Shkruar nga Gjergj Zefi
Një planet në flakë, ku lufta, atentatet dhe varfëria po kthehen në një normalitet të frikshëm…
Bota po rrëshqet në një absurditet të rrezikshëm, ku ngjarjet që dikur trondisnin ndërgjegjen globale sot konsumohen si lajme të zakonshme. Lufta në Ukrainë vazhdon të marrë jetë njerëzish dhe të shkatërrojë një rend që pretendohej i qëndrueshëm; Lindja e Mesme po digjet mes përshkallëzimeve që përfshijnë Iranin dhe tensionet kronike në Liban; ndërsa ekonomia globale lëkundet mbi një terren gjithnjë e më të paqëndrueshëm. Në të njëjtën kohë, atentatet rikthehen si instrument politik, duke kulmuar me sulmin ndaj Donald Trump në zemër të Washington, D.C., një sinjal i fortë se edhe demokracitë e konsoliduara nuk janë më të paprekshme.
Kjo nuk është më thjesht një periudhë krize. Është një deformim i realitetit global. Luftërat nuk po zgjidhen, po zgjaten. Konfliktet nuk po shmangen, po eksportohen. Energjia është kthyer në armë, çmimet në mekanizëm presioni, ndërsa qytetarët e zakonshëm në viktimat e para dhe të fundit të një sistemi që duket se funksionon vetëm për të fuqishmit. Inflacioni nuk është më një term ekonomik; është një ndjenjë e përditshme pasigurie. Çdo rritje çmimi është një goditje e heshtur për familjet që mezi mbijetojnë, ndërsa qendrat e vendimmarrjes vazhdojnë të flasin me gjuhë teknike për “balanca” dhe “stabilitet”.
Në këtë sfond, atentatet politike nuk janë incidente të izoluara, por simptoma të një sistemi që po humbet kontrollin mbi vetveten. Kur një president amerikan bëhet objektiv plumbash në një event publik, mesazhi është brutal: kufijtë e sigurisë janë thyer dhe tensioni është bërë i pakontrollueshëm. Ky nuk është më vetëm problem amerikan. Është një paralajmërim global se politika po hyn në një fazë të errët, ku retorika e ashpër dhe polarizimi prodhojnë dhunë reale.
Ndërkohë, fuqitë e mëdha luajnë shah me krizën. Një konflikt në Lindjen e Mesme rrit çmimin e naftës në Europë; një luftë në Europën Lindore riformaton arkitekturën e sigurisë globale; një atentat në SHBA përhap panik në tregje dhe në diplomaci. Dhe në fund, zinxhiri këputet aty ku është gjithmonë më i dobët: te qytetari i zakonshëm, që paguan faturën pa pasur asnjë ndikim mbi vendimet.
Edhe për vende si Shqipëria, që nuk janë në epiqendrën e këtyre zhvillimeve, goditja është e pashmangshme. Çmimet rriten, pasiguria shtohet, dhe perspektiva zbehet. Në një botë ku rendi ndërkombëtar po lëkundet, periferia nuk është më thjesht spektatore; është viktimë kolaterale.
Dhe pyetja që shtrohet është më e thjeshtë dhe më e frikshme se çdo analizë strategjike: a është kjo një krizë e përkohshme, apo fillimi i një epoke të re ku kaosi do të bëhet normë? Sepse kur lufta bëhet rutinë, atentatet bëhen lajm i zakonshëm dhe varfëria pranohet si e pashmangshme, atëherë problemi nuk është më tek ngjarjet. Problemi është tek vetë sistemi.
Nëse ka një përfundim të sinqertë nga kjo tablo, ai është ky: nuk kemi më të bëjmë me një botë që po kalon një moment të vështirë. Kemi të bëjmë me një botë që ka humbur drejtimin. Dhe kjo është shumë më e rrezikshme.
