Ministri i Brendshëm i Rusisë, Vladimir Kolokoltsev, zhvilloi këtë javë një vizitë zyrtare në Islamabad, e para e këtij niveli për një zyrtar rus përgjegjës për çështjet e brendshme. Vizita pasqyron shqetësimin në rritje të Moskës për situatën e sigurisë në rajonet që shtrihen në jug të Rusisë.
Udhëtimi i Kolokoltsevit në Pakistan u zhvillua vetëm pak ditë pas takimit të Konsultimeve të Formatit të Moskës për Afganistanin, ku marrin pjesë Rusia, Kina, India dhe Irani. Gjatë këtij takimi, përfaqësuesit e Pakistanit dhe të autoriteteve talibane shkëmbyen akuza për mbështetjen e grupeve militante, të cilat konsiderohen kërcënim për stabilitetin rajonal dhe më gjerë.
Megjithëse deklaratat zyrtare të Moskës dhe Islamabadit u përqendruan te forcimi i marrëdhënieve dypalëshe, analistët vlerësojnë se vizita katërditore e ministrit rus lidhet kryesisht me shqetësimet për aktivitetin e Shtetit Islamik-Khorasan (IS-K).
Ky grup, degë rajonale e organizatës ekstremiste Shteti Islamik, është përgjegjës për disa sulme të rënda terroriste, përfshirë atentatin në aeroportin e Kabulit në vitin 2021, shpërthimet në Kerman të Iranit në vitin 2024 dhe sulmin ndaj sallës së koncerteve Crocus City Hall në Rusi, po gjatë atij viti.
Moska afrohet me talibanët për të luftuar Shtetin Islamik
Rusia po intensifikon marrëdhëniet diplomatike dhe të sigurisë me autoritetet talibane në Afganistan, duke synuar kufizimin e aktivitetit të IS-K. Nga ana tjetër, talibanët kërkojnë të përfitojnë pajisje ushtarake ruse, përfshirë dronë, për të forcuar kapacitetet mbrojtëse përballë Pakistanit, një vend që dikur konsiderohej ndër mbështetësit e tyre kryesorë.
Afrimi i Moskës me Kabulin ka shkaktuar kritika ndërkombëtare, veçanërisht për shkak të kufizimeve të ashpra që talibanët kanë vendosur ndaj të drejtave të grave dhe trajtimit të kundërshtarëve politikë.
Omar Samad, studiues i lartë në Këshillin Atlantik dhe ish-ambasador i Afganistanit në Kanada dhe Francë, e konsideron këtë afrim si pjesë të një strategjie më të gjerë rajonale.
“Ngrohja e marrëdhënieve mes Moskës dhe Kabulit nuk përbën një aleancë të re, por një riorganizim rajonal me disa shtresa”, tha Omar Samad, studiues i lartë në Këshillin Atlantik, i cili shërbeu edhe si ambasador i Afganistanit në Kanada dhe Francë nën administratën e mëparshme.
“Rusia siguron një zonë tampon afgane me kosto të ulët, në krahun e cenueshëm të Azisë Qendrore”, tha Samad për Radion Evropa e Lirë. “Një bashkëpunim i tillë mund ta ndihmojë Moskën të frenojë kërcënimet nga Shteti Islamik-Khorasan, dega rajonale e Shtetit Islamik dhe rivalja ideologjike e talibanëve”.
Shqetësimet e autoriteteve ruse për aktivitetin e IS-K u shprehën edhe në maj nga drejtori i Shërbimit Federal të Sigurisë (FSB), Aleksandr Bortnikov. Ai paralajmëroi se organizata terroriste po përpiqej të rekrutonte shtetas nga vendet e Azisë Qendrore, si dhe punëtorë migrantë që jetojnë në Rusi.
Në korrik të vitit 2025, Rusia u bë shteti i parë që njohu zyrtarisht qeverinë talibane në Afganistan dhe vazhdon të jetë i vetmi vend që ka ndërmarrë një vendim të tillë.
Ky qëndrim shënon një ndryshim të dukshëm nga politika ruse e viteve 1990, kur Moska furnizonte me armë dhe mbështeste forcat që luftonin kundër talibanëve.
Aktualisht, autoritetet ruse i konsiderojnë talibanët një realitet politik në Afganistan dhe synojnë të bashkëpunojnë me ta për të mbrojtur interesat e sigurisë në Azinë Qendrore, veçanërisht përgjatë kufijve veriorë të Afganistanit.
Marrëveshja ushtarake mes Rusisë dhe talibanëve
Bashkëpunimi mes Moskës dhe Kabulit është zgjeruar edhe në fushën ushtarake.
Në maj, sekretari i Këshillit të Sigurisë së Rusisë, Sergei Shoigu, dhe ministri i Mbrojtjes i talibanëve, Mohammad Yaqoob, nënshkruan në Moskë një marrëveshje për bashkëpunim ushtarako-teknik.
Përmbajtja e plotë e dokumentit nuk është publikuar. Megjithatë, Yaqoob deklaroi se marrëveshja përqendrohej kryesisht te riparimi dhe mirëmbajtja e pajisjeve ushtarake të prodhimit rus që ndodhen në Afganistan.
Në një studim të publikuar në vitin 2025 në revistën Journal of Asian Security and International Affairs, studiuesit Tatiana Belousova dhe Raghav Sharma argumentuan se afrimi i Rusisë me talibanët është rezultat i një rivlerësimi pragmatik të interesave të sigurisë së Moskës, sidomos përballë kërcënimit të IS-K.
Ndërsa Rusia e sheh luftën kundër terrorizmit si një përparësi, autoritetet talibane synojnë të sigurojnë mbështetje ushtarake për të përmirësuar aftësitë e tyre mbrojtëse, veçanërisht kundër sulmeve ajrore të Pakistanit.
Pas kthimit nga Moska në fund të majit, Yaqoob deklaroi se Pakistani së shpejti nuk do të guxonte më të ndërmerrte sulme në territorin afgan. Megjithatë, ai sqaroi se marrëveshja me Rusinë nuk përbënte një pakt për mbrojtje të ndërsjellë.
Tensionet mes Pakistanit dhe Afganistanit
Marrëdhëniet mes Pakistanit dhe autoriteteve talibane janë përkeqësuar ndjeshëm, ndërsa përplasjet përgjatë kufirit të përbashkët janë bërë të përsëritura.
Tensionet u përshkallëzuan veçanërisht pas sulmeve ajrore që Pakistani ndërmori ndaj Kabulit dhe zonave të tjera të Afganistanit në tetor të vitit 2025.
Islamabadi kishte kryer operacione të ngjashme edhe në mars dhe dhjetor të vitit 2024, ndërsa sulme dhe kundërpërgjigje të tjera u regjistruan gjatë vitit 2026.
Pakistani, i cili për dekada kishte mbështetur talibanët afganë, akuzon tani autoritetet e Kabulit se strehojnë anëtarë të Tehrik-e Taliban Pakistan (TTP), të njohur ndryshe si talibanët pakistanezë.
Ky grup militant islamist ka marrë përgjegjësinë për sulme vdekjeprurëse kundër forcave të sigurisë dhe civilëve në Pakistan.
Autoritetet talibane në Afganistan i mohojnë akuzat se u ofrojnë strehim apo mbështetje militantëve të TTP-së.
Pavarësisht tensioneve mes Islamabadit dhe Kabulit, për Rusinë mbetet përparësi lufta kundër terrorizmit. Megjithatë, raportimet e fundit sugjerojnë se mbështetja e Moskës për forcat talibane mund të jetë më e drejtpërdrejtë sesa është bërë publike.
Raportimet për një njësi speciale me 8 mijë pjesëtarë
Në qershor, media Afghanistan International, duke cituar dy burime brenda Ministrisë së Mbrojtjes së talibanëve, raportoi se Rusia po kontribuonte në financimin, trajnimin dhe pajisjen e një njësie të re të forcave speciale talibane, me rreth 8.000 pjesëtarë.
Sipas këtyre raportimeve, formacioni i quajtur Njësia Hibati do të kishte si detyrë kryesore zhvillimin e operacioneve kundër IS-K, si dhe forcimin e sigurisë përgjatë kufirit mes Afganistanit dhe Pakistanit.
Analisti gjeopolitik Eldaniz Gusseinov ka vënë në dukje kontrastin mes paralajmërimeve të Rusisë për rrezikun terrorist nga Afganistani dhe zgjerimit të bashkëpunimit të saj me autoritetet talibane.
“Moska flet publikisht për një kërcënim të madh terrorist që vjen nga territori afgan, ndërkohë që thellon marrëdhëniet me talibanët”, shkroi analisti gjeopolitik Eldaniz Gusseinov në The Diplomat.
“Ky është karakteri i dyfishtë i strategjisë ruse. Narrativa e kërcënimit e përforcon rolin e sigurisë që Moska ia ka caktuar vetes në të gjithë Azinë Qendrore, ndërsa partneriteti me Kabulin i siguron mjetet për ta ushtruar këtë rol”.
Ndërkohë, raportohet se talibanët kanë intensifikuar përdorimin e dronëve për mbikëqyrje në provincën verilindore të Badakhshanit, ku vazhdojnë të veprojnë grupe të armatosura opozitare.
Rusia nuk ka konfirmuar se po furnizon talibanët me teknologji për dronë apo se po i ndihmon në zhvillimin e kapaciteteve të tilla.
Megjithatë, më 1 tetor, Afghanistan International raportoi, duke iu referuar ish-zyrtarëve të lartë afganë, se talibanët po përpiqeshin të siguronin dronë dhe pajisje të tjera ushtarake nga Bjellorusia, aleate e ngushtë e Moskës.
Sipas pretendimeve të publikuara, një marrëveshje e mundshme do të realizohej me mbështetjen financiare të Indisë dhe miratimin e Rusisë. Këto informacione nuk janë verifikuar në mënyrë të pavarur.
Afrimi Moskë-Kabul shqetëson Pakistanin
Sipas studiuesit Omar Samad, zgjerimi i bashkëpunimit mes Rusisë dhe talibanëve ka shkaktuar shqetësim në Pakistan, i cili po ndjek me vëmendje ndryshimet në ekuilibrat rajonalë.
Nga ana tjetër, Irani dhe Kina ndajnë me Moskën interesin për të kufizuar praninë dhe ndikimin ushtarak të vendeve perëndimore në Afganistan dhe në rajonin përreth.
Për talibanët, afrimi me Rusinë sjell përfitime diplomatike dhe ushtarake, megjithëse mbështetja në fushën e mbrojtjes mbetet ende e kufizuar.
“Talibanët përfitojnë njohje zyrtare, mbështetje për përpjekjet e tyre kundër terrorizmit dhe narkotikëve, si dhe ndihmë me kosto të ulët për të mbajtur në gjendje pune tanket dhe helikopterët e epokës sovjetike. Kjo u shërben si masë mbrojtëse ndaj sulmeve pakistaneze, por ende nuk përbën një arsenal të ri armësh”, tha Samad.
Afrimi mes Moskës dhe Kabulit pasqyron kështu një ndryshim në marrëdhëniet rajonale, ku Rusia synon të kufizojë kërcënimet terroriste dhe të ruajë ndikimin e saj në Azinë Qendrore, ndërsa talibanët kërkojnë njohje ndërkombëtare dhe mbështetje për forcimin e kapaciteteve ushtarake.
Në këtë situatë, tensionet me Pakistanin dhe aktiviteti i grupeve ekstremiste mbeten ndër faktorët kryesorë që ndikojnë në marrëdhëniet mes vendeve të rajonit.
