Shkruar nga Massimo Gaggi
Është e mundur që pas votimit, Amerika t’i kthehet përdorimit të forcës kundër Iranit, por, duke mos pasur mbrojtje raketore, me luftën që tashmë kushton gati 40 miliardë dollarë…
Marrëveshja për naftën ruse, rritja e çmimeve të karburanteve dhe pasiguria për zgjedhjet e mesit të mandatit po rëndojnë mbi administratën amerikane. Ndërkohë, ndryshimet në teknologjinë ushtarake dhe dobësimi i aleancave tradicionale po ngrenë pikëpyetje për rolin e Shteteve të Bashkuara në botë.
Së pari, marrëveshja me Vladimir Putinin për furnizimin me naftë ruse, me shpresën (e kotë) për të ulur çmimet e karburanteve në Amerikë në prag të zgjedhjeve. Ekspertët thonë se kjo nuk do të ndodhë: sasitë janë minimale (më pak se konsumi ditor i naftës amerikane), afatet janë shumë të shkurtra dhe nuk ka gjasa që Moska të jetë në gjendje të prodhojë dhe të dorëzojë gjatë kohës së luftës. Marrëveshja i sjell dobi vetëm Rusisë dhe Iranit, i cili është i inkurajuar të mbajë tensionet të larta në Hormuz dhe në të gjithë rajonin e Gjirit, duke pasur parasysh cenueshmërinë politike të Donald Trump.
Dje, pasi njoftoi një “armëpushim energjetik”, midis Ukrainës dhe Rusisë, Kremlini iu përgjigj me bombardime të termocentraleve dhe objekteve të prodhimit të gazit në Kiev. Me kalimin e viteve, jemi mësuar me sjelljen e çrregullt, shpesh të paarsyeshme, të Trump; kemi pranuar prishjen e asaj që mbeti nga rendi ndërkombëtar i vendosur pas disfatës së nazifashizmit. E kemi parë presidentin të përpiqet të zëvendësojë diplomacinë me arritjen e marrëveshjeve, në të cilat ai imponon logjikën e forcës ushtarake dhe ekonomike të Amerikës dhe u paraqet udhëheqësve të huaj atë vizion të shtrembëruar të realitetit, “faktet alternative”, me të cilat ai fitoi miliona vota amerikane. Por veprimet e tij në ditët e fundit shënojnë një tjetër hap të madh në humbjen e besueshmërisë së këtij udhëheqësi dhe, për fat të keq, të politikës amerikane përpara botës.
Këta hapa të pamatur, të lindur nga frika e tij për humbjen e zgjedhjeve të mesit të mandatit, për fat të keq shkaktojnë dëme të mëtejshme serioze në marrëdhëniet midis Shteteve të Bashkuara dhe Evropës dhe e vënë përsëri Volodymyr Zelenskyn në vështirësi. Trump jo vetëm që po e delegjitimon atë duke thënë se Ukrainës i duhet një udhëheqës i ri, por gjithashtu po përpiqet t’ia kalojë fajin Kievit për rritjen e çmimeve të benzinës dhe naftës, që rrjedhin nga lufta e tij e pamatur kundër Iranit.
Por brenda Shteteve të Bashkuara, brenda koalicionit të tij, spektakli nuk është më pak grotesk: kandidatët republikanë, të cilët dikur luteshin për mbështetjen e tij, tani shpesh shmangin të shfaqen përkrah një presidenti, popullariteti i të cilit është në rënie të lirë. Megjithatë, Zelensky vazhdon i paepur të mbajë tubime, këtë javë në Ohajo, Alaskë, Arizonë dhe Montana, dhe bërtet me shkronja të mëdha nga platforma e tij e komunikimit: “Fjalimet e mia po i shpëtojnë përsëri republikanët”.
Ndërkohë, megjithatë, ligjvënësit republikanë, të cilët deri më tani kanë duruar në heshtje shkeljet e kompetencave të Kongresit nga një president që qeveris me urdhra ekzekutivë nga Shtëpia e Bardhë, po fillojnë të flasin hapur. Marrëveshjen për naftën po e kundërshtojnë gjashtë senatorë, të cilët e akuzojnë hapur Trumpin se ka lidhur një pakt të paligjshëm, duke pasur parasysh se Kongresi ka miratuar një ligj për ndalimin e të gjitha blerjeve të energjisë nga Rusia që nga viti 2022 dhe se vetëm pak ditë më parë u miratua legjislacioni, i nënshkruar nga vetë Trump, që vendos sanksione edhe për vendet që mbajnë një formë tregtie me Moskën. Dhe katër nga gjashtë nënshkruesit e letrës që i kërkon presidentit të anulojë menjëherë marrëveshjen janë senatorë republikanë.
Tashmë po ngrihen pyetje rreth mënyrës se si do të qeverisë Trump nëse, siç duket e mundshme, ai humbet kontrollin e Dhomës së Përfaqësuesve dhe, ndoshta, edhe të Senatit. Ai ka të ngjarë të përpiqet të vazhdojë të qeverisë përmes urdhrave ekzekutivë. Një Kongres i kontrolluar nga demokratët mund t’i anashkalojë ato me legjislacionin e vet, ndaj të cilit, megjithatë, Trump mund të përdorë veton presidenciale. Dhe një procedurë e tretë e mundshme shkarkimi do të ishte një traumë e re politike pa pasoja përfundimtare, pasi një dënim, i cili kërkon dy të tretat e votave të Senatit, është i paimagjinueshëm.
Një e ardhme e trazuar për politikën e brendshme amerikane bëhet një faktor i dytë që dobëson rolin e Shteteve të Bashkuara në botë, duke iu shtuar lëvizjeve katastrofike të presidentit të saj në Iran dhe Rusi dhe dështimit të politikës së tij të arritjes së marrëveshjeve. Jo se ideja ishte krejtësisht e çuditshme: strategjinë “dollarë për plumba” e promovoi William Howard Taft, i cili ishte president në fillim të shekullit të 20-të. Por nga Gjiri në Gaza, përmes Ukrainës dhe, tani, paktit të mundshëm me kompaninë ruse Lukoil, marrëveshjet që promovon Uashingtoni duken më të orientuara drejt rritjes së pasurisë së klanit Trump sesa drejt promovimit të armëpushimeve dhe stabilizimit në zonat e krizës.
Sa i përket shtyllës ushtarake të supremacisë amerikane në botë, ekziston një faktor i ri, me karakteristika më strukturore, i cili, në mungesë të kundërmasave në kohë, duket i destinuar ta dobësojë atë, në mos ta minojë vërtet: në epokën e inteligjencës artificiale, tufat e dronëve të prodhuar në miliona njësi me kosto shumë të ulëta dhe raketat e lehta të lundrimit, gjithashtu shumë më të lira se ato tradicionale, përfaqësojnë një kërcënim të cilit Shtetet e Bashkuara, me një arsenal të bazuar në armë të rënda dhe të cenueshme (aeroplanmbajtëse, bombardues strategjikë, raketa balistike ndërkontinentale), e kanë të vështirë t’i kundërvihen.
Me baza ushtarake të shpërndara në të gjithë botën dhe të vështira për t’u mbrojtur, SHBA-të kanë tërhequr prej kohësh forcat nga Gjiri dhe bombarduesit nga Britania, ndërkohë që kanë dështuar t’i kundërvihen ofensivës së Huthive në Jemen për të shmangur rritjen e numrit të viktimave amerikane në luftën me Iranin, i cili së fundmi është përditësuar në 21 të vdekur dhe 890 të plagosur, përpara zgjedhjeve. Është e mundur që pas votimit, Amerika t’i kthehet përdorimit të forcës kundër Iranit, por, duke mos pasur mbrojtje raketore, me luftën që tashmë kushton gati 40 miliardë dollarë dhe shkatërrimin e 80 avionëve të Forcave Ajrore (duke përfshirë 12 avionë luftarakë F-15, shtatë avionë cisternë, një avion radar dhe dhjetëra dronë), Trump do të mendohet dy herë përpara se të sulmojë përsëri. Ndërkohë, sauditët, që nuk gëzojnë më mbrojtjen e SHBA-ve, po i drejtohen Turqisë dhe Pakistanit dhe po kërkojnë gjithashtu mbrojtje raketore nga Britania, Italia dhe Franca./ “Corriere della Sera”
