Një fitore e demokratëve në zgjedhjet për Kongresin amerikan mund të kufizojë Donald Trumpin në politikën e brendshme, por jo domosdoshmërisht në atë të jashtme. Analistët paralajmërojnë se presidenti amerikan mund të përqendrohet edhe më shumë te tregtia dhe marrëdhëniet ndërkombëtare, duke shtuar presionin ndaj Evropës…Nëse demokratët arrijnë rezultatet që parashikojnë sondazhet në zgjedhjet e sotme për Kongresin amerikan, në shumë kryeqytete evropiane rezultati mund të pritet me kënaqësi. Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se një fitore e tillë nuk do të sillte domosdoshmërisht përmirësim të marrëdhënieve transatlantike.
Marrja e kontrollit të Kongresit nga demokratët vështirë se do t’i ofronte Evropës lehtësim të menjëhershëm. Përkundrazi, kufizimet që Trump mund të përballet në politikën e brendshme mund ta shtyjnë të përqendrohet më shumë te politika e jashtme dhe tregtia, fusha ku presidenti amerikan gëzon kompetenca të gjera dhe Kongresi ka mundësi më të kufizuara ndërhyrjeje.
Kjo mund të krijojë kushte për mosmarrëveshje të reja dhe kërkesa më të ashpra ndaj aleatëve evropianë.
“Do të ishte gabim që evropianët të supozonin se marrëdhëniet transatlantike do të bëhen më të ngrohta. Unë pres pikërisht të kundërtën”, deklaroi për Politico Wolfgang Ischinger, diplomati veteran gjerman dhe kryetari në largim i Konferencës së Sigurisë së Mynihut.
Sipas një sondazhi të fundit të zhvilluar në të gjithë Bashkimin Evropian, 58 për qind e të anketuarve mbështesin demokratët amerikanë, ndërsa vetëm 18 për qind republikanët e Donald Trumpit. Megjithatë, Ischinger u bën thirrje udhëheqësve evropianë të shmangin deklaratat triumfaliste në rast të një fitoreje demokrate.
“Në Evropë do të ketë zëra, përfshirë figura të rëndësishme, që do të duan të festojnë dhe të përgëzojnë demokratët. Por mendoj se kjo do të ishte e dëmshme”, tha ai.
Diplomati gjerman këshillon përmbajtje, në mënyrë që Shtëpia e Bardhë të mos marrë shkas për të ashpërsuar më tej qëndrimin ndaj Evropës.
Një fitore që mund të forcojë liberalët evropianë
Nathalie Tocci, ish-këshilltare e dy përfaqësuesve të lartë të Bashkimit Evropian për politikën e jashtme, nuk beson se përmbajtja evropiane do të ndikonte ndjeshëm në sjelljen e Trumpit.
“Të them të drejtën, nuk mendoj se Trump ka vërtet nevojë për arsye apo justifikime për të sulmuar Evropën”, deklaroi ajo.
Sipas Tocci, një humbje e republikanëve do të ishte e vështirë të mos përshëndetej nga ata që i japin përparësi demokracisë, veçanërisht për shkak të lidhjeve të lëvizjes MAGA me politikanët populistë dhe të ekstremit të djathtë në Evropë.
Një rezultat negativ për Trumpin mund t’u jepte kurajë forcave liberale dhe centriste evropiane, të cilat i kanë interpretuar goditjet elektorale ndaj Viktor Orbanit në Hungari dhe Aleksandar Vuçiçit në Serbi si shenja se populizmi mund të ketë arritur kulmin e mbështetjes së tij.
Megjithatë, ky përfundim mund të jetë i parakohshëm. Mbështetja që sondazhet tregojnë për Marine Le Penin në Francë dhe përparimi i fundit i Alternativës për Gjermaninë (AfD) dëshmojnë se forcat populiste vazhdojnë të kenë ndikim të konsiderueshëm në politikën evropiane.
Pavarësisht kësaj, Tocci vlerëson se një humbje e lëvizjes MAGA do të përmirësonte moralin e liberalëve dhe centristëve në Evropë.
Kongresi mund ta kufizojë Trumpin brenda vendit, por jo jashtë tij
Sa i përket përfitimeve konkrete për Bashkimin Evropian, Ischinger mbetet skeptik. “Jo shumë”, u përgjigj ai kur u pyet nëse një fitore demokrate do të ndihmonte BE-në në afat të shkurtër.
Sipas diplomatit, kontrolli demokrat mbi Kongresin mund të ketë ndikim të kufizuar praktik në marrëdhëniet me Evropën dhe, në disa raste, madje mund t’i përkeqësojë ato.
“Nëse Donald Trump përfshihet në hetime të Kongresit, procedura për shkarkimin e tij dhe përballet me kufizime në politikën e brendshme nga një Kongres kundërshtar, ai natyrshëm do të zhvendoset drejt fushave ku Kongresi ka më pak ndikim: politikës së jashtme dhe tregtisë”, shpjegoi Ischinger.
Ai paralajmëroi se Evropa duhet të përgatitet jo për marrëdhënie më harmonike transatlantike, por për më shumë tensione dhe kërkesa shtesë nga administrata Trump. Të njëjtin shqetësim shpreh edhe Kurt Volker, ish-ambasadori amerikan në NATO gjatë administratës së George W. Bushit.
“Mos prisni shumë ndryshime nga administrata Trump”, tha Volker.
Sipas tij, demokratët mund të nisin hetime të gjera ndaj presidentit, familjes së tij, bizneseve të familjes Trump dhe figurave të rëndësishme të administratës, përfshirë Steve Witkoff, Jared Kushner, Elon Musk, Pete Hegseth dhe drejtorin e FBI-së, Kash Patel. Volker parashikon se Trump do t’i kundërshtojë këto hetime, duke krijuar një përplasje të gjatë politike dhe institucionale.
Ukraina dhe NATO, mbështetje politike por kompetenca të kufizuara
Një Kongres i kontrolluar nga demokratët do të kishte qëndrim më mbështetës ndaj Ukrainës dhe NATO-s. Megjithatë, kjo nuk do të thotë se ai do të mund ta detyronte presidentin të ndiqte të njëjtën politikë.
“Demokratët do të jenë shumë më mbështetës ndaj Ukrainës dhe NATO-s, por nuk mund ta urdhërojnë Trumpin të veprojë. Ata mund të miratojnë fonde, ndërsa Trump mund të përgjigjet se nuk është i detyruar t’i shpenzojë”, shpjegoi Volker.
Ish-ambasadori parashikon se presidenti mund të përdorë më shpesh mekanizmin e njohur si pocket rescission, një interpretim juridik i kontestuar që synon të mundësojë anulimin ose mosshpenzimin e fondeve që Kongresi ka miratuar.
Sipas Volkerit, administrata Trump ka treguar prirjen për të zgjatur konfliktet institucionale dhe për t’i çuar ato në gjykata, veçanërisht në çështjet që lidhen me tarifat tregtare. Për Iranin, Volker nuk është i sigurt nëse Trump do të rifillojë operacionet ushtarake apo do t’ua lërë vendeve evropiane dhe aziatike përgjegjësinë për zgjidhjen e krizës.
Ndërsa për NATO-n dhe mundësinë e reduktimit të pranisë ushtarake amerikane në Evropë, ai mendon se presidenti mund të tregojë kujdes për shkak të reagimeve të mundshme në politikën e brendshme amerikane.
Evropa duhet të pranojë se Amerika ka ndryshuar
Bronwen Maddox, drejtoreshë e përgjithshme e institutit britanik të politikës ndërkombëtare Chatham House, thekson se sjellja e Trumpit mbetet veçanërisht e vështirë për t’u parashikuar.
Ajo nuk përjashton mundësinë që presidenti, pas një reagimi fillestar të ashpër ndaj rezultatit zgjedhor, të tërhiqet pjesërisht nga përplasjet politike dhe të përqendrohet te projektet e tij, përfshirë ndërtimin e sallës së re të pritjeve në Shtëpinë e Bardhë.
Megjithatë, Maddox nuk sheh arsye që Evropa të festojë, pavarësisht rezultatit të zgjedhjeve.
Sipas saj, udhëheqësit evropianë duhet të kuptojnë më mirë ndryshimet e thella që kanë ndodhur në politikën dhe shoqërinë amerikane.
“Zgjedhësit amerikanë e kanë zgjedhur Trumpin dy herë. Edhe nëse tani i kthejnë shpinën, këto zgjedhje tregojnë se vëmendja e tyre është përqendruar gjithnjë e më shumë te çështjet e brendshme”, tha Maddox.
Ajo argumenton se evropianët e kuptuan me vonesë rëndësinë e lëvizjes MAGA dhe mundësinë që ndikimi i saj të vazhdojë për një periudhë të gjatë.
Sipas drejtueses së Chatham House, Evropa ende nuk e ka vlerësuar plotësisht transformimin e peizazhit politik amerikan, i cili nuk kufizohet vetëm te Partia Republikane, por përfshin edhe demokratët.
“Nuk mendoj se Amerika e sheh më veten të lidhur me Evropën në të njëjtën mënyrë si dikur. Për mua, ky mesazh ka qenë i qartë prej kohësh”, përfundoi Maddox.
Mesazhi kryesor i ekspertëve është se një fitore e demokratëve në Kongres nuk garanton ndryshim të politikës së jashtme amerikane. Për Evropën, sfida mbetet përshtatja me një Shtetet e Bashkuara që po i japin gjithnjë e më shumë përparësi interesave të brendshme, pavarësisht se cila parti kontrollon Kongresin./Politico
