Për Rusinë, rritja e çmimeve të naftës përbën një fitim të papritur ekonomik…
Presidenti rus Vladimir Putin e nisi vitin e ri përballë një zgjedhjeje të dhimbshme, të kufizonte të ashtuquajturin operacion të tij ushtarak special në Ukrainë ose të rrezikonte dëme serioze në ekonominë e tij.
Pothuajse brenda natës, Presidenti i SHBA-së Donald Trump i dha atij zgjidhjen. Sulmet amerikane-izraelite ndaj Iranit kanë rritur çmimet e naftës, duke rritur burimin kryesor të të ardhurave të Kremlinit dhe duke ia bërë më të lehtë Putinit të vazhdojë përpjekjet e tij të luftës.
Pasi Izraeli bombardoi objektet iraniane të naftës këtë fundjavë, çmimet e naftës së papërpunuar u rritën mbi 100 dollarë për fuçi, duke arritur nivelin e tyre më të lartë që nga vera e vitit 2022, kur tregjet u rritën ndjeshëm pas pushtimit të plotë të Ukrainës nga Rusia.
Për Rusinë, rritja e çmimeve të naftës përbën një fitim të papritur ekonomik në një moment vendimtar, pasi kostoja e katër viteve të luftës në Ukrainë kërcënonte të shndërrohej në një krizë të brendshme ekonomike.
Sulmi ndaj Iranit mund të minojë pretendimin e Moskës për të qëndruar në krah të aleatëve të saj, por ai tashmë po i sjell dobi ekonomisë së Rusisë dhe, si rrjedhojë, luftës së saj kundër Ukrainës, duke e lënë Kremlinin në një pozicion të mirë për t’u shfaqur si një nga përfituesit kryesorë të konfliktit në zgjerim në Lindjen e Mesme.
Vetëm disa javë më parë, atmosfera midis elitës ekonomike të Rusisë ishte e zymtë. Plani buxhetor i ministrisë ruse të financave për këtë vit supozoi një pikë referimi bazë prej 59 dollarësh për fuçi nafte bruto Ural, përzierja kryesore e eksportit të vendit. Por në janar, të ardhurat nga energjia ranë në nivelin e tyre më të ulët që nga viti 2020, duke shtuar një barrë zhgënjyese tatimore.
Ndërsa sanksionet perëndimore, normat e larta të interesit dhe mungesa e fuqisë punëtore e tendosën ekonominë, tensioni midis ministrisë së financave dhe bankës qendrore se si të zbutej dëmi u bë gjithnjë e më i dukshëm.
“Ishte larg një kolapsi. Por qeveria po përballej me zgjedhje të vështira, duhej të shkurtonte shpenzimet e saj dhe të rriste taksat dhe madje të merrte në konsideratë njëfarë uljeje të shpenzimeve ushtarake”, tha Sergey Vakulenko, një bashkëpunëtor i lartë në Qendrën Carnegie Rusia-Eurasia.
Vakulenko shtoi se ndalimi i luftës në Ukrainë nuk ishte kurrë në tryezë, por po bëhej e qartë se edhe në atë front, Rusia do të duhej të “kursente pak”.
Pastaj Izraeli dhe SHBA-të sulmuan Iranin. Ndërsa Teherani u kundërpërgjigj dhe konflikti u përhap në një luftë rajonale, transporti detar përmes Ngushticës së Hormuzit ka ngecur, duke rritur çmimet e naftës.
“Papritmas, Moska e mori këtë dhuratë. Ata kishin litarin e tyre të shpëtimit”, tha Vladimir Milov, një ish-zëvendësministër i energjisë i shndërruar në kritik të Kremlinit në mërgim. Këto ditë, shtoi ai, zyrtarët rusë janë “shumë, shumë të lumtur”.
-‘Gabim strategjik’
Në vend që të shitet me zbritje për shkak të sanksioneve perëndimore, nafta bruto ruse tani mund të arrijë çmime më të larta, ndërsa blerësit e saj kryesorë, India dhe Kina, përpiqen të sigurojnë furnizime. Për më tepër, ata do të kenë bekimin e Uashingtonit. Të premten e kaluar, Thesari i SHBA-së lëshoi një përjashtim 30-ditor duke i lejuar Indisë të blinte naftë të papërpunuar ruse për të mundësuar që nafta të vazhdojë të rrjedhë në tregun global.
Një ditë më vonë, Sekretari i Thesarit, Scott Bessent, tha se Shtetet e Bashkuara mund të “hiqnin sanksionet ndaj naftës tjetër ruse”, një ndryshim i ndjeshëm nga politika e vitit të kaluar e penalizimit të vendeve për blerjen e energjisë ruse. Siç pritej, Kremlini po e shfrytëzon momentin në avantazhin maksimal.
“Rusia ishte dhe vazhdon të jetë një furnizues i besueshëm si i naftës ashtu edhe i gazit”, u tha gazetarëve të premten zëdhënësi i Putinit, Dmitry Peskov, në atë që tingëllonte si një ofertë shitjeje, duke shtuar se kërkesa për produktet energjetike ruse ishte rritur.
Ndërkohë, ndihmësi i Kremlinit, Kirill Dmitriev, u mburr në një seri postimesh në X se “cunami i shokut të naftës sapo ka filluar”, duke kritikuar vendimin e Evropës për t’u shkëputur nga energjia ruse si “një gabim strategjik”. Të hënën, komentatorët pro-Kremlinit qarkulluan një artikull të Wall Street Journal që parashikonte se çmimet e naftës mund të rriteshin në 215 dollarë.
-Lojë e gjatë
Ekspertët e energjisë paralajmërojnë se është shumë herët që Moska të shpallë fitoren. Nëse kriza e Iranit do të jetë një kurë për ekonominë e Rusisë, varet drejtpërdrejt nga kohëzgjatja e saj.
Milov, ish-zëvendësministri i energjisë, tha se, për të bërë një ndryshim domethënës për ekonominë, Rusia do të kishte nevojë që çmimet e naftës të qëndronin në nivelet aktuale për afërsisht një vit.
“Një ose dy muaj me çmime të larta sigurisht që do të ndihmonin, por nuk do ta shpëtonin atë”, tha ai.
Një rritje e shkurtër e çmimeve vetëm sa do të ndihmojë në shtyrjen e vendimeve të vështira. Ka një arsye tjetër pse Moska do të shpresojë që lufta të zgjatet: Me çdo ditë luftimesh, SHBA-të po shterojnë rezervat e armëve në të cilat mbështetet Ukraina për të mbrojtur veten.
Sipas raportimeve të medias, Rusia i ka ofruar Iranit informacione të inteligjencës për ta ndihmuar atë të shënjestrojë anijet luftarake dhe avionët amerikanë.
Vrasja e udhëheqësit të Iranit, Ali Khamenei, në një sulm ajror amerikano-izraelit mund t’i ketë dhënë një goditje premtimit të Rusisë për të mbrojtur aleatët e saj, por Putini në fund të fundit mund të vendosë se ishte një çmim që ia vlente të paguhej./ “Politico”
