Shkruar nga Samuel Rubinstein
Një Evropë e tillë do të ishte edhe më pak e varur nga Uashingtoni dhe potencialisht më pak e gatshme të ndiqte automatikisht politikën amerikane…
Donald Trump ka ndërtuar një pjesë të rëndësishme të stilit të tij politik mbi presionin ndaj aleatëve dhe kritikën ndaj atyre që, sipas tij, përfitojnë nga mbështetja amerikane. Në Evropë, kjo qasje është shfaqur veçanërisht në debatin për mbrojtjen. Ndryshe nga çështje të tjera, si emigracioni, energjia, tregtia apo liria e fjalës, shumë udhëheqës evropianë pranojnë një pjesë të kritikës së Trumpit: Evropa duhet të shpenzojë më shumë për sigurinë e saj.
Në këtë pikë, qëndrimi i Trumpit është bërë pjesë e një konsensusi më të gjerë evropian. Përfaqësues të establishmentit politik në Evropë kanë pranuar se kontinenti ka mbështetur për një kohë të gjatë sigurinë e tij në fuqinë ushtarake amerikane. Ish-kryeministrja finlandeze Sanna Marin ka ngritur pyetjen se përse taksapaguesit amerikanë duhet të mbajnë një pjesë më të madhe të kostos së sigurisë evropiane sesa vetë evropianët. Edhe ish-kreu i MI6, Alex Younger, ka argumentuar se varësia nga Shtetet e Bashkuara e ka dobësuar aftësinë e Evropës për të marrë përgjegjësi të plotë për mbrojtjen e saj.
Argumenti se Evropa duhet të shpenzojë më shumë për mbrojtjen, veçanërisht përballë agresionit rus, nuk është i ri dhe nuk i përket vetëm Trumpit. Edhe presidentë të mëparshëm amerikanë kanë kërkuar që aleatët evropianë të rrisin kontributet e tyre në NATO. Një model i ri, në të cilin Evropa merr përgjegjësinë kryesore për sigurinë e saj, mund të jetë në interes të vetë kontinentit dhe potencialisht edhe të Ukrainës.
Megjithatë, kjo nuk do të thotë se mbështetja amerikane për Evropën gjatë dekadave të fundit ishte thjesht një akt bujarie. Pas dy luftërave botërore, Shtetet e Bashkuara arritën në përfundimin se izolacionizmi nuk garantonte sigurinë e tyre. Uashingtoni kishte interesa konkrete në ruajtjen e stabilitetit të Evropës Perëndimore, frenimin e Bashkimit Sovjetik, parandalimin e përhapjes së armëve bërthamore dhe kufizimin e ndikimit komunist.
Prania amerikane në Evropë i ka shërbyer gjithashtu interesave strategjike të Shteteve të Bashkuara. Bazat ushtarake dhe infrastruktura amerikane në kontinent vazhdojnë të kenë rëndësi për operacionet, logjistikën dhe komunikimet ushtarake të Uashingtonit në rajone të tjera. Për këtë arsye, marrëdhënia transatlantike nuk mund të përshkruhet thjesht si një situatë ku Amerika paguan dhe Evropa përfiton.
Edhe vendet evropiane kanë kontribuar në objektivat strategjikë amerikanë. Shumë prej tyre iu bashkuan operacioneve të udhëhequra nga Shtetet e Bashkuara në Afganistan dhe Irak. Danimarka, për shembull, ishte ndër aleatët evropianë që paguan një çmim të lartë në raport me popullsinë gjatë këtyre konflikteve. Në këtë kuptim, marrëdhënia mes Shteteve të Bashkuara dhe Evropës ka qenë një shkëmbim interesash dhe detyrimesh, jo vetëm një akt njëkahësh i mbështetjes amerikane.
Franca paraqitet si shembulli më i qartë i një vendi evropian që ka kombinuar shpenzimet relativisht të larta për mbrojtjen me një shkallë më të madhe autonomie strategjike. Ajo përmbush objektivin e NATO-s për shpenzimet ushtarake dhe, në të njëjtën kohë, ka ruajtur tradicionalisht më shumë pavarësi nga Uashingtoni në politikën e jashtme. Franca nuk iu bashkua luftës në Irak dhe nuk strehon baza amerikane në territorin e saj. Ky model tregon se kapaciteti ushtarak dhe autonomia politike mund të ecin paralelisht.
Pikërisht këtu shfaqet kontradikta kryesore në qëndrimin e Trumpit. Nëse vendet evropiane do ta ndiqnin plotësisht këshillën e tij, do të rrisnin ndjeshëm shpenzimet për mbrojtjen dhe do të ndërtonin kapacitete të pavarura ushtarake. Por një Evropë e tillë do të ishte edhe më pak e varur nga Uashingtoni dhe potencialisht më pak e gatshme të ndiqte automatikisht politikën amerikane.
Trump ka kërkuar vazhdimisht që Evropa të marrë më shumë përgjegjësi për mbrojtjen e vet, por në raste të tjera ka ushtruar presion që vendet evropiane të harmonizojnë politikat e tyre me interesat amerikane, qoftë në energji, emigracion, tregti apo politikë të jashtme. Një Evropë me kapacitete më të mëdha ushtarake do të kishte edhe më shumë mundësi të përcaktonte vetë interesat e saj.
Në anën tjetër, partitë e së djathtës nacionaliste në Evropë mund të jenë më të gatshme se establishmenti tradicional për të reduktuar shpenzimet sociale dhe për të rritur fondet për mbrojtjen. Por pikërisht një zhvillim i tillë mund të çojë drejt një Evrope të përbërë nga shtete më sovrane dhe më të pavarura në politikën e jashtme.
Prandaj, debati nuk kufizohet vetëm te pyetja nëse Evropa duhet të shpenzojë më shumë për mbrojtjen. Çështja kryesore është se çfarë lloj Evrope do të krijonte kjo rritje e kapaciteteve ushtarake. Nëse kontinenti arrin të mbrojë veten pa u mbështetur në mënyrë vendimtare te Shtetet e Bashkuara, ai mund të fitojë edhe një shkallë shumë më të madhe pavarësie strategjike.
Trump thotë se dëshiron që Evropa të qëndrojë në këmbët e veta. Por nëse kjo kërkesë realizohet plotësisht, rezultati mund të jetë një Evropë më e fortë, më sovrane dhe më pak e varur nga Uashingtoni, një rezultat që mund të mos përputhet plotësisht me atë që vetë Trump dëshiron./“Unherd”
