Debati mbi mundësinë që Inteligjenca Artificiale të çojë deri në zhdukjen e njerëzimit ka dalë nga qarqet e ngushta të studiuesve dhe laboratorëve të teknologjisë, duke shkaktuar alarm te ligjvënësit, investitorët dhe miliona njerëz.
Në qendër të diskutimit është koncepti i njohur si “p(doom)”, i cili përdoret nga studiuesit e AI-së për të shprehur probabilitetin e një katastrofe ekzistenciale të shkaktuar nga Inteligjenca Artificiale.
Vlerësimet që qarkullojnë janë veçanërisht shqetësuese: disa ekspertë flasin për 10%, 20% apo edhe më shumë mundësi që zhvillimi i AI-së të përfundojë në një katastrofë për njerëzimin.
Studiuesi i Anthropic ndez debatin
Debati mori përmasa të mëdha pas dorëheqjes së studiuesit të Anthropic, Jacob Coxon, i cili më parë kishte punuar edhe në OpenAI. Në deklaratën e tij, Coxon akuzoi laboratorët kryesorë të AI-së se po “luajnë bixhoz me jetët tona”.
Postimi i tij u shpërnda masivisht në rrjetin social X, duke marrë më shumë se 110 milionë shikime.
Por shqetësimi u bë edhe më i fortë pasi Evan Hubinger, drejtues i ekipit të Alignment Science në Anthropic, mbështeti publikisht Coxon.
Hubinger deklaroi se studiuesit e kompanisë besojnë realisht se AI mund të shkaktojë vdekjen e të gjithë njerëzimit. Ai vlerësoi gjithashtu se mundësia e zhdukjes së njerëzimit brenda dekadës së ardhshme është mbi 10%.
Sipas tij, Anthropic ende nuk ka një plan të qartë për mënyrën se si një superinteligjencë mund të mbahet nën kontrollin njerëzor.
Sa real është “rreziku i zhdukjes”?
Ideja e “doom”-it nuk i referohet vetëm një skenari të vetëm. Studiuesit përfshijnë disa mënyra se si AI mund të shkaktojë një katastrofë.
Një prej tyre është përdorimi i AI-së nga njerëzit për qëllime shkatërruese. Teknologjia mund të ulë ndjeshëm barrierat për krijimin e armëve biologjike, kryerjen e sulmeve kibernetike apo goditjen e infrastrukturës kritike.
Një tjetër skenar lidhet me vetë sistemet autonome. Një AI shumë e avancuar mund të tentojë të mashtrojë mbikëqyrësit, të kopjojë veten, të anashkalojë mekanizmat e sigurisë ose t’u rezistojë përpjekjeve për t’u fikur.
Skenari më ekstrem është ai ku AI arrin të përmirësojë vetveten me një ritëm më të shpejtë nga sa njerëzit mund ta kuptojnë apo kontrollojnë procesin. Në këtë pikë, sistemet mund të bëhen aq të fuqishme sa krijuesit e tyre të humbasin kontrollin mbi to.
Vlerësime alarmante nga emra të njohur të teknologjisë
Paralajmërimet e Hubinger nuk janë të izoluara.
Geoffrey Hinton, një prej figurave më të rëndësishme në zhvillimin e inteligjencës artificiale dhe fitues i Çmimit Nobel, ka vlerësuar më herët në rreth 10–20% mundësinë që AI të shkaktojë zhdukjen e njerëzimit.
Elon Musk e ka çuar vlerësimin deri në 20%, ndërsa CEO i Anthropic, Dario Amodei, ka deklaruar më parë se ekziston një mundësi prej 25% që zhvillimi i AI-së të shkojë “shumë, shumë keq”.
Edhe Paul Christiano, ish-drejtues i sigurisë së AI-së në OpenAI, i cili së fundmi iu bashkua bordit dhe komitetit të sigurisë së kompanisë, ka shprehur shqetësim për një cikël të shpejtë vetëpërmirësimi të inteligjencës artificiale.
Sipas tij, nëse njerëzimi ndërton një superinteligjencë pa mekanizma më të fuqishëm për ta përshtatur atë me objektivat njerëzore, kontrolli mbi të mund të humbet përgjithmonë.
“10%” për laboratorët nuk është i njëjtë me “10%” për publikun
Një prej problemeve kryesore të debatit është mënyra se si studiuesit flasin për probabilitetet.
Brenda laboratorëve të AI-së, një vlerësim prej 10% mund të jetë një mënyrë për të shprehur pasigurinë e jashtëzakonshme që lidhet me një teknologji pa precedent.
Për publikun e gjerë, megjithatë, 10% tingëllon krejt ndryshe.
Një krahasim i përdorur për ta shpjeguar këtë është ai i aviacionit: nëse drejtuesi i sigurisë së një kompanie ajrore do t’u thoshte pasagjerëve para fluturimit se ekziston një mundësi një në dhjetë që gjenerata e ardhshme e avionëve të përfundojë në katastrofë dhe se kompania ende nuk di si ta bëjë atë plotësisht të sigurt, reagimi do të ishte i menjëhershëm.
Pikërisht kështu po dëgjohen gjithnjë e më shumë paralajmërimet e studiuesve të AI-së jashtë laboratorëve: jo si një ushtrim teorik probabilistik, por si një alarm sigurie.
Debati po hyn në politikë
Në Uashington, shqetësimi po merr gjithnjë e më shumë dimension politik.
Senatori Bernie Sanders ka propozuar ndalimin e superinteligjencës dhe ka thirrur senatorë për një informim mbi ato që i konsideron “rreziqe të jashtëzakonshme” të inteligjencës artificiale.
Por rreziku politik për industrinë nuk lidhet vetëm me skenarët e zhdukjes së njerëzimit.
Amerikanët kanë nisur të shfaqin shqetësime edhe për pasojat konkrete të AI-së: vendet e punës, kostot e energjisë, faturat e energjisë elektrike dhe zgjerimin e qendrave të të dhënave.
Tashmë, këtyre shqetësimeve u është shtuar edhe pyetja shumë më e madhe: Nëse vetë krijuesit e inteligjencës artificiale besojnë se ajo mund të bëhet e pakontrollueshme, pse bota po garon me një ritëm kaq të shpejtë për ta ndërtuar atë?
Kjo pyetje mund të jetë një prej sfidave më të mëdha politike dhe shoqërore për industrinë e AI-së në vitet e ardhshme.
