Shkruar nga Armin Aljovic
Media ndërkombëtare Al Jazeera i ka kushtuar vëmendje protestave studentore në Shqipëri, duke pasqyruar përplasjet në Tiranë, kërkesat për dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama dhe pakënaqësitë e të rinjve ndaj kushteve në arsim, kostos së jetesës dhe mungesës së perspektivës së punësimit.
Protestat e studentëve kundër kushteve të këqija në sistemin arsimor të Shqipërisë kanë vijuar për të tretën ditë në kryeqytet, Tiranë, ndërsa kryeministri Edi Rama këmbëngul se nuk do të japë dorëheqjen.
Që prej së martës, demonstruesit kanë kërkuar dorëheqjen e Ramës gjatë protestave që shpesh janë shoqëruar me dhunë. Ata u kanë vënë flakën disa ndërtesave në qytet, përfshirë zyrën e kryeministrit, ndërtesat e ministrive dhe degët e disa bankave.
Dhjetëra efektivë policie dhe protestues kanë mbetur të plagosur gjatë përpjekjeve për të shpërndarë turmat me autobotë uji dhe gaz lotsjellës.
“Ajo që po shihni është pika e vlimit të pakënaqësive të ndrydhura prej muajsh”, tha për Al Jazeera gazetari shqiptar Arlis Alikaj.
Studentët janë ankuar prej muajsh për koston e lartë të arsimit dhe mundësitë e kufizuara të punësimit pas diplomimit.
Afrim Krasniqi, profesor dhe studiues në Institutin e Studimeve Politike në Tiranë, tha për Al Jazeera se studentët dhe të rinjtë protestuan në mënyrë paqësore për gati tre muaj, “megjithatë kërkesat e tyre u shpërfillën në masë të madhe, ndërsa qeveria shpesh u përgjigj me fushata diskredituese në vend të një dialogu të mirëfilltë”.
Ai shtoi se përshkallëzimi aktual pasqyron “zhgënjimin jo vetëm ndaj vetë qeverisë, por edhe ndaj mungesës së llogaridhënies institucionale dhe reagimit ndaj kërkesave”.
Protestat përfaqësojnë një nga valët më serioze të pakënaqësisë publike kundër Ramës, i cili fitoi një mandat të katërt majin e kaluar, por që prej asaj kohe është përballur me zemërimin e qytetarëve për shkak të akuzave për korrupsion që përfshijnë zyrtarë të lartë.
Trazirat në Tiranë përkojnë me një valë më të gjerë protestash studentore në të gjithë Evropën. Në Francë, nxënësit e shkollave të mesme kanë protestuar dhe kanë bllokuar shkollat prej javësh, duke kërkuar më shumë mësues dhe kushte më të mira mësimore. Ata kanë paralajmëruar se përkeqësimi i gjendjes së ndërtesave shkollore dhe mbipopullimi i klasave po dëmtojnë cilësinë e arsimit.
Protestat kundër qeverisë së Ramës nisën disa muaj më parë, të nxitura nga planet për ndërtimin e një resorti luksoz përgjatë bregdetit jugor të Shqipërisë, i cili ka mbetur kryesisht i paprekur. Jared Kushner, dhëndri i presidentit amerikan Donald Trump, është i përfshirë në këtë projekt.
Mediat lokale raportuan se të mërkurën protestat u përhapën nga Tirana edhe në universitetet e Elbasanit dhe Shkodrës.
Shqipëria është ndër ekonomitë e Ballkanit Perëndimor që synojnë t’u afrohen standardeve evropiane të jetesës. Megjithatë, hendeku me mesataren e Bashkimit Evropian mbetet i dukshëm në fuqinë blerëse, paga, produktivitet dhe cilësinë e shërbimeve publike. Pavarësisht përparimit ekonomik, vendi vazhdon të përballet me sfida, përfshirë emigracionin, pabarazitë rajonale dhe nevojën për institucione më të forta dhe sundim të ligjit.
Pas Malit të Zi, Shqipëria spikat si një nga vendet që ka bërë përparimin më të madh drejt anëtarësimit të plotë në BE. Megjithatë, pas retorikës optimiste politike, pakënaqësia e qytetarëve po rritet për shkak të ritmit të ngadaltë të integrimit evropian dhe mungesës së përmirësimeve të prekshme në jetën e tyre të përditshme.
Ndërsa grupet opozitare përpiqen të mbështesin demonstruesit dhe të shfrytëzojnë momentin për të forcuar pozitat e tyre, Alikaj tha se protestat po udhëhiqen nga të rinjtë dhe studentët që kërkojnë ndryshime sistemike.
Të enjten, Rama, i cili mban postin e kryeministrit që nga viti 2013, i tha Reuters: “Sa u përket thirrjeve për dorëheqjen time, qeveritë ndryshojnë përmes zgjedhjeve demokratike. Vitin e kaluar patëm zgjedhje, jo revolucion”.
Sokol Lleshi, pedagog në Universitetin e Nju Jorkut në Tiranë, i specializuar në shkenca politike dhe marrëdhënie ndërkombëtare, tha se ndryshimi shoqëror ka më shumë gjasa të vijë nga një koalicion më i gjerë i grupeve të ndryshme shoqërore, sesa nga një mobilizim masiv i kufizuar vetëm te studentët universitarë dhe nxënësit e shkollave të mesme.
“Shkëputja e një pjese të elitës nga elita aktuale politike në pushtet mund të krijojë mundësi institucionale për ta kanalizuar pakënaqësinë ose zemërimin shoqëror drejt ndryshimeve politike dhe të politikave publike. Megjithatë, protesta aktuale e studentëve nuk duket se po përsërit lëvizjen masive të studentëve universitarë të dhjetorit 2018 dhe ndikimin e saj”, tha Lleshi.
Protestat studentore që tronditën Shqipërinë në dhjetor 2018 nisën për shkak të rritjes së kostove të arsimit dhe e detyruan Ramën të shkarkonte tetë ministra në kuadër të një riorganizimi të kabinetit qeveritar, si dhe të shpallte një paketë masash të njohur si “Pakti për Universitetin”.
Por disa nga kërkesat e studentëve mbetën të paplotësuara. Lleshi nxori edhe disa përfundime më pozitive nga përvoja e mëparshme e Shqipërisë me trazirat shoqërore.
Shoqëria shqiptare është e polarizuar dhe e pabarabartë, “me institucione politike ndërmjetëse të dobësuara dhe të zbrazura nga përmbajtja”, tha ai, por përvoja e trazirave dhe e përplasjeve politike do të shërbejë si një “paralajmërim për të shmangur destabilizimin”. /Përshtatur nga “Al Jazeera”
