe i kushtojnë vëmendje të veçantë edhe mënyrës se si Pekini organizon vizitat e liderëve të huaj, duke e interpretuar protokollin ceremonial dhe simbolikën e takimeve si tregues të rëndësisë që Kina u kushton partnerëve të saj.
Nga ana e saj, Kina përpiqet ta paraqesë bashkëpunimin me Serbinë si shembull të një modeli alternativ të marrëdhënieve ndërkombëtare, të bazuar, sipas narrativës zyrtare kineze, në respekt të ndërsjellë, barazi dhe mosndërhyrje në punët e brendshme të shteteve sovrane.
Pekini refuzon kritikat perëndimore për krijimin e sferave të ndikimit dhe synon të promovojë marrëdhëniet me vende si Serbia si model bashkëpunimi mes shteteve me madhësi dhe sisteme politike të ndryshme.
Vizita e Vuçiç në Pekin tregon rëndësinë strategjike që Ballkani po merr në politikën e jashtme kineze, por edhe përpjekjen e Serbisë për të forcuar rolin e saj ndërkombëtar në kushtet e rivalitetit në rritje mes fuqive të mëdha. Në një periudhë kur po riformësohen balancat globale, marrëdhëniet mes Pekinit dhe Beogradit po marrin një dimension gjithnjë e më të theksuar politik, ekonomik dhe strategjik.
