Shkruar nga Paolo Valentino
Biseda Trump-Putin e ka rikthyer në një farë mënyre carin në qendër të skenës: ai është ‘ofruar’ të ndihmojë Evropën dhe të japë ndihmë për të qetësuar luftën në Iran. Nga SHBA, Putini ka marrë një dhuratë të madhe: çmimin e naftës, pothuajse të dyfishuar krahasuar me parashikimet e tij. Por ekuilibri, për Moskën, mbetet ende i paqëndrueshëm.
Telefonata mes Donald Trump dhe Vladimir Putin i rikthen në një farë mënyre një rol liderit të Kremlinit në çështjen iraniane. Putini, i cili nga bllokimi i Ngushticës së Hormuzit ka marrë dhuratën e papritur të rritjes së çmimeve të naftës dhe gazit, përpiqet të përfitojë sa më shumë nga situata.
Një ditë pas bisedës me Trump, zëdhënësi i Kremlinit, Dmitrij Peskov, shpjegon se presidenti rus ka paraqitur disa propozime ndërmjetësimi për konfliktin në Iran dhe se këto ‘janë ende mbi tryezë’. Për këtë kishte bërë aluzion edhe vetë Trump në fund të telefonatës, duke thënë se Putini dëshiron të japë një dorë për të ulur tensionet, por duke shtuar se kontributi i tij do të ishte edhe më i dobishëm nëse do t’i jepte fund luftës në Ukrainë.
Ky shkëmbim konfirmon përpjekjen e carit për t’u paraqitur si një bashkëbisedues i besueshëm dhe i domosdoshëm në Lindjen e Mesme, pavarësisht se më parë në Siri dhe tani në Iran ka parë i pafuqishëm humbjen ushtarake të dy aleatëve të tij besnikë.
Para telefonatës me Trump, gjatë një takimi me drejtuesit e kompanive energjetike ruse, Putini kishte kujtuar paralajmërimet e Rusisë mbi rrezikun që çdo veprim destabilizues në rajon të çonte në një krizë të rëndë energjetike me pasoja shkatërruese për ekonominë globale, skenar që tani është realizuar.
“Brenda muajit të ardhshëm, rrjedha e naftës nga Ngushtica e Hormuzit mund të ndalet plotësisht”, kishte thënë Putini, duke bërë një tjetër kthesë në qëndrimin ndaj Evropës.
Pak ditë pasi kishte kërcënuar se do të ndërpriste plotësisht furnizimet me gaz për tregun evropian, cari u shpreh i gatshëm të punojë sërish me Evropën, me kusht që qeveritë të jenë të gatshme të rikthehen në një bashkëpunim ‘të qëndrueshëm dhe stabil, të lirë nga konsideratat politike’. Ai gjithashtu siguroi se do të vazhdojë të furnizojë vendet evropiane që i konsideron të besueshme, si Hungaria dhe Sllovakia. Para pushtimit të Ukrainës, Evropa blinte nga Moska më shumë se 40% të gazit të saj, përqindje që në vitin 2025 ishte ulur në 13%.
Janë vetë Shtetet e Bashkuara që e rikthejnë Putinin në lojë, me njoftimin se po shqyrtojnë një lehtësim të gjerë të sanksioneve ndaj naftës ruse, me vendime të posaçme sipas modelit të asaj që është bërë tashmë për Indinë, e cila është autorizuar të blejë naftë ruse për një muaj pa u përballur me tarifa.
Këtë e kanë konfirmuar fillimisht sekretari i Thesarit Scott Bessent dhe më pas vetë Trump. Vendimi synon të kundërshtojë rritjen e çmimeve të energjisë, duke shtuar ofertën e naftës dhe gazit për të përballuar ngushtimin e trafikut në Hormuz.
Sulmi amerikan ndaj Teheranit dhe reagimi iranian kundër vendeve të rajonit, me mbylljen e pjesës së detit mes Gadishullit Arabik dhe Iranit nga ku kalon një e pesta e naftës dhe gazit në botë, kanë bërë që çmimi i një fuçie të ngjitet mbi 100 dollarë.
Një bekim për ministrinë ruse të Financave, e cila për buxhetin e vitit 2026 kishte parashikuar një çmim prej 59 dollarësh, duke llogaritur ulje të shpenzimeve civile dhe rritje taksash për të vazhduar financimin e luftës në Ukrainë.
Sigurisht, është oksigjen afatshkurtër: Që të ketë një ndikim të rëndësishëm në ekonominë ruse, çmimet duhet të qëndrojnë në këtë nivel për rreth një vit, ka shpjeguar Vladimir Milov, ish-zëvendësministër i Energjisë, i rënë më pas në disfavor dhe tani në mërgim. Por edhe vetëm për kohën e konfliktit aktual, që sipas Trump nuk duhet të zgjasë shumë, Putini synon të përfitojë nga ky avantazh i papritur. Dhe jo vetëm në planin ekonomik.
Kështu cari propozohet si ndërmjetës dhe aktor i pashmangshëm në Lindjen e Mesme, përpiqet të ruajë lidhjet e tij me Teheranin (ka shprehur tashmë mbështetje të pakushtëzuar për liderin e ri suprem) dhe, jo më pak e rëndësishme, përfiton nga të ardhurat e reja dhe nga shpërqendrimi i përgjithshëm për të intensifikuar përpjekjet e luftës kundër Kievit, ku megjithatë gjërat nuk po shkojnë aq mirë sa pretendon propaganda e tij.
Është si të mbash njëkohësisht shumë topa në ajër, një akt virtuoziteti politik dhe diplomatik jashtëzakonisht i brishtë dhe me jetëgjatësi të pasigurt. Do të mjaftonte që Trump të deklaronte “mision i pamundur”, çfarëdo qoftë rezultati i arritur, që kështjella prej letrash e Vladimir Vladimiroviçit të shembej.
