Shkruar nga Dragan Sormaz – The Geopost
Në fund të këtij viti të trazuar, është e qartë se Serbia, nën udhëheqjen e Vuçiçit dhe regjimit të tij kleptokratik, nuk ka më asnjë perspektivë reale...Viti 2025 është shndërruar në një vit “faturash politike që po vijnë” për regjimin e Aleksandar Vuçiç, i cili gjatë 13 viteve në pushtet ka grumbulluar pasoja të rënda si në nivel vendas ashtu edhe ndërkombëtar. Krahas erozionit të thellë të mbështetjes së brendshme që ka tronditur themelet e stabilitetit të regjimit, Vuçiç është përballur edhe me shembjen e politikës së tij të jashtme, e ndërtuar më parë mbi katër shtylla kryesore, e cila, brenda një periudhe shumë të shkurtër, përjetoi një kolaps të plotë.
E kisha paralajmëruar se ky vit do të ishte fatal për Vuçiçin në një artikull të botuar më 28 shtator në të përditshmen Danas, duke u mbështetur në informacione që vinin nga qendra kyçe vendimmarrëse si Brukseli dhe Uashingtoni. Këto vlerësime bazoheshin në zhvillimet e parashikuara në Bosnjë dhe Hercegovinë, Kosovë dhe Ukrainë.
Megjithatë, disa elementë të këtyre skenarëve u ndryshuan ose nuk u materializuan plotësisht për tre arsye kryesore: fitorja e Donald Trump në Shtetet e Bashkuara, e shoqëruar nga një interes më i kufizuar në rajon dhe një qasje e ndryshme ndaj luftës në Ukrainë; paqëndrueshmëria politike në Kosovë dhe statusi teknik i zgjatur i institucioneve të saj për pothuajse të gjithë vitin; dhe shembja tragjike e tendës në Novi Sad, e cila shkaktoi tronditjen më të madhe politike në vend që kur Vuçiç erdhi në pushtet.
Çarjet e para serioze në politikën e jashtme të promovuar shumë të Serbisë u shfaqën në fillim të majit, gjatë debaklit të vizitës së Vuçiçit në Shtetet e Bashkuara. Në atë rast, kreu i regjimit në Beograd përmendi probleme shëndetësore dhe u kthye me nxitim në Serbi vetëm pas disa orësh udhëtimi transatlantik.
Sipas raporteve të pakonfirmuara, Vuçiç kishte tentuar pa sukses, nën një emër të rremë, të hynte në një aktivitet të donatorëve të Partisë Republikane për t’u takuar me Donald Trump. Meqenëse pjesëmarrja e udhëheqësve të shteteve të huaja në aktivitete të tilla është e paligjshme, duket se shërbimet kompetente kanë ndërhyrë dhe Vuçiç, duke kërkuar të shmangte një skandal edhe më të madh, u detyrua të largohej me nxitim për në Beograd.
Fakti që, pavarësisht premtimit të tij, Vuçiç nuk e shpjegoi kurrë publikisht se çfarë ndodhi në të vërtetë në Florida, e bën të qartë se i gjithë episodi arriti nivele të patolerueshme turpi dhe turpi, si për të personalisht ashtu edhe për shtetin serb.
Në këtë rast, Vuçiç demonstroi edhe një herë atë që e kam theksuar për një kohë të gjatë, madje edhe gjatë periudhës kur isha anëtar i SNS-së: Presidenti i Serbisë është një mjeshtër i inxhinierisë politike, por thellësisht i paarsimuar politikisht. Duke e parë botën nga perspektiva e një manovruesi të vogël ballkanik, ai e injoroi plotësisht faktin se në vitin 2020 nënshkroi Marrëveshjen e Uashingtonit në prani të Donald Trump, por dështoi të zbatonte asnjë nga dispozitat e saj.
Ai nuk arriti diversifikimin e energjisë, nuk arriti një marrëveshje përfundimtare me Kosovën dhe nuk e zhvendosi ambasadën e Serbisë në Jerusalem. Veprime të tilla e shtyjnë çdo vend në periferi të interesit amerikan, gjë që përfaqëson një pasojë serioze dhe afatgjatë për politikën e jashtme të Serbisë.
Duke luajtur kartën e rikthimit të Donald Trump në pushtet, Aleksandar Vuçiç u mbështet te njerëzit e gabuar në Uashington, siç ishin Richard Grenell dhe Rudolph Giuliani, të cilët nuk arritën të siguronin pozicionet e pritura në administratën e re amerikane. Këta individë, të afërt me Vuçiçin, rezultuan të ishin figura dytësore pa peshë të vërtetë në qarqet vendimmarrëse të elitës politike amerikane.
Goditja përfundimtare ndaj reputacionit të Vuçiçit në Shtetet e Bashkuara erdhi me zhvillimin më të fundit, kur kompania e Jared Kushnerit u tërhoq nga ndërtimi i një hoteli luksoz në qendër të Beogradit, në vendin e ish-“Shtabit të Përgjithshëm”, për shkak të një skandali korrupsioni.
Ky vendim vulosi perceptimin negativ për Vuçiçin në Uashington: ai tani shihet si një aventurier politik që e ka përfshirë familjen e Presidentit Trump në një skandal korrupsioni, pa pasur asnjë projekt serioz gati për zbatim.
Situata bëhet edhe më e pafavorshme për Beogradin, duke pasur parasysh se administrata e re amerikane nuk e konsideron Ballkanin Perëndimor një përparësi të lartë. Si rezultat, Uashingtoni është i përgatitur t’ia lërë zgjidhjen e çështjeve rajonale aktorëve të tjerë me ndikim, kryesisht Gjermanisë dhe Turqisë.
Është pikërisht me këto dy fuqi që Serbia po e ka gjithnjë e më të vështirë të krijojë terren të përbashkët, duke ushqyer pritje të gabuara se interesat e tyre do të përputhen me ato serbe, në vend që të pranojë realitetin e marrëdhënieve të pushtetit me shtete shumë më të forta.
Vuçiç nuk është në një pozicion më të mirë as në Moskë dhe as në Pekin. Përfshirja aktive e Rusisë në protestat njëvjeçare në Serbi, mungesa e një marrëveshjeje afatgjatë për furnizimin me gaz dhe një qëndrim hapur armiqësor ndaj Serbisë në rastin e NIS tregojnë se Vuçiçit i mungon as mbështetja dhe as mirëkuptimi i Kremlinit.
Një situatë e ngjashme ekziston edhe me Kinën, e cila ka pezulluar pothuajse plotësisht investimet e saj në Serbi. Vetëm gjatë vitit 2025, investimet kineze ranë në mënyrë drastike me 94 përqind.
Në një konfigurim të tillë gjeopolitik, e vetmja hapësirë ku Serbia e Vuçiçit mund të kapet ende pas një “fije shprese” mbetet Bashkimi Evropian. Megjithatë, i vetëdijshëm se nuk ka vend për regjimin e tij në një shtet anëtar të BE-së të ndërtuar mbi sundimin e ligjit, Vuçiç ka intensifikuar propagandën anti-evropiane.
Kjo politikë kulmoi me propozimin për pranimin e njëkohshëm të të gjitha vendeve të rajonit në BE, një ide që, në thelb, është anti-evropiane dhe e projektuar të dështojë, me qëllim që fajin t’ia hedhë Brukselit.
Në fund të këtij viti të trazuar, është e qartë se Serbia, nën udhëheqjen e Vuçiçit dhe regjimit të tij kleptokratik, nuk ka më asnjë perspektivë reale. Vendimet kryesore që do të merren në muajt në vijim e bëjnë të domosdoshme ushtrimin e presionit të fortë vendas dhe ndërkombëtar për formimin e një qeverie kalimtare që do të garantonte zgjedhje të lira dhe të ndershme dhe një orientim të qartë gjeopolitik.
