Prokurorët në Korenë e Jugut kanë kërkuar zyrtarisht dënimin me vdekje për ish-presidentin Yoon Suk Yeol, duke shënuar procesin e parë të kryetarit të një shteti korean për rebelim në 30 vitet e fundit. Akuzat lidhen me përpjekjen e dështuar të Yoon për të shpallur ligjin ushtarak në dhjetor 2024.
Prokurorët e përshkruan veprimin e Yoon si një “shkatërrim të rëndë të rendit kushtetues nga forca anti-shtetërore”, duke argumentuar se ai “shkeli në mënyrë direkte dhe themelore sigurinë e shtetit dhe lirinë dhe mbijetesën e qytetarëve”.
Sipas Kodit Penal të Koresë së Jugut, për udhëheqësit e rebelimeve ka vetëm tre dënime të mundshme: vdekje, burgim i përjetshëm me punë, ose burgim i përjetshëm pa punë. Vendimi pritet në mes të shkurtit.
Yoon, i cili u shkarkua zyrtarisht nga detyra në prill 2025, dërgoi trupa në Asamblenë Kombëtare më 3 dhjetor 2024 për të penguar ligjvënësit të heqin ligjin e tij ushtarak. Kriza përfundoi pas gjashtë orësh, kur 190 ligjvënës thyen kordonet ushtarake dhe miratuan një rezolutë emergjente, duke e detyruar Yoon të tërhiqej. Parlamenti e shkarkoi më 14 dhjetor dhe Gjykata Kushtetuese e hoqi nga detyra disa muaj më vonë.
Prokurorët pretendojnë se Yoon filloi planifikimin e operacionit para tetorit 2023, duke vendosur strategjikisht personel ushtarak në pozicione kyçe për të siguruar pushtet afatgjatë.
Provat e paraqitura përfshijnë blloqe shënimesh dhe mesazhe në telefon, që dokumentojnë planet për të detyruar zyrtarët zgjedhorë, për të ndërprerë energjinë dhe ujin për mediat kyçe dhe për të shtypur opozitën. Ata gjithashtu theksuan mungesën e pendesës së Yoon, duke shënuar se ai ka fajësuar opozitën dhe ka nxitur mbështetësit e tij, disa prej të cilëve protestuan dhunshëm jashtë gjykatës.
Ish-ministri i Mbrojtjes, Kim Yong-hyun, i cili sipas prokurorëve “veproi si një trup” me Yoon, përballet me burgim të përjetshëm me punë.
Ky proces i rebelimit është i pari i këtij lloji që nga gjyqi i vitit 1996 për diktatorët ushtarakë Chun Doo-hwan dhe Roh Tae-woo për grushtin e shtetit të vitit 1979 dhe masakrën në Gwangju.
Chun u dënua me vdekje dhe Roh me burgim të përjetshëm, megjithatë të dy dënimet u reduktuan më vonë dhe ata u falën.
Koreja e Jugut nuk ka ekzekutuar askënd që nga viti 1997 dhe grupet për të drejtat e njeriut e klasifikojnë vendin si “abolicionist de facto”.
Yoon është arrestuar që nga korriku 2025 pas një lirimi të shkurtër në mars, duke e bërë atë presidentin e parë në detyrë të Koresë së Jugut që merret në pranga. Ai përballet gjithsej me tetë procese penale, duke përfshirë akuza për abuzim me pushtetin dhe shkelje të ligjit zgjedhor.
Përveç akuzës për rebelim, Yoon akuzohet se urdhëroi fluturime dronësh mbi hapësirën ajrore të Phenjanit në fund të 2024 për të provokuar Korenë e Veriut dhe për të krijuar justifikim për ligj ushtarak.
Gruaja e tij, Kim Keon Hee, gjithashtu përballet me gjyq për manipulim të aksioneve dhe ryshfet, me një kërkesë prokurorie për 15 vite burg. Vendimi i parë për Yoon pritet më 16 janar në rastin e pengimit të arrestimit, ku prokurorët kanë kërkuar 10 vite burg.
Ky proces ligjor i paprecedentë reflekton shkallën e hetimeve ndaj Yoon dhe bashkëpunëtorëve të tij, me më shumë se 120 persona të ndaluar në të gjithë administratën politike dhe ushtarake.
