Në epokën e inteligjencës artificiale, qendrat e të dhënave janë bërë infrastruktura më kritike e ekonomisë globale. Ato po furnizojnë me fuqi teknologjitë e AI, cloud-in, bankat, rrjetet sociale dhe shërbimet digjitale, por njëkohësisht po shndërrohen edhe në një burim të ri rivaliteti gjeopolitik mes fuqive të mëdha.
Një analizë e Deutsche Welle thekson se gara për AI nuk zhvillohet më vetëm te algoritmet apo talenti, por te kontrolli i infrastrukturës fizike: energjia elektrike, qendrat e të dhënave, kabllot nënujore dhe çipat. Vendet që kontrollojnë këtë infrastrukturë po fitojnë ndikim ekonomik dhe strategjik.
Shtetet e Bashkuara dhe Kina dominojnë aktualisht tregun global të qendrave të të dhënave, duke zotëruar pjesën më të madhe të kapacitetit global për AI. Por Europa, Lindja e Mesme dhe India po investojnë miliarda euro për të shmangur varësinë teknologjike nga superfuqitë.
Bashkimi Europian ka nisur iniciativën “InvestAI”, një paketë investimesh prej 200 miliardë eurosh për zhvillimin e inteligjencës artificiale dhe ndërtimin e “AI Gigafactory”, qendra të mëdha të të dhënave të modeluara sipas CERN-it. Ndërkohë Franca po përdor energjinë bërthamore si avantazh për të tërhequr investime në këtë sektor.
Por rritja e shpejtë e AI po krijon edhe tensione të reja. Qendrat moderne të AI konsumojnë shumë më tepër energji dhe ujë sesa qendrat tradicionale. Disa rajone në SHBA dhe Europë po përballen me presion mbi rrjetet energjetike, ndërsa komunitetet lokale po kundërshtojnë ndërtimin e tyre për shkak të ndikimit në mjedis dhe kostove të energjisë.
Ekspertët paralajmërojnë se infrastruktura e AI po kthehet në “infrastrukturë kritike kombëtare”, njësoj si energjia apo telekomunikacioni. Sulmet kibernetike, konfliktet tregtare dhe kufizimet mbi eksportin e çipave po e bëjnë sektorin gjithnjë e më strategjik për sigurinë kombëtare.
Ndërkohë, kërkesa për AI po shpërthen. Sipas analizave të fundit, konsumi global i energjisë nga qendrat e AI mund të arrijë deri në 295 TWh deri në vitin 2030, ndërsa kompanitë e mëdha teknologjike pritet të shpenzojnë qindra miliarda dollarë për infrastrukturën e re./ DW
