Sondazhet paralajmërojnë humbje të mundshme për kryeministrin, por kushtet e pabarabarta dhe sistemi zgjedhor favorizojnë Fidesz-in
Kushdo që dëshiron të qëndrojë pranë skenës, merr një flamur në dorë. Një organizator shpjegon se si duhet ta valëvisin më vonë, në mënyrë që të duket mirë në fotografi dhe video. Rreth 1000 persona janë mbledhur në sheshin e bashkisë në Ócsa për takimin e Viktor Orban-it. Megjithatë, sheshi nuk është plot dhe atmosfera mbetet e përmbajtur. Disa këndojnë këngët që dëgjohen nga altoparlantët, por thirrjeve që një grup funksionarësh të rinj përpiqet t’i nisë, u bashkohen vetëm mbështetësit më besnikë në rreshtat e parë.
Kjo është befasuese, pasi prania e kryeministrit shumëvjeçar në një komunë të vogël në jug të Budapestit me më pak se 10 000 banorë është një ngjarje. Në vitet e fundit, rastet për ta parë atë drejtpërdrejt kanë qenë të rralla. Orban është shfaqur zakonisht vetëm në ambiente të kontrolluara dhe para publikut të përzgjedhur. Ai kultivon imazhin e një “babai të kombit”, por nuk është një tribun popullor klasik.
Një përballje në terren
Që nga mesi i marsit, kryeministri ka nisur një tur në të gjithë vendin, pasi për herë të parë pas shumë kohësh duhet të shqetësohet seriozisht për rizgjedhjen e tij. Sipas sondazheve të instituteve të pavarura, ai renditet prej muajsh dukshëm pas liderit të opozitës, Peter Magyar, nga partia Tisza. Kampi qeveritar i cilëson këto të dhëna si të motivuara politikisht dhe i kundërshton me sondazhe nga institute pranë tij, që tregojnë epërsi për Fidesz-in.
Megjithatë, është e qartë se Orban nuk mbetet i paprekur nga fakti që kundërshtari i tij ka qenë pothuajse pa ndërprerje në terren gjatë dy viteve të fundit dhe ka arritur të mbledhë turma të konsiderueshme edhe në zonat tradicionale të Fidesz-it.
Pas pothuajse çdo tubimi, kryeministri publikon në Facebook krahasime fotografike me aktivitetet e Tisza-s në të njëjtat vende, duke treguar turma më të vogla. “Ne jemi shumica”, shkruan ai. Por përdoruesit shpesh theksojnë se fotot janë marrë në momente të ndryshme ose me kënde të ndryshme, madje edhe nga aktivitete të mëparshme.
Një çift rreth të pesëdhjetave thotë se ka ardhur në shesh për të treguar mbështetje dhe për t’i dhënë kurajë kryeministrit. Ata theksojnë rëndësinë e ruajtjes së arritjeve të 16 viteve të fundit, veçanërisht politikave familjare.
Për disa mbështetës, tema kryesore mbetet siguria. Një grua shprehet se dëshiron të shmangë çdo rrezik që fëmijët e saj të përfshihen në luftë, duke besuar se Orban garanton paqen. Në turmë shfaqen edhe pankarta që kundërshtojnë përfshirjen e Hungarisë në konfliktin në Ukrainë.
Retorika dhe temat e fushatës
Rreziku i përfshirjes në luftën në Ukrainë ka qenë një nga temat kryesore të fushatës së Orban-it. Ai e paraqet presidentin ukrainas Volodymyr Zelensky si kundërshtar dhe e portretizon Magyar-in si të lidhur me të. Në një fjalim 24-minutësh në mars, Ukraina u përmend 16 herë.
Megjithatë, në tubimin në Ócsa, ai u përqendrua më shumë te migracioni, ekonomia dhe politikat sociale. Ai theksoi se qeveria e tij ka siguruar vende pune dhe ka shpërndarë burime financiare nga kompanitë shumëkombëshe te familjet dhe pensionistët.
Fjalimi i tij zgjati rreth 20 minuta, pas së cilës ai u largua shpejt nga skena. Sipas portalit kritik “HVG”, entuziazmi për turin e tij është në rënie.
Avantazhet strukturore të pushtetit
Edhe pse Orban njihet si një politikan i fortë në fushata, sondazhet e fundit tregojnë se epërsia e opozitës është rritur. Kjo ka shtuar tensionin në kampin qeveritar. Në një rast në Győr, kryeministri reagoi me nervozizëm ndaj protestuesve që e kundërshtuan.
Megjithatë, pyetja mbetet nëse opozita mund ta rrëzojë atë në një sistem që ai vetë e ka transformuar në një “demokraci joliberale”. Parlamenti Europian e ka cilësuar Hungarinë si një “autokraci elektorale”.
Sipas OSBE-së, zgjedhjet janë të lira, por jo të drejta, për shkak të dominimit të qeverisë në fushatë dhe rregullave zgjedhore që e favorizojnë atë.
Reformat zgjedhore të vitit 2010 kanë forcuar sistemin mazhoritar dhe kanë ndryshuar ndarjen e zonave zgjedhore. Nga 199 mandate parlamentare, 106 zgjidhen drejtpërdrejt me shumicë të thjeshtë, duke favorizuar partinë më të madhe.
Përveç kësaj, ndarja e zonave zgjedhore u jep më shumë peshë rajoneve rurale konservatore sesa qyteteve, ku opozita është më e fortë. Vëzhguesit kanë kritikuar këto praktika si të pabarabarta.
Sipas disa analizave, edhe në rast barazie votash, Fidesz mund të fitojë më shumë mandate se opozita.
Skenarët pas zgjedhjeve
Në rast të një fitoreje të fortë, opozita mund të përfitojë nga i njëjti sistem dhe të sigurojë shumicë të konsiderueshme. Por pa një shumicë të cilësuar, ajo mund të hasë vështirësi në realizimin e reformave, pasi shumë vendime kërkojnë dy të tretat e votave në parlament.
Orban ka ndërtuar mekanizma që e bëjnë të vështirë ndryshimin e sistemit edhe në rast humbjeje. Kjo e bën rezultatin e zgjedhjeve vendimtar për drejtimin politik të vendit.
Në fjalimet e tij, kryeministri thekson se Hungaria ka nevojë për stabilitet dhe përvojë, jo për eksperimente politike. Ai argumenton se momenti aktual kërkon vazhdimësi në përballjen me sfidat nga Brukseli dhe Kievi. /Përshtatur nga NZZ/
