Vendet e BE-së janë të shqetësuara për autoritarizmin në rritje të Erdoganit. Por ato duan pushtetin e fortë të vendit të tij…
Turqia po fiton një rol gjithnjë e më të rëndësishëm në arkitekturën e sigurisë evropiane, ndërsa lufta në Ukrainë dhe pasiguria për angazhimin e ardhshëm të Shteteve të Bashkuara në NATO po detyrojnë Evropën të rishikojë marrëdhëniet me Ankaranë. Edhe pse autoritarizmi i presidentit Rexhep Tajip Erdogan dhe përkeqësimi i standardeve demokratike kanë tensionuar prej vitesh marrëdhëniet me Bashkimin Evropian, rëndësia strategjike dhe ushtarake e Turqisë po e shtyn Perëndimin drejt një bashkëpunimi më të ngushtë.
Turqia konsiderohet një aleat kyç në krahun juglindor të NATO-s dhe një fuqi e rëndësishme detare në Detin e Zi. Ajo zotëron ushtrinë e dytë më të madhe në aleancë pas SHBA-së dhe ka zhvilluar një industri të fuqishme të mbrojtjes, e cila prodhon dronë, raketa, municione dhe sisteme të tjera ushtarake që kërkohen gjithnjë e më shumë nga vendet evropiane.
Industria turke e mbrojtjes ka përjetuar një rritje të shpejtë falë investimeve shtetërore dhe synimit për të reduktuar varësinë nga furnizuesit e huaj. Sot, mbi 80% e nevojave të saj ushtarake mbulohen nga prodhimi vendas, ndërsa eksportet e mbrojtjes pritet të arrijnë rreth 13 miliardë dollarë këtë vit. Kompani si Baykar, prodhuesi i dronëve Bayraktar, dhe Arca Savunma kanë siguruar kontrata të rëndësishme me vende të NATO-s dhe Bashkimit Evropian.
Megjithatë, bashkëpunimi mes Turqisë dhe Evropës mbetet i kufizuar nga pengesa politike. Turqia nuk përfiton nga fondet e përbashkëta të BE-së për industrinë e mbrojtjes, ndërsa procesi i anëtarësimit në Bashkimin Evropian është praktikisht i ngrirë që prej vitit 2018. Për këtë arsye, Ankaraja po zgjeron bashkëpunimin përmes marrëveshjeve dypalëshe dhe partneriteteve industriale me kompani evropiane.
Në të njëjtën kohë, shqetësimet për demokracinë dhe sundimin e ligjit në Turqi vazhdojnë të mbeten një pengesë serioze. Arrestimet e figurave të opozitës, kufizimet ndaj shoqërisë civile dhe përqendrimi i pushtetit në duart e Erdoganit kanë ngritur dyshime për besueshmërinë afatgjatë të vendit si partner strategjik. Analistët paralajmërojnë se stabiliteti politik dhe institucionet demokratike janë elementë thelbësorë për besueshmërinë e Turqisë në aleancat ndërkombëtare.
Nga ana tjetër, edhe Turqia ka interes të ruajë marrëdhënie të forta me Perëndimin. Evropa përbën rreth gjysmën e tregtisë së saj të jashtme, ndërsa industria e mbrojtjes varet nga teknologjitë, financimet dhe partneritetet me kompanitë perëndimore për të ruajtur konkurrueshmërinë.
Në përfundim, marrëdhëniet mes Turqisë dhe Evropës po hyjnë në një fazë të re, ku nevojat e sigurisë po afrojnë palët pavarësisht mosmarrëveshjeve politike. Megjithatë, mungesa e besimit të ndërsjellë dhe problemet demokratike në Turqi vazhdojnë të kufizojnë një integrim më të thellë strategjik. E ardhmja e këtij partneriteti do të varet nga aftësia e të dyja palëve për të balancuar interesat e sigurisë me vlerat demokratike.
