Kina synon ta shfrytëzojë samitin e Shenzhenit për të dëshmuar fuqinë e saj ekonomike dhe teknologjike, pavarësisht kufizimeve amerikane dhe tensioneve tregtare. Ndërsa Xi Jinping ka pritur Donald Trumpin dhe Vladimir Putinin, Pekini përballet me akuza për spiunazh, shqetësime për eksportet kineze dhe rivalitetin në rritje me Uashingtonin.
Kur udhëheqësi i atëhershëm i Kinës, Deng Xiaoping, vizitoi Shenzhenin në vitin 1992, ai e përdori këtë qytet në jug të Kinës për të promovuar hapjen e tregjeve, e cila solli dekada të tëra rritjeje të shpejtë ekonomike dhe e shndërroi vendin e tij në fabrikën e botës.
Që atëherë, Shenzheni është transformuar nga një qytet i qetë në një metropol modern dhe të zhvilluar, duke lënë në hije edhe fqinjin e tij të konsoliduar, Hong Kongun. Foxconn, kompania kryesore që monton produktet e Apple, administron atje një kompleks të madh industrial, ndërsa Walmart drejton nga ky qytet operacionet e saj në Kinë. Shenzheni është gjithashtu selia e shumë kompanive të mëdha kineze, si Huawei, BYD dhe prodhuesi i dronëve DJI.
Këtë javë, udhëheqësi kinez Xi Jinping po organizon në këtë qytet një samit ekonomik rajonal, duke e përdorur atë për të argumentuar se zhvillimi i Kinës mund t’i sjellë përfitime gjithë botës. Shenzheni është zbukuruar për këtë rast, ndërsa stacionet e autobusëve mbajnë sloganin: “Të ndërtojmë një komunitet të Azisë dhe Paqësorit për të përparuar së bashku”.
Megjithatë, shumë prej partnerëve tregtarë të Kinës mund ta kenë të vështirë ta pranojnë plotësisht këtë mesazh. Për ta, Shenzheni mishëron gjithashtu shumë prej arsyeve që sot shkaktojnë shqetësim ndaj Kinës, vëren gazeta: një vërshim eksportesh të lira, gjigantë teknologjikë që konsiderohen rrezik për sigurinë dhe një Parti Komuniste që ka zëvendësuar eksperimentet e lira ekonomike të epokës së Deng Xiaopingut me një kontroll më të madh shtetëror.
Pjesëmarrja e Xi-së në forumin e Bashkëpunimit Ekonomik Azi-Paqësor (APEC) po vihet gjithashtu në hije nga skandali i spiunazhit që ka përfshirë gjigantin amerikan Nvidia dhe që tashmë e ka shtyrë Uashingtonin të kufizojë aksesin e Kinës në çipat e avancuar amerikanë.
Gjithashtu, Xi pritet të takohet për herë të parë me presidentin Donald Trump dhe presidentin rus Vladimir Putin, në një takim që mund të shqetësojë fuqitë më të vogla, si Ukraina. Trump ka lënë gjithashtu të kuptohet se mund të takohet me Kim Jong Un gjatë qëndrimit të tij në Kinë.
Në agjendën e Kinës për takimin në Shenzhen përfshihen çështjet e mëposhtme:
Demonstrimi i ambicieve teknologjike të Kinës
Në disa aspekte, vetë zgjedhja e vendit ku zhvillohet samiti mund të interpretohet si një shprehje sfide ndaj Uashingtonit.
Shenzheni është selia e kompanive që Uashingtoni i ka cilësuar si rreziqe për sigurinë kombëtare, si Huawei dhe ZTE, si dhe e laboratorëve kinezë të inteligjencës artificiale që përpiqen të ngushtojnë hendekun me konkurrentët amerikanë. Shumë prej këtyre kompanive janë përballur me sanksione amerikane dhe janë përfshirë në lista të zeza.
Xi dëshiron të tregojë se “Kina mund të ketë sukses pavarësisht përpjekjes së gjithanshme të Amerikës për ta shkatërruar” përmes këtyre kufizimeve tregtare, deklaroi Minxin Pei, profesor në Claremont McKenna College, i cili studion udhëheqjen politike të Kinës.
Ky është imazhi që Pekini është përpjekur të ndërtojë që kur Uashingtoni nisi të kufizonte shitjet e drejtpërdrejta të çipave të avancuar në Kinë, në vitin 2022. Autoritetet kineze kanë paraqitur procesorët vendas të Huawei-t dhe modelet e përparuara të inteligjencës artificiale të DeepSeek dhe laboratorëve të tjerë kinezë si dëshmi se kufizimet amerikane kanë dështuar.
Pekini po përpiqet gjithashtu të paraqitet si partner i vendeve të tjera në përparimin teknologjik, duke ofruar bashkëpunim dhe ekspertizë kineze në inteligjencën artificiale. Kjo qasje konkurron me përpjekjet e Shteteve të Bashkuara për të bashkuar partnerët e tyre rreth zinxhirëve të furnizimit për inteligjencën artificiale, të pavarur nga Kina.
Çfarë spiunazhi?
Për Kinën, lajmi kërcënoi të largonte vëmendjen nga samiti i ardhshëm. Më pak se tri javë përpara takimit, The New York Times raportoi se një biznesmene kineze, e cila kishte marrëdhënie të ngushta me Jensen Huang, drejtorin ekzekutiv të Nvidia-s, ishte zbuluar se transmetonte informacione në Pekin. Në ditët që pasuan, Huang dha dorëheqjen dhe bordi drejtues i kompanisë njoftoi se do të zhvillonte një hetim.
Pretendimet, të cilat Kina i ka mohuar, mund të kishin çuar në anulimin e bisedimeve me Trumpin dhe të kishin vënë në rrezik armëpushimin e brishtë tregtar mes dy vendeve. Pretendimi për një operacion kaq të guximshëm spiunazhi përbënte gjithashtu një burim të mundshëm sikleti për një vend që po mirëpret drejtues biznesesh dhe udhëheqës qeveritarë në një aktivitet të rëndësishëm.
Kina vazhdoi aktivitetet e saj sikur të mos kishte ndodhur asgjë. Dhe, në njëfarë mënyre, Pekini tashmë ka arritur një sukses: polemika nuk arriti të pengonte bisedimet e planifikuara mes Xi-së dhe Trumpit, i cili e ka minimizuar rëndësinë e komplotit të dyshuar të spiunazhit.
Në vend që të përballej me Kinën për skandalin e Nvidia-s, Trump deklaroi se nuk ka ndërmend ta ngrejë këtë çështje.
“Nuk mendoj se dikush dëshiron ta fyejë Kinën pak përpara se të mbërrijë atje”, u tha ai gazetarëve jashtë Shtëpisë së Bardhë të hënën, kur u pyet për qëndrimet e ndryshme brenda administratës së tij lidhur me ashpërsinë që duhet të tregojnë Shtetet e Bashkuara ndaj Kinës.
Megjithatë, skandali tashmë po i kushton Kinës. Të hënën, administrata Trump miratoi një rregull që u ndalon kompanive kineze aksesin në çipat e avancuar Nvidia përmes qendrave të të dhënave në vende të treta dhe kërkon licenca për eksportimin e çipave te kompanitë në Malajzi, Singapor, Tajlandë, Indonezi dhe Brazil.
Kina duhet të zbusë shqetësimet tregtare
Makineria e eksporteve kineze është praktikisht e pakonkurrueshme. Këtë muaj, Kina njoftoi se eksportet e saj i kishin tejkaluar importet me më shumë se një trilion dollarë gjatë dhjetë muajve të parë të vitit, duke e vendosur vendin në rrugën drejt tejkalimit të rekordit të vitit të kaluar.
Megjithatë, ndërsa fabrikat kineze prodhojnë panele diellore, automjete elektrike dhe mallra të tjera për konsumatorët në mbarë botën, Kina është përballur me kundërshtime jo vetëm nga Shtetet e Bashkuara, por edhe nga vende të tjera të botës. Pekini duhet të pengojë përpjekjet e partnerëve tregtarë, si Bashkimi Evropian, për të kufizuar eksportet kineze.
Për këtë arsye, Kina po e paraqet samitin si një mundësi që vendet e rajonit të mbështesin tregtinë e lirë dhe të kundërshtojnë proteksionizmin.
Në realitet, megjithatë, Kina është orientuar gjithnjë e më shumë drejt tregut të brendshëm. Pekini është përpjekur të zëvendësojë teknologjinë e huaj, produktet elektronike dhe prodhuesit e huaj të automjeteve me kompani kineze. Partia Komuniste, e cila nën drejtimin e Xi-së ka forcuar kontrollin mbi ekonominë, u zotua muajin e kaluar të zgjeronte praninë e saj në kompanitë e internetit.
Shen Weizhong, ish-zyrtar përgjegjës për planifikimin e politikave në Ministrinë e Jashtme të Kinës, e përshkroi këtë qasje si një “hapje të kontrolluar”, ku siguria ka të njëjtën rëndësi me zhvillimin ekonomik.
Gatishmëria e Xi-së për ta kthyer varësinë e botës nga produktet kineze në një mjet presioni ka larguar gjithashtu vende të tjera nga Kina.
Pekini vendosi vitin e kaluar kontrolle mbi eksportet e elementeve të rralla tokësore dhe kohët e fundit kufizoi eksportet e dhjetëra teknologjive, përfshirë dronët, modelet dhe “agjentët” e inteligjencës artificiale, si dhe njohuritë teknike për prodhimin e barnave të avancuara dhe paneleve diellore.
Kina deklaron se këto masa janë përgjigje ndaj listave të zeza dhe kufizimeve amerikane të eksporteve.
“Udhëheqësit kinezë e pranojnë se epoka e artë e globalizimit ka përfunduar dhe se konkurrenca gjeoekonomike është kthyer në normalitetin e ri”, deklaroi Yuen Yuen Ang, profesore e ekonomisë politike në Universitetin Johns Hopkins.
Putin, Trump… dhe Kim?
Takimi i Xi-së me Trumpin dhe Putinin është, megjithatë, i paprecedentë. Ministria e Jashtme kineze e cilësoi të hënën si një takim me “rëndësi të paprecedentë”.
Për Pekinin, ky takim e paraqet Kinën si një ndërmjetëse të fuqishme, të aftë të ulë Uashingtonin dhe Moskën në të njëjtën tryezë.
Xi dëshiron t’i tregojë botës dhe veçanërisht popullit të tij se Kina nën udhëheqjen e tij është “e rëndësishme dhe shumë e respektuar, me fuqi të jashtëzakonshme”, deklaroi Pei.
Trump tha të hënën se planifikon të diskutojë në Shenzhen për luftën në Ukrainë.
Pekini ngurron të marrë drejtimin e bisedimeve të paqes, deklaroi Zhao Long, studiues i lartë në Institutet e Studimeve Ndërkombëtare të Shangait, për të shmangur krijimin e “përshtypjes së gabuar” se “fuqitë e mëdha po ndajnë mes tyre interesat e vendeve të tjera”.
Trump ka ngritur gjithashtu mundësinë e një takimi me një tjetër udhëheqës: liderin e Koresë së Veriut, Kim Jong Un.
Të hënën, ndërsa largohej nga Shtëpia e Bardhë, ai u tha gazetarëve:
“Mund të takohemi edhe me Kim Jong Un. Pra, kjo do të ishte diçka e mirë. Mund të ndodhë. Kemi mundësinë të arrijmë shumë gjëra”.
Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme kineze, Guo Jiakun, kur u pyet të martën nëse Kim do të merrte pjesë, u përgjigj: “Nuk kam informacion për këtë çështje”.
Ndërkohë, agjencitë shtetërore ruse të lajmeve, duke cituar zëdhënësin e Kremlinit, Dmitry Peskov, raportuan se Putini mund të takohet me Kim-in nëse udhëheqësi koreano-verior udhëton drejt Kinës. /The New York Times

