Krijohet përshtypja se diçka shkoi keq në zbatimin ose komunikimin e të gjithë operacionit dhe se niveli i verifikueshmërisë publike të informacionit nuk u mor parasysh...Rasti i Tivatit jep përshtypjen e një afere të sajuar politikisht dhe jo të një incidenti serioz sigurie, megjithëse efekti i përgjithshëm politik i kësaj historie nuk duket veçanërisht i favorshëm për Aleksandar Vuçiçin.
Ka shumë më tepër gjasa që ky të jetë një shembull i një veprimi të menduar dhe të ekzekutuar keq, të kryer pa një vlerësim serioz të pasojave. Që të ekzistojnë teori konspirative në të cilat besojnë serbët, duhet të ketë njerëz që dinë ta bëjnë këtë. Pyetja që ngrihet është nës tensionet e reja midis Serbisë dhe Malit të Zi janë një drejtim politik i planifikuar i autoriteteve në Beograd apo një përpjekje e vërtetë e Presidentit të Serbisë për të liruar një grup njerëzish me biografi të dyshimta.
Drejtoria e Policisë së Malit të Zi njoftoi se të mërkurën ndaloi hyrjen dhe kthe në Serbi 87 shtetas të Serbisë, të cilët mbërritën me një fluturim çarter nga Beogradi për në Tivat, të cilët dyshohej se planifikonin të ishin roje informale të Presidentit të Serbisë, Aleksandar Vuçiç, gjatë samitit BE-Ballkani Perëndimor në Tivat. Shpejt doli se ata ishin persona të lidhur me krimin.
Ky veprim i malazezëve e zemëroi Vuçiçin, kështu që ai i tha Podgoricës zyrtare se askush nuk do ta mirëpriste dhe as nuk do ta përcillte. BIA u njoftua, gjë që pothuajse nuk e bën kurrë, me një deklaratë në të cilën thekson se siguria e Vuçiçit është e kërcënuar në këtë vend fqinj. Reagimi i autoriteteve në Beograd u ndie menjëherë nga qytetarët në kufi, ku presin me orë të tëra.
Meqenëse ai është i prirur ndaj manipulimeve, pyetja është nëse Vuçiç, duke dërguar një fluturim çarter me persona të dyshimtë, donte të largonte vëmendjen e publikut nga gjëra shumë më të rëndësishme që po ndodhin nën radar në Serbi, kështu që ai luajti me të, apo ai me të vërtetë nuk llogariti vigjilencën e forcave të sigurisë së Podgoricës, në afërsi të samitit të organizuar nga BE në Tivat. Epo, plani i tij mund të ketë qenë të provokonte mikpritësit me pankarta, të cilat u gjetën me të dyshuarit, dhe grupe njerëzish që brohorisnin ndaj tij.
Tani, kur është e qartë se plani i tij, nëse kishte një të tillë, ka dështuar dhe se djalli e ka marrë shakanë, duket se abati po i drejton elektoratit të tij të ndjeshëm informacione rreth cenueshmërisë së tij, me qëllim që të zbusë dëmin.
Bojana Selakoviç, koordinatore e Konventës Kombëtare për BE-në, thotë se bazuar në informacionin që është aktualisht në dispozicion të publikut, i gjithë rasti jep përshtypjen e një afere të sajuar politikisht dhe jo të një incidenti serioz sigurie.
“Është e vështirë të besohet se dikush, i cili me të vërtetë planifikon aktivitete të fshehta ose hibride, do të organizonte një udhëtim në një mënyrë kaq të dukshme dhe lehtësisht të verifikueshme, me një grup të tillë njerëzish. Megjithatë, është interesante, që efekti i përgjithshëm politik i kësaj historie nuk duket veçanërisht i favorshëm as për Aleksandar Vuçiçin. Përkundrazi, publikimi i listës së pasagjerëve dhe detajeve të tjera që i lejojnë publikut të verifikojë versionin zyrtar të ngjarjes e ngushtuan hapësirën që ai të distancohej nga kjo histori. Krijohet përshtypja se diçka shkoi keq në zbatimin ose komunikimin e të gjithë operacionit dhe se niveli i verifikueshmërisë publike të informacionit nuk u mor parasysh”, deklaroi ajo.
Selakoviç shtoi se incidenti ndodhi në një kohë kur vëmendja e publikut rajonal dhe evropian ishte përqendruar në samitin në Mal të Zi dhe progresin gjithnjë e më të dukshëm që po bën ky vend në rrugën drejt anëtarësimit në Bashkimin Evropian.
“Në rrethana të tilla, nuk është e paarsyeshme të shtrohet pyetja nëse krijimi i një drame sigurie mund të shërbejë edhe si një përpjekje për të zhvendosur fokusin e medias nga temat që nuk janë politikisht të këndshme për qeverinë në Serbi – kryesisht nga fakti se Mali i Zi sot përfaqëson anëtarin më të mundshëm të ardhshëm të BE-së, ndërsa Serbia po mbetet gjithnjë e më qartë prapa” shtoi Selakoviç.
Nga ana tjetër, Dragan Popadiç, profesor i psikologjisë sociale në Fakultetin e Filozofisë në Beograd, tha se rasti i Tivatit duket kaq i çuditshëm dhe prodhon pasoja negative kaq të parashikueshme për Serbinë, qytetarët e saj dhe reputacionin e saj ndërkombëtar, saqë dikush mund të pyesë veten nëse pas gjithçkaje fshihet ndonjë llogaritje e fshehur politike.
“Megjithatë, një shpjegim i tillë nuk më duket bindës. Ka shumë më tepër gjasa që ky të jetë një shembull tjetër i një veprimi të menduar keq dhe të ekzekutuar keq, të kryer pa një vlerësim serioz të pasojave. Nuk e shoh problemin në ndonjë drejtim politik veçanërisht dinak, por, ngjashëm me rastin e Banjskos, në papërgjegjësinë e njerëzve që kanë ardhur në një pozicion për të vendosur për gjëra që tejkalojnë aftësitë e tyre”, tha Popadiç për Danas.
Ai shtoi se, pas më shumë se një dekade përzgjedhjeje negative, ne përballemi gjithnjë e më shumë me situata në të cilat vendime të rëndësishme merren jo vetëm pa njohuri dhe përvojë të mjaftueshme, por edhe pa aftësinë elementare për të parë pasojat e tyre.
“Ajo që është edhe më shqetësuese është se veprime të tilla nuk mund të jenë produkt i një koke të nxehtë apo i një grupi të vogël njerëzish. Për t’i zbatuar ato, nevojitet një zinxhir i tërë bindjeje përmes institucioneve të ndryshme. Kjo do të thotë se problemi nuk është një dështim individual, por një kolaps serioz i sistemit”, theksoi Popadiç.
Ai në mënyrë të ngjashme vëren masa hakmarrëse kundër udhëtarëve nga Mali i Zi. Ai theksoi se është e vështirë të kuptohet se çfarë fiton në këtë mes, përveçse dëmtimit të marrëdhënieve me fqinjët.
“Është e vështirë të gjesh ndonjë përfitim racional politik ose shtetëror në to. Përkundrazi, ato veprojnë si shprehje e kotësisë së lënduar, frustrimit dhe nevojës për të demonstruar pushtet mbi ata që e kanë më të lehtë ta bëjnë këtë. Rezultati, megjithatë, është krejtësisht i kundërt: dëmtohen marrëdhëniet me fqinjët, krijohet pakënaqësi shtesë tek qytetarët dhe dërgohet mesazhi se reagimet impulsive janë më të rëndësishme se arsyeja dhe interesat e shtetit. Kjo është arsyeja pse shpjegimi i bazuar në paaftësi është shumë më bindës për të sesa shpjegimi i bazuar në gjenialitetin e fshehur, domethënë, nëse pas gjithçkaje do të kishte një plan të menduar mirë, është e vështirë të besohet se rezultatet e tij do të ishin kaq të këqija”, pohon ai.
Goran Jesiç, themelues i Lëvizjes Civile “Solidariteti”, mendon ngjashëm, teksa thekson se Ballkani, veçanërisht Serbët, janë të prirur ndaj teorive të konspiracionit. Ai shtoi se gjithl kjo ngjarje që ndodhi nuk është gjë tjetër veçse fryt i arrogancës dhe idiotësisë së Vuçiçit.
“Megjithatë, për të pasur një teori konspiracioni, duhet të kesh intelektualë seriozë dhe strategë seriozë për të dalë me gjëra të tilla. Do të thotë njerëz që kanë arsim formal dhe përvojë të gjerë jetësore në aktivitetin profesional. Pra, më shpesh, ajo që ne në Serbi e perceptojmë si lëshim të perdeve të tymit dhe teorive të konspiracionit nuk është e vërtetë. Zakonisht është rezultat i marrëzisë dhe idiotësisë absolute. Arroganca e tij, marrëzia dhe idiotësia e tij janë shkaku i asaj që ndodhi”, tha Jesiç.
Sipas tij, trajtimi i Malit të Zi si pjesë e territorit serb dhe sjellja e Vuçiçit, shumë e ngjashme me atë të dhjetë viteve më parë në Srebrenicë, është i njëjti skenar dhe pjesë e budallallëkut dhe idiotësisë, dhe aspak një teori konspiracioni.
“Pra, fakti që ai po jep sinjale tymi, duke ia rregulluar elektoratin e tij, duke i dhënë energji tabloidëve, gjë që ata patjetër do ta bëjnë, për të larguar vëmendjen nuk është i vërtetë sepse e kemi çdo ditë. Rasti Senjak është vetëm një nga rastet. Që të ketë një teori konspiracioni, duhet të ketë disa njerëz që dinë diçka dhe që duhet ta njohin çështjen. Dikur, ai kishte këshilltarë izraelitë, të cilët mund të kishin qenë në gjendje të bënin diçka prej saj, por në këtë moment kjo është rezultat i budallallëkut, arrogancës dhe idiotësisë”, përfundoi Jesiç./Danas
