Autoritetet hungareze kanë hapur hetim penal për veprimtarinë e bankës shtetërore Eximbank, ndërsa një nga katër marrëveshjet nën shqyrtim është kredia prej 1 miliard eurosh që qeveria e Viktor Orbánit miratoi për Maqedoninë e Veriut. Hetuesit po shqyrtojnë dyshime për shpërdorim detyre dhe keqmenaxhim financiar. Deri tani nuk është ngritur akuzë ndaj ndonjë personi të caktuar.Policia hungareze ka sekuestruar mijëra faqe dokumentesh nga Ministria e Ekonomisë dhe Energjisë, pas një auditimi që evidentoi parregullsi të dyshuara në disa operacione të Eximbank gjatë qeverisë së mëparshme.
Në qendër të vëmendjes për Ballkanin është kredia prej 1 miliard eurosh për Maqedoninë e Veriut, e miratuar gjatë qeverisjes së Viktor Orbánit. Marrëveshja parashikonte një normë interesi prej 3,25 për qind, kushte që kryeministri aktual hungarez, Péter Magyar, i ka cilësuar si jashtëzakonisht të favorshme.
Magyar ka argumentuar se norma ishte më e ulët se kushtet me të cilat mund të siguronin financim kompanitë hungareze apo vetë shteti hungarez. Sipas tij, diferenca e kostos së interesit mund t’i kushtojë buxhetit të Hungarisë më shumë se 90 miliardë forinta. Këto janë pretendime të qeverisë aktuale dhe janë pjesë e çështjeve që po shqyrtohen; hetimi nuk ka përcaktuar ende përgjegjësi penale.
Marrëveshja u negociua në vitin 2024, pak pasi Hristijan Mickoski mori drejtimin e qeverisë në Shkup. Palët arritën një mirëkuptim gjatë samitit të NATO-s në Uashington në korrik të atij viti. Parlamenti maqedonas miratoi më pas ligjin e posaçëm për huamarrjen, ndërsa marrëveshja u nënshkrua në tetor. Fillimisht u vu në dispozicion një këst prej 500 milionë eurosh.
Péter Magyar ka ngritur gjithashtu pikëpyetje nëse Eximbank, institucioni shtetëror që duhet të mbështesë eksportuesit dhe projektet ndërkombëtare hungareze, përdori burimet e saj për të favorizuar një aleat politik të Orbánit. Mickoski dhe Orbán kanë kultivuar marrëdhënie të afërta politike. Kjo mbetet një tezë e qeverisë së re hungareze dhe jo një përfundim i hetuesve.
Kredia për Shkupin nuk është e vetmja çështje nën hetim. Autoritetet po shqyrtojnë edhe një financim prej rreth 161 milionë eurosh të lidhur me një projekt hotelerie dhe interesa biznesi të István Tiborcz, dhëndrit të Orbánit; një marrëveshje prej rreth 344 milionë eurosh për një projekt infrastrukture në Afrikë; si dhe një kredi prej afro 480 milionë eurosh të lidhur me një projekt hekurudhor në Egjipt.
Ministria hungareze e Ekonomisë deklaroi në korrik se kallëzimet erdhën pas kontrollit të kredive të mëdha që Eximbank kishte dhënë me nivel të lartë rreziku dhe, sipas autoriteteve aktuale, me garanci të pamjaftueshme.
Hetimin po e zhvillon Byroja Kombëtare e Hetimit e Hungarisë. Sekuestrimi i dokumenteve shënon kalimin nga auditimi administrativ në një hetim penal më të gjerë për mënyrën se si Eximbank menaxhoi financimet gjatë qeverisjes së mëparshme.
Çështja ndodhet ende në fazat e para. Nuk ka akuza penale ndaj personave të caktuar dhe hetuesit nuk kanë arritur ende në përfundimin se kredia për Maqedoninë e Veriut përbën vepër penale. Dokumentet e sekuestruara dhe hetimet e mëtejshme pritet të përcaktojnë nëse ka pasur shkelje dhe kush mund të mbajë përgjegjësi.
