Shkruar nga Gjergj Zefi
Rrjeti i errët që mbrojti Epstein: Si heshti elita globale përballë një skandali monstruoz…
Publikimi i fundit i investigimit nga Le Monde nuk është thjesht një rikthim në skandalin e vjetër të Jeffrey Epstein. Është një pasqyrë brutale e mënyrës se si funksionon pushteti global: me rrjete, favore, heshtje dhe interesa të ndërsjella.
Epstein nuk ishte thjesht një financier i pasur me shije të dyshimta. Ai ishte produkt i një sistemi që i hap dyert kujtdo që sjell para, lidhje dhe ndikim.
Pavarësisht dënimit të tij në vitin 2008 për krime seksuale, ai vazhdoi të frekuentonte qarqet më të larta politike, akademike dhe diplomatike. Nuk ishte rastësi. Ishte mekanizëm.
Sipas dokumenteve të reja të bëra publike nga Departamenti i Drejtësisë, rrjeti i kontakteve të tij shtrihej nga Uashingtoni në Paris, nga Londra në Karaibe.
Në këtë rrjet nuk bëhej fjalë vetëm për miqësi sociale; bëhej fjalë për akses, për ndërmjetësime financiare, për afrimitet me vendimmarrjen. Në botën e elitave, prezenca është valutë. Dhe Epstein e përdori këtë valutë me mjeshtëri.
Në Francë, rasti i Jack Lang, një figurë me peshë në jetën publike, e tronditi opinionin. Dorëheqja e tij pas zbulimit të kontakteve me Epstein nuk ishte thjesht akt individual përgjegjësie; ishte shenjë e një problemi më të thellë: sa shumë figura publike kanë preferuar të mos pyesin, të mos dinë, të mos shohin?
Çështja thelbësore nuk është kush ka fluturuar me avionin e tij apo kush ka marrë pjesë në darkat e tij luksoze. Pyetja është: pse pas dënimit të parë penal, dyert nuk iu mbyllën?
Pse universitetet prestigjioze, think-tank-et dhe qarqet diplomatike vazhduan ta trajtonin si donator dhe ndërmjetës të vlefshëm?
A ishte kjo frikë nga komprometimi? Apo thjesht cinizëm elitash që e ndajnë moralin nga interesi?
Rasti Epstein ka ekspozuar një realitet të pakëndshëm: në nivelet më të larta të pushtetit, reputacioni shpesh peshohet më pak se dobia. Nëse je i dobishëm, tolerohesh. Nëse lidh njerëz me para, tolerohesh. Nëse mund të hapësh dyer në tregje të mëdha apo në korridore politike, tolerohesh; edhe kur hija mbi ty është e zezë.
Për Shqipërinë, kjo histori duhet të lexohet si paralajmërim. Në një rajon ku lidhjet informale dhe rrjetet personale shpesh kanë më shumë peshë se institucionet, rasti Epstein tregon se si mungesa e transparencës dhe llogaridhënies krijon terren për abuzim.
Kur politika, biznesi dhe diplomacia përzihen pa kontroll, skandalet nuk janë përjashtim; janë pasojë logjike.
Në fund, Epstein mund të ketë vdekur, por sistemi që e mbrojti nuk ka vdekur. Ai sistem jeton në çdo darkë private ku merren vendime pa protokoll, në çdo marrëdhënie ku interesi mbizotëron mbi etikën, në çdo heshtje të qëllimshme për të shmangur skandalin.
Dhe kjo është pyetja që shtrohet: a do të shërbejë ky kapitull si moment reflektimi për elitën globale, apo si një tjetër skandal që zbehet me kalimin e kohës, ndërsa rrjetet e pushtetit vazhdojnë të funksionojnë në hije?
