Për të kujtuar një emër, për të ndjekur një bisedë apo për të mësuar diçka të re, truri ynë ka nevojë për energji. Një nga burimet kryesore të saj është glukoza, të cilën truri e përdor për të mbështetur funksionet e tij.
Pikërisht mënyra se si truri e përpunon dhe e shfrytëzon glukozën është bërë prej vitesh një nga fushat e rëndësishme të kërkimit mbi sëmundjen e Alzheimerit. Studimet kanë treguar se ndryshimet në metabolizmin e energjisë mund të shfaqen gjatë zhvillimit të kësaj sëmundjeje, duke ngritur pyetje mbi rolin që mund të luajë insulina në funksionimin e trurit.
Nga këto kërkime ka lindur edhe termi “diabeti i tipit 3”. Ai përdoret nga disa studiues për të përshkruar mundësinë që truri të zhvillojë një lloj rezistence ndaj insulinës, e cila mund të lidhet me dëmtimin e qelizave nervore dhe problemet me kujtesën.
Megjithatë, është e rëndësishme të theksohet se “diabeti i tipit 3” nuk është një formë zyrtarisht e njohur e diabetit dhe as një diagnozë e veçantë e Alzheimerit.
Çfarë roli luan insulina në tru?
Insulina lidhet zakonisht me rregullimin e nivelit të sheqerit në gjak. Por veprimi i saj nuk kufizohet vetëm te ky proces. Në tru, ajo merr pjesë në mekanizma që mbështesin komunikimin mes qelizave nervore, të nxënit dhe kujtesën.
Kur qelizat reagojnë më pak ndaj sinjaleve të insulinës, kjo gjendje njihet si rezistencë ndaj insulinës. Studiuesit po shqyrtojnë nëse dhe në çfarë mënyre ky fenomen mund të ndikojë në përdorimin e energjisë nga truri dhe në funksionimin e neuroneve.
Megjithatë, lidhja është më komplekse sesa ideja se truri thjesht “mbetet pa karburant”. Pjesa më e madhe e glukozës që përdor truri hyn në qeliza pa pasur nevojë për veprimin e drejtpërdrejtë të insulinës.
Për këtë arsye, kërkimet përqendrohen edhe te mënyra se si qelizat nervore reagojnë ndaj sinjaleve të insulinës dhe nëse ndryshimet në këto procese mund të ndikojnë në ruajtjen e funksioneve të tyre.
Çfarë tregojnë studimet për lidhjen mes Alzheimerit dhe insulinës?
Disa studime kanë gjetur një lidhje mes diabetit të tipit 2 dhe rrezikut më të lartë për zhvillimin e demencës, përfshirë sëmundjen e Alzheimerit.
Gjithashtu, analizat e indeve të trurit te persona që kanë vuajtur nga Alzheimeri kanë evidentuar shenja të reagimit të reduktuar ndaj insulinës, edhe në raste kur personat nuk kishin një diagnozë të diabetit.
Një përmbledhje studimesh e botuar në revistën shkencore Diabetology & Metabolic Syndrome shqyrton këto lidhje dhe e trajton rezistencën ndaj insulinës si një mekanizëm të mundshëm që ndërthur çrregullimet metabolike me proceset dëmtuese të vërejtura në Alzheimer.
Në këtë proces mund të përfshihen edhe mekanizma të tjerë biologjikë, si inflamacioni dhe grumbullimi i proteinave të caktuara në tru.
Megjithatë, këto të dhëna nuk provojnë se rezistenca ndaj insulinës është shkaku i drejtpërdrejtë i Alzheimerit. Ato tregojnë një lidhje që kërkon studime të mëtejshme për t’u kuptuar plotësisht.
Pse termi “diabeti i tipit 3” është i diskutueshëm?
Alzheimeri është një sëmundje komplekse, zhvillimi i së cilës ndikohet nga mosha, predispozita gjenetike dhe mekanizma të ndryshëm biologjikë.
Përdorimi i termit “diabeti i tipit 3” mund të krijojë përshtypjen se ekziston një shpjegim i vetëm për sëmundjen, ndërkohë që realiteti shkencor është shumë më i ndërlikuar.
Studiuesit ende po përpiqen t’u përgjigjen disa pyetjeve thelbësore:
A shfaqen çrregullimet në veprimin e insulinës përpara zhvillimit të Alzheimerit?
A mund të përshpejtojnë ato përparimin e sëmundjes?
Apo janë, të paktën pjesërisht, pasojë e dëmtimeve që ndodhin tashmë në tru?
A ndryshon rëndësia e këtyre mekanizmave nga një pacient te tjetri?
Deri më tani, provat shkencore nuk japin përgjigje përfundimtare për këto pyetje.
A do të thotë diabeti se një person do të zhvillojë Alzheimer?
Jo. Të pasurit diabet të tipit 2 nuk do të thotë se një person do të zhvillojë patjetër Alzheimer. Po ashtu, sëmundja mund të shfaqet edhe te persona që nuk kanë diabet.
Mbajtja nën kontroll e nivelit të sheqerit në gjak është e rëndësishme për shëndetin e përgjithshëm dhe mund të ndihmojë në menaxhimin e disa faktorëve të rrezikut që lidhen me shëndetin e trurit. Megjithatë, kjo nuk garanton parandalimin e demencës apo të Alzheimerit.
Për këtë arsye, termi “diabeti i tipit 3” duhet kuptuar si një hipotezë kërkimore dhe jo si një diagnozë që mund t’i vendoset një personi bazuar vetëm në problemet me kujtesën apo në praninë e diabetit.
