Shkruar nga George F. Will
“Kush kontrollon të kaluarën kontrollon të ardhmen; kush kontrollon të tashmen kontrollon të kaluarën.” Kur mbaroi lufta 105-ditore, pothuajse 400,000 ushtarë sovjetikë ishin vrarë, plagosur ose ishin zhdukur. Kremlini raportoi humbje të vogla. Vladimir Putin, një admirues i Stalinit, duhet ta kishte studiuar të kaluarën që Stalini e falsifikoi.
Stalini e filloi Luftën e Dimrit, e njohur edhe si Lufta Ruso-Finlandeze, më 30 nëntor 1939, ashtu siç aleati i tij i atëhershëm Adolf Hitleri e kishte filluar Luftën e Dytë Botërore në Evropë tre muaj më parë: duke organizuar një incident kufitar mashtrues. Stalini, diktatori i një kombi prej 170 milionë banorësh, priste ta nënshtronte shpejt Finlandën, një komb prej 3.5 milionë banorësh.
Kur Putini pushtoi Ukrainën më 24 shkurt 2022, trupave të tij iu tha të merrnin uniforma ushtarake. Disa ditë më vonë do të mbahej një paradë fitoreje në Kiev. Në “Luftëtarët e Dimrit”, një roman i sapobotuar nga Olivier Norek, Vyacheslav Molotov, ndihmësi i ngushtë i Stalinit, i thotë një koloneli të Ushtrisë së Kuqe se Stalini dëshiron të festojë ditëlindjen e tij të ardhshme në shkallët e Parlamentit të Finlandës, “pikërisht pas 20 ditësh”. Një gjeneral sovjetik i kishte thënë Stalinit se 10 ditë do të mjaftonin.
Lufta përfundoi më 13 mars 1940. Bashkimi Sovjetik mori rreth 10 për qind të territorit të Finlandës.
Paralelet me Ukrainën
Ndërsa viti i pestë i luftës së Rusisë për të nënshtruar Ukrainën po afron, Putini ka mësuar se e kaluara është më e lehtë për t’u kontrolluar sesa e tashmja. Ai ka një të ardhme të zymtë nëse Shtetet e Bashkuara dhe Evropa shfrytëzojnë avantazhet e tyre.
Një Rusi shumë e zvogëluar pushton vetëm 20 për qind të territorit ukrainas që Kievi e kontrollonte katër vite më parë. Evropa, e cila ende nuk është shkëputur plotësisht nga energjia ruse, të paktën po mësohet me fjalorin e seriozitetit ushtarak.
Në vitin 2024, çdo familje suedeze mori një broshurë ku shkruhej: “Nga viti kur mbushni 16 vjeç deri në fund të vitit që mbushni 70 vjeç, ju jeni pjesë e mbrojtjes totale të Suedisë dhe jeni të detyruar të shërbeni në rast lufte ose kërcënimi lufte.”
Finlanda dhe Norvegjia kanë kohë që kanë pasur rekrutim ushtarak. Kombe të tjera po përgatisin infrastrukturat për mobilizim. Donald Trump ka miratuar legjislacionin që do të parashikonte ndëshkime shkatërruese ekonomike për kombet që blejnë naftë ruse.
Kufizimet e Kremlinit
Vitin e kaluar, Putini nuk donte, i paralizuar nga fatkeqësia e tij në Ukrainë, nuk mundi të përpiqej të shpëtonte regjimin e tij klient në Siri, ndërsa ai po shkatërrohej. Regjimi i Iranit, aleati më i rëndësishëm i Putinit përveç Kinës, është i preokupuar me shtypjen e iranianëve. I vetmi simpatizant i Putinit në Bashkimin Evropian, Viktor Orbán i Hungarisë, tani mund të ketë mbështetje më të fortë midis autoritarëve amerikanë (“konservatorët kombëtarë”) sesa midis hungarezëve.
“Operacioni special ushtarak” i Putinit në Ukrainë (ta quash luftë mund të nënkuptojë burgosje) ka zgjatur më shumë se përfshirja e Rusisë në Luftën e Dytë Botërore. Deri tani, Putini me siguri e ka përcaktuar suksesin: një armëpushim të negociuar që i ofron Ukrainës “garanci” sigurie edhe më të buta se ato të Memorandumit famëkeq të Budapestit të vitit 1994 mbi Garancitë e Sigurisë.
Garancitë dhe rreziku i një marrëveshjeje të brishtë
Në të, Ukraina pranoi të hiqte dorë nga pothuajse 2,000 armë bërthamore të epokës sovjetike (dhe raketa balistike dhe bombardues strategjikë) të stacionuara në tokën e saj. Rusia dha “garanci” se do të “respektonte pavarësinë dhe sovranitetin dhe kufijtë ekzistues të Ukrainës” dhe do të “përmbahej nga kërcënimi ose përdorimi i forcës kundër integritetit territorial ose pavarësisë politike të Ukrainës”. Rusia pushtoi Krimenë në vitin 2014 dhe pushtoi Ukrainën tetë vjet më vonë.
Zgjedhjet e miqve të Ukrainës mund t’i sjellin Putinit një ndëshkim të denjë për gabimin e tij ukrainas. Këta miq më në fund mund të zgjedhin ta financojnë Ukrainën me rreth 300 miliardë dollarë asete të ngrira ruse. Ata mund të intensifikojnë ndalimin e flotës në hije të cisternave që transportojnë naftë ruse te blerësit e huaj. Dhe mund t’i mohojnë Putinit të drejtën e vetos mbi garancitë e sigurisë për Ukrainën, duke përfshirë edhe vendosjen e përhershme të trupave atje. Përndryshe, çdo marrëveshje do të jetë një fitil që digjet.
Realiteti dhe propaganda
Në romanin e Norekut, përpara se Rusia të sulmonte, Molotovi shpjegoi se negociatat me Finlandën “nuk kanë qenë kurrë gjë tjetër veçse një fitil i gjatë”. Dhe nëse Finlanda pranon kërkesat sovjetike, “Ne do të kërkojmë më shumë derisa ta kemi marrë të gjithë vendin”. Stalinisti i sotëm në Kremlin nuk është sfinks.
Duke shkruar në Foreign Affairs (“Zbritja e Rusisë në Tirani”), Nina Khrushcheva e New School raporton se në vitin 2023, “1984”, romani distopian i George Orwell për një regjim që mbështetet në mbikëqyrje masive dhe propagandë të pandërprerë, ishte, sipas një rrjeti librarish ruse, libri më i vjedhur.
Në gjysmën e parë të vitit 2025, artikulli më i vjedhur ishte Kushtetuta ruse, e cila garanton lirinë e fjalës dhe ndalon censurën. Prandaj, një shaka ruse: “Ne e lexojmë Orwellin për reflektimin e tij të realitetit dhe Kushtetutën si një utopi të bukur.” Negocioni në përputhje me rrethanat./ “The Washington Post”
