Përshkallëzimi i luftës në Ukrainë në Detin e Zi po krijon rreziqe të reja për sigurinë dhe tregtinë evropiane. Sulmet me dronë ndaj anijeve tregtare kanë shkaktuar viktima, kanë penguar transportin e mallrave dhe kanë shtuar pasigurinë për investimet në portet ukrainase.
Sipas POLITICO, gjatë javës së fundit, pesë anije tregtare janë goditur në ujërat pranë Bullgarisë dhe Rumanisë, duke shkaktuar të paktën katër viktima, disa persona të zhdukur dhe marinarë të plagosur. Pas këtyre incidenteve, Bullgaria, Rumania dhe Turqia kanë kërkuar nga NATO që t’i kushtojë më shumë vëmendje sigurisë në rajon.
Kryeministri bullgar Rumen Radev i ka cilësuar sulmet brenda zonës ekskluzive ekonomike të Bullgarisë si të papranueshme dhe si shkelje serioze të së drejtës ndërkombëtare detare. Megjithatë, autoritetet bullgare kanë theksuar se hetimet nuk kanë përcaktuar ende përgjegjësinë për sulmet e fundit.
Rusia ka sulmuar vazhdimisht portet ukrainase që nga fillimi i pushtimit në shkallë të plotë, ndërsa edhe Ukraina ka përdorur dronë detarë kundër objektivave të lidhura me Rusinë. Sipas ekspertëve të sigurisë, përdorimi i këtyre mjeteve nga të dyja palët po e ndërlikon situatën dhe po rrit rrezikun për lundrimin civil.
Çështja pritet të diskutohet në samitin e Këshillit Evropian në Bruksel, ku udhëheqësit do të shqyrtojnë mundësitë për rivendosjen e kalimit të sigurt të anijeve që transportojnë drithëra.
Një nga shqetësimet kryesore lidhet me eksportet bujqësore të Ukrainës. Portet e Detit të Zi përpunojnë rreth 95 për qind të eksporteve ukrainase të drithërave, ndërsa sulmet dhe pasiguria kanë ndikuar në uljen e trafikut detar.
Një pjesë e ngarkesave po zhvendoset drejt lumit Danub dhe transportit hekurudhor, por kapacitetet mbeten të kufizuara. Nivelet e ulëta të ujit në Danub dhe presioni mbi infrastrukturën e transportit në Rumani po krijojnë vështirësi shtesë.
Autoritetet ukrainase paralajmërojnë se miliona tonë drithëra të pashitura po grumbullohen, duke rrezikuar të ardhurat e fermerëve dhe financimin e mbjelljeve të ardhshme. Ekspertët theksojnë se zhvendosja e eksporteve drejt rrugëve tokësore mund të rikthejë tensionet tregtare me fermerët e vendeve fqinje të BE-së.
Për të përballuar situatën, Bullgaria po bashkëpunon me Rumaninë dhe Turqinë për një nismë të përbashkët që synon mbrojtjen e lirisë së lundrimit. Sipas diplomatëve të NATO-s, aleanca mund të shqyrtojë vendosjen e sistemeve shtesë kundër dronëve në rajon.
Sulmet po ndikojnë gjithashtu në perspektivën e rindërtimit ekonomik të Ukrainës. Kompani ndërkombëtare, përfshirë gjigantin e transportit detar MSC, kanë shfaqur interes për investime në terminalet pranë Odesës, por rreziku i sulmeve po shton pasigurinë.
Oleg Grygoriuk, drejtues i Sindikatës së Punëtorëve të Transportit Detar të Ukrainës, ka paralajmëruar se kërcënimi i vazhdueshëm nga raketat dhe dronët po pengon investitorët të angazhohen në rindërtimin e porteve.
