CHP-ja pretendon se ndërhyrjet gjyqësore ndaj partisë synojnë dobësimin e opozitës dhe krijimin e kushteve që presidenti turk të kandidojë për një mandat tjetër…
Partia kryesore opozitare e Turqisë, Partia Popullore Republikane (CHP), shpreh shqetësimin se presidenti Recep Tayyip Erdogan po përgatit terrenin për zgjedhje të parakohshme, të cilat do t’i mundësonin atij të anashkalojë kufizimet kushtetuese dhe të kërkojë një mandat tjetër presidencial.
Burime të CHP-së i thanë Euractiv se ndërhyrjet gjyqësore në proceset e brendshme të partisë përbëjnë pjesë të një strategjie më të gjerë të Erdoganit për të dobësuar opozitën dhe për të krijuar kushtet për zgjedhje të parakohshme.
“Ky është një sinjal shumë i fortë se Erdogan po synon zgjedhje të parakohshme. Ai po paralizon opozitën kryesore”, deklaruan figura të larta të CHP-së.
Skena politike turke është përfshirë nga tensione që prej vendimit të një gjykate më 21 maj, e cila riktheu në krye të CHP-së ish-kandidatin presidencial Kemal Kiliçdaroglu. Partia opozitare, e lidhur me Partinë e Socialistëve Evropianë, mbron modelin laik të shtetit dhe kundërshton orientimin konservator fetar të presidentit Erdogan.
CHP-ja argumenton se vendimi gjyqësor ka motivim politik dhe është marrë nën presionin e presidentit dhe partisë së tij në pushtet, AKP, me qëllim dobësimin e opozitës.
Në kongresin e CHP-së në nëntor 2023, Ozgur Ozel kishte fituar garën për drejtimin e partisë ndaj Kılıçdaroğlu, pas humbjes së këtij të fundit ndaj Erdoğanit në zgjedhjet presidenciale të majit 2023. Megjithatë, një gjykatë në Ankara anuloi më vonë kongresin dhe riktheu Kılıçdaroğlun në krye të partisë.
Në mars 2025, kryebashkiaku i Stambollit dhe kandidati i mundshëm presidencial i CHP-së, Ekrem İmamoglu, u arrestua, duke shkaktuar protesta masive në vend. Prokuroria ka kërkuar ndaj tij një dënim total prej 2.430 vitesh burg për akuza që përfshijnë edhe “krijimin e një organizate kriminale”.
Kiliçdaroglu deklaroi këtë javë se partia do të organizojë një kongres për të përmbushur kërkesat ligjore dhe për të shmangur përçarjet e brendshme. Pas refuzimit të Ozelit dhe drejtuesve të tjerë të CHP-së për t’ia dorëzuar selinë qendrore të partisë në Ankara, policia ndërhyri në ndërtesë. Bashkimi Evropian reagoi ndaj zhvillimeve duke deklaruar se “opozita politike duhet të jetë e lirë të veprojë, të organizohet dhe të marrë pjesë në procesin politik pa frikë nga represioni”.
Debati mbi kufizimet kushtetuese
Sipas opozitës, masat e ndërmarra kundër CHP-së tregojnë shqetësimin e Erdoganit për situatën politike. Sipas kalendarit të rregullt zgjedhor, zgjedhjet parlamentare dhe presidenciale në Turqi duhet të mbahen deri në maj 2028. Kushtetuta turke nuk i lejon Erdoganit të kandidojë për një mandat të tretë presidencial, përveç rastit kur ndryshohet Kushtetuta ose shpallen zgjedhje të parakohshme.
Për këtë të fundit nevojitet miratimi i Parlamentit turk me të paktën 360 vota në Kuvendin prej 600 deputetësh, çka nënkupton se presidenti do të kishte nevojë edhe për mbështetje nga opozita. Në Ankara qarkullojnë spekulime se AKP-ja mund të arrijë të sigurojë votat e nevojshme.
Sondazhet e fundit tregojnë se CHP-ja gëzon një avantazh të lehtë ndaj AKP-së në pushtet, ndërsa opozita beson se kjo diferencë mund të zgjerohet. Një nga arsyet kryesore është situata ekonomike, pasi deficiti buxhetor i qeverisë qendrore turke arriti në 338,7 miliardë lira turke (rreth 6,3 miliardë euro) në prill 2026, pothuajse dy herë më i lartë se një vit më parë.
Përfaqësues të CHP-së argumentojnë se vështirësitë fiskale kufizojnë mundësinë e qeverisë për të rritur shpenzimet publike para zgjedhjeve.
Njëkohësisht, opozita shpreh shqetësim se Bashkimi Evropian mund të tolerojë veprimet e Erdoğanit për arsye strategjike. Ndërsa presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, e përfshiu Turqinë në prill në mesin e vendeve që ushtrojnë ndikim negativ, disa shtete anëtare, si Spanja dhe Belgjika, e konsiderojnë Ankaranë një partner të rëndësishëm për arkitekturën e mbrojtjes evropiane.
Erdogan pritet të presë samitin e NATO-s në korrik.
“Liderët do të vijnë në Ankara në korrik, do t’i shtrëngojnë dorën dhe nuk do të thonë asnjë fjalë për këto zhvillime”, tha një burim i CHP-së.
