Shkruar nga Francesca Paci/La Stampa
Ish-kampioni i shahut Garry Kasparov paralajmëron se Vladimir Putini nuk luan sipas rregullave të shahut, por përdor “pokerin gjeopolitik” për të mbajtur pushtetin. Ai argumenton se një armëpushim është i pamundur, pasi diktatori rus ka nevojë për luftë të përhershme për të mbijetuar politikisht.
Për tri ditë, Garry Kasparov zhvilloi takime dhe shkëmbeu mendime mbi të ftuarin e padëshiruar në Konferencën e Sigurisë në Mynih: Rusinë, e cila po i afrohet gjithnjë e më shumë Evropës, sa më shumë që distancohet Amerika.
Por diçka ka ndryshuar vitin e fundit, thotë në një intervistë ish-kampioni i shahut dhe disidenti rus: “Putini vazhdon të përsërisë se po fiton për të ecur më tej përpara. BE-ja po e kupton dalëngadalë se ky është një blof”.
Si po duket shoqëria ruse në prag të vitit të katërt të luftës në Ukrainë?
Është e vështirë të thuhet me siguri, sepse 80-90 për qind e rusëve refuzojnë t’u përgjigjen anketave nga frika e pasojave. Kështu, ne mund të analizojmë vetëm të dhëna të pjesshme. Në vitin 2022, rreth 1-3 milionë rusë u përpoqën të emigronin jashtë vendit.
Mendoj se, për fat të keq, shumica e sheh luftën si të pashmangshme – një realitet i vështirë për t’u pranuar, por edhe më i vështirë për t’u kritikuar, pasi shërbehet si “bukë e përditshme” që nga kopshtet, universitetet e deri te fabrikat dhe duhet të integrohet në ekonominë e saj.
Pra, nuk ka asnjë çarje në mbështetjen ndaj regjimit?
Lufta është një mjet i regjimit dhe si i tillë ka mbështetjen e plotë të aparatit shtetëror, por do të habitesha nëse më shumë se 30 për qind e popullsisë do ta mbështeste vërtet atë. Gabimi më i madh i Perëndimit është të përqendrohet në fushën e betejës dhe te rezultatet e luftës të arritura deri më tani, në vend se te narrativa.
Populli rus nuk ka reaguar kurrë ndaj rezultatit të luftërave. Putini thotë se do të vazhdojë derisa të fitojë. Prandaj përsërit se po fiton, jo lojën për Ukrainën, por atë për të rikrijuar perandorinë ruse. Ai e di se mund të humbasë miliona burra, por jo besimin e popullit, sepse çdo herë që një udhëheqës rus është treguar i paaftë, rezultati ka qenë katastrofik.
Pika e tij e dobët është narrativa. Putini nuk është i pamposhtshëm, dhe kjo duhet thënë. Unë ndjek shumë kanale “patriotike”, që kanë filluar të shprehin dyshime për aftësinë e tij për të kontrolluar situatën.
Pesë vende perëndimore kanë konfirmuar përmes analizave shkencore se Alexei Navalny është helmuar. Moska nuk i fal ata që e kundërshtojnë. Edhe ju jeni në shënjestër, me 2 urdhër-arreste me akuzën për terrorizëm. A e ndjeni shtimin e presionit?
Po, e ndjej. Por ashtu si Mikhail Khodorkovsky, s’kam shumë alternativa. Nëse duan, ata do të më gjejnë. E pranoj që nuk dal aq shumë në publik sa dikur, e kufizoj veten. Por nuk po e ndryshoj stilin tim të jetesës. Jam rritur në vazhdën e disidencës sovjetike, sipas modelit: “Bëj atë që duhet dhe ji i tillë”. Nuk do të kthehem pas.
Cila është gjendja e opozitës ruse, si brenda vendit (nëse ka), ashtu edhe në diasporë?
Duke lënë mënjanë dëshirat, brenda Rusisë nuk ka opozitë. Si mund të ketë, nëse qoftë edhe një ripostim mjafton për të të çuar në burg për vite me radhë? Rasti i diasporës është i ndryshëm; ka tri grupe të ndara. I pari, ai i Navalny-t, është kundër Putinit, por nuk dëshiron të përfshihet në Ukrainë.
I dyti, i afërt me Khodorkovsky-n, e kupton që Ukraina duhet të fitojë, por po qëndron larg luftës. Ndërkohë i treti, i cili është i lidhur me mua, e di se duhet të marrë pjesë dhe po punon aktivisht përkrah Ukrainës kundër pushtuesve.
Gjatë muajve të fundit ka pasur një zhvendosje të fortë nga grupi i parë drejt dy të tjerëve. Pra, po rritet ndërgjegjësimi se disfata e Putinit është shansi i vetëm që të ndryshojë Rusia.
A besoni te perspektiva e një armëpushimi që presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky e përmendi gjithashtu në Mynih?
Ne të gjithë duam që lufta të mbarojë, por nuk mendoj se një armëpushim është realist me Putinin. Ai e ka bërë luftën biznesin e tij kryesor, dhe një milion rusë të mësuar të vrasin nuk mund të kthehen nesër në shtëpi pa shkaktuar probleme të mëdha.
Rusia është në vështirësi të mëdha ekonomike. Nëse e mbyll frontin ukrainas, do të hapë një në Moldavi ose në Baltik, dhe do të shkaktojë një luftë tjetër. Zelensky ka bërë lëshime të mëdha, por deri më tani ato nuk kanë sjellë ndonjë përparim.
Çfarë mendoni për qëllimet e Donald Trumpit?
Unë nuk i di qëllimet e Trump, por shoh veprimet e tij dhe ato janë pa mëdyshje pro Putinit. Ai mbështeti kërkesat e Kremlinit, ndërpreu ndihmën për Ukrainën dhe braktisi Evropën. Trump e ka kthyer kokën nga Putini dhe Xi Jinping. Ai mendon ekskluzivisht për paratë dhe lavdinë e klanit të tij familjar, jo për interesin e Shteteve të Bashkuara.
Zelensky i ka kritikuar evropianët se nuk kanë bërë mjaftueshëm. A e ndani akuzën e tij?
Po, madje Zelensky ka qenë shumë i butë. Evropa ka 4 vjet në luftë, megjithatë nuk ka bërë shumë. Pse nuk i ka mbyllur të gjitha rubinetet e naftës dhe gazit rus? E vërteta është se asaj i mungon ende një vetëdije e plotë. Evropa ka ende luksin të mos luftojë, sepse këtë po e bën Ukraina në vend të saj. Por nëse nuk do ta bënte, vija e frontit nuk do të ishte në kufijtë e saj, por brenda unionit.
Çfarë lloj lojtari është Vladimir Putin, dhe çfarë lëvizjeje mund të bëjë ai?
Putin nuk është një lojtar shahu. Në shah, nuk i di planet e kundërshtarit tënd, por i sheh gurët e tyre dhe lëviz sipas rregullave të përcaktuara. Diktatorët nuk kanë rregulla. Ata preferojnë pokerin gjeopolitik dhe e rrisin bastin derisa të detyrohen të tregojnë letrat e tyre. Ka ardhur koha që Evropa ta zbulojë blofin e Putinit.
