Fitorja e demokratëve në të dyja dhomat e Kongresit amerikan, në zgjedhjet e 3 nëntorit 2026, i hap rrugën një vale të re hetimesh ndaj administratës së Donald Trump.
Në shënjestër janë financat dhe bizneset e familjes Trump, drejtimi i luftës me Iranin nga sekretari i Mbrojtjes Pete Hegseth, operacionet kundër emigrantëve dhe mundësia e një procedure të tretë shkarkimi ndaj presidentit amerikan.
Demokratët kanë fituar kontrollin e Dhomës së Përfaqësuesve dhe Senatit, duke i dhënë fund kontrollit republikan mbi të dyja dhomat e Kongresit. Rezultati konsiderohet një goditje e fortë politike për Trump dhe i jep opozitës mundësinë të ushtrojë mbikëqyrje më të fortë ndaj Shtëpisë së Bardhë.
Demokratët kishin nisur përgatitjet për një sërë hetimesh edhe përpara votimeve, duke hartuar listat e personave që mund të thirren për dëshmi dhe dokumenteve që mund të kërkohen.
Marrja e kontrollit të Kongresit u jep atyre kompetencën për të lëshuar fletëthirrje, për të kërkuar dokumente dhe për të organizuar seanca dëgjimore për çështje që përfshijnë presidentin dhe zyrtarët e administratës së tij.
Megjithatë, shumica e re nuk do të thotë se hetimet kanë nisur automatikisht. Ato pritet të marrin formë me fillimin e punës së Kongresit të ri, në janar 2027.
Bizneset, pasuria dhe marrëveshjet financiare të familjes Trump
Një nga objektivat kryesore të demokratëve pritet të jetë perandoria e biznesit të familjes Trump dhe marrëdhëniet e saj financiare me administratën amerikane.
Ligjvënësit demokratë kanë shprehur interes për të hetuar lidhjet mes administratës dhe kompanive private, veçanërisht atyre që operojnë në sektorin e kriptomonedhave.
Në fokus mund të jenë gjithashtu aktivitetet ndërkombëtare të Jared Kushner, dhëndrit të presidentit amerikan, si dhe marrëveshjet e biznesit që përfshijnë familjen Trump.
Një tjetër çështje që pritet të shqyrtohet është avioni me vlerë rreth 400 milionë dollarë, i dhuruar nga Katari për t’u përdorur si Air Force One.
Demokratët duan gjithashtu të verifikojnë kontratat shumë milionëshe të mbrojtjes, të dhëna kompanive që kanë lidhje me familjen e presidentit.
Kongresmeni demokrat Suhas Subramanyam ka deklaruar se qëllimi është të sigurohet që paratë e taksapaguesve amerikanë të mos përfundojnë në duart e personave apo kompanive përmes marrëveshjeve korruptive.
Nga ana tjetër, Shtëpia e Bardhë ka mohuar vazhdimisht akuzat për shkelje dhe ka akuzuar demokratët se po synojnë të pengojnë axhendën e presidentit.
Pete Hegseth dhe mënyra si po drejtohet lufta me Iranin
Një tjetër objektiv i rëndësishëm i hetimeve pritet të jetë sekretari amerikan i Mbrojtjes, Pete Hegseth, veçanërisht për mënyrën se si ka menaxhuar luftën me Iranin, e cila nisi në shkurt 2026.
Demokratët kanë paralajmëruar se do të kërkojnë përgjegjësi për disa çështje që lidhen me konfliktin, përfshirë:
-Numrin e viktimave civile nga operacionet ushtarake.
-Mungesat e municioneve dhe shpenzimet e luftës.
-Pretendimet për përgatitje të pamjaftueshme të trupave dhe bazave ushtarake.
-Vendimmarrjen e administratës për përfshirjen në konflikt pa autorizimin paraprak të Kongresit.
Në shënjestër mund të jenë edhe sulmet ndaj mjeteve lundruese në Karaibe, të cilat administrata Trump i ka justifikuar si operacione për të ndaluar trafikun e drogës drejt SHBA-së.
Në prill, një grup ligjvënësish demokratë paraqiti edhe nene për shkarkimin e Hegseth, duke e akuzuar për shkelje të rënda në ushtrimin e detyrës dhe duke përmendur luftën me Iranin.
Një procedurë e tillë kërkon shumicë të thjeshtë në Dhomën e Përfaqësuesve, ndërsa për dënimin dhe largimin nga detyra nevojitet shumicë prej dy të tretash në Senat.
Ekspertët e cituar nga BBC vlerësojnë se seancat dëgjimore dhe publikimi i informacioneve problematike mund të shtojnë presionin politik ndaj Hegseth dhe të vënë në vështirësi vetë Shtëpinë e Bardhë.
Ish-këshilltari kryesor për etikën në Shtëpinë e Bardhë, Richard Painter, ka ngritur gjithashtu pikëpyetje mbi vendimin për nisjen e luftës pa autorizimin e Kongresit.
Nga ana tjetër, Pentagoni ka mbrojtur punën e Hegseth, duke e cilësuar atë si një drejtues që ka përmirësuar funksionimin e institucionit.
Operacionet kundër emigrantëve dhe abuzimet e mundshme të ICE
Demokratët, veçanërisht anëtarët që pritet të drejtojnë komisionet e mbikëqyrjes në Dhomën e Përfaqësuesve, kanë paralajmëruar se do të shqyrtojnë pretendimet për abuzime gjatë bastisjeve dhe operacioneve kundër emigrantëve në qytete të ndryshme amerikane.
Në fokus pritet të jenë metodat e përdorura nga agjentët, trajtimi i personave të ndaluar dhe respektimi i të drejtave të tyre gjatë operacioneve.
Megjithatë, kjo çështje paraqet edhe një sfidë politike për demokratët.
Trump erdhi në pushtet me premtimin për dëbime masive të emigrantëve pa dokumente, një politikë që kishte mbështetjen e një pjese të konsiderueshme të elektoratit të tij.
Por sondazhet e përmendura në analizën e BBC-së tregonin se një pjesë e amerikanëve, përfshirë edhe votues të Trump, kishin shprehur pakënaqësi për disa nga metodat e përdorura nga ICE.
Demokratët pritet të përpiqen të bëjnë dallimin mes kundërshtimit të abuzimeve të mundshme dhe qëndrimit të tyre ndaj zbatimit të ligjeve të emigracionit.
Një procedurë e tretë shkarkimi ndaj Donald Trump
Çështja më e ndjeshme politikisht është mundësia e nisjes së një procedure të tretë shkarkimi (impeachment) ndaj Donald Trump.
Brenda Partisë Demokratike nuk ka ende një qëndrim të unifikuar për këtë çështje. Një pjesë e ligjvënësve, mes tyre edhe Alexandria Ocasio-Cortez, kanë mbështetur idenë e një procedure të re, duke përmendur luftën me Iranin dhe veprime të tjera të administratës që, sipas tyre, mund të përbëjnë shkelje të rënda.
Por ka edhe demokratë që kërkojnë kujdes, pasi një procedurë shkarkimi nuk garanton largimin e presidentit nga detyra.
Për shkarkimin politik të Trump nevojitet fillimisht miratimi i akuzave në Dhomën e Përfaqësuesve, me shumicë të thjeshtë. Më pas, për dënimin dhe largimin e tij nga presidenca kërkohet vota e dy të tretave të Senatit, një prag shumë i lartë edhe pas fitores së demokratëve.
Trump ka hedhur poshtë vazhdimisht akuzat ndaj tij dhe më herët i ka cilësuar përpjekjet për shkarkimin e tij si të paligjshme.Edhe republikanët kanë paralajmëruar se demokratët do ta përdorin shumicën e re kryesisht për të hetuar presidentin, në vend që të përqendrohen te politikat ekonomike dhe problemet e qytetarëve amerikanë.
Megjithatë, demokratët argumentojnë se mosnisja e hetimeve nga frika e pasojave politike do të ishte një gabim që mund të kishte pasoja afatgjata për institucionet amerikane.
Çfarë ndryshon pas fitores së demokratëve?
Marrja e kontrollit të të dyja dhomave të Kongresit i jep opozitës amerikane një instrument të rëndësishëm për të kufizuar dhe kontrolluar pushtetin e Donald Trump.
Përveç hetimeve, demokratët do të kenë mundësi të bllokojnë ose të vështirësojnë miratimin e nismave legjislative të presidentit, të kundërshtojnë emërime të caktuara dhe të kërkojnë llogari nga zyrtarët e administratës.
Megjithatë, Trump ruan kompetencat e presidentit, përfshirë të drejtën e vetos, ndërsa demokratët nuk kanë automatikisht votat e nevojshme për ta kapërcyer atë.
Fitorja në zgjedhjet e 3 nëntorit shënon kështu një ndryshim të rëndësishëm të ekuilibrit politik në Uashington. Për herë të parë gjatë mandatit të dytë të Trump, demokratët do të kontrollojnë të dyja dhomat e Kongresit dhe do të kenë mundësinë të vendosin nën lupën e hetimeve financat, vendimmarrjen ushtarake dhe politikat kryesore të administratës republikane.
Pyetja tani nuk është më nëse demokratët do të kenë fuqinë parlamentare për të hetuar administratën Trump, por cilat prej këtyre çështjeve do të kthehen në hetimet e para të Kongresit të ri.
