Davos, Zvicër– Donald Trump u ankua pa pushim për Shtetet e Bashkuara që po shfrytëzoheshin nga Evropa dhe pyeste veten me mosbesim pse përpjekja e tij për të marrë kontrollin e Groenlandës po haste në rezistencë.Ai i kritikoi ashpër udhëheqësit evropianë për bërjen e kontinentit të tyre të panjohshëm përmes asaj që ai e quajti migrim të pakontrolluar dhe politika ekonomike radikale.
Dhe ai spekuloi me zë të lartë rreth gatishmërisë së NATO-s për t’i dalë në mbrojtje Shteteve të Bashkuara, pa përmendur se e vetmja herë që aleanca thirri traktatin e saj të mbrojtjes kolektive ishte me kërkesë të amerikanëve pas sulmeve të 11 shtatorit 2001.
Megjithatë, për zyrtarët evropianë që po dëgjonin me vëmendje një plan veprimi se si mund të zhvillohej përçarja, pati një shkëndijë pajtimi kur Trump tha se nuk do të përdorte forcën për të marrë Groenlandën. Dhe kjo, në një moment krize për lidhjet transatlantike, ishte diçka e veçantë.
Orë pas fjalimit të tij, kishte lajme potencialisht më të mira për Evropën. Trump njoftoi se kishte arritur një “kornizë të një marrëveshjeje të ardhshme” për Groenlandën pas një takimi me sekretarin e përgjithshëm të NATO-s dhe se tarifat që ai kishte kërcënuar të vendoste muajin tjetër ishin anuluar.
“Kjo zgjidhje, nëse arrihet, do të jetë një zgjidhje e shkëlqyer për Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe të gjitha vendet e NATO-s”, shkroi Trump në Truth Social, pa dhënë ndonjë hollësi mbi marrëveshjen.
I pyetur ndërsa po largohej nga samiti nëse marrëveshja përmbushte dëshirën e tij për të zotëruar Groenlandën, Trump ndaloi për një moment për të menduar para se të thoshte: “Është një marrëveshje afatgjatë”.
Megjithatë, fjalimi i tij në Davos, i mbushur me ankesa dhe fyerje ndaj homologëve të tij evropianë la gjurmë.
Ja pesë mësime nga fjalimi i tij:
Mosmarrja e Grenlandës me forcë
Për udhëheqësit evropianë që dëgjonin me ankth komentet e presidentit mbi Grenlandën, kishte katër fjalë në një fjalim me retorikë ndryshe të zjarrtë që kishin rëndësi: “Nuk do të përdor forcën”.
Ishte deklarata më e qartë deri më tani nga Trump se ai nuk do të përpiqej të pushtonte Grenlandën duke përdorur forcën ushtarake. Deri të mërkurën, presidenti kishte refuzuar ta përjashtonte këtë mundësi, dhe Shtëpia e Bardhë kishte thënë se opsionet ushtarake mbeteshin në lojë.
Heqja e kësaj çështjeje nga tavolina do të jetë një lehtësim për zyrtarët që ishin përgatitur për përballje të tensionuara diplomatike me Trumpin, në përpjekje për të shmangur një luftë të mundshme. Tregjet reaguan pozitivisht gjithashtu, duke u kthyer në rritje pas një dite me humbje të martën.
Kjo nuk do të thotë se gjithçka do të jetë e lehtë në të ardhmen. Trump mbeti këmbëngulës se nuk do të pranonte asgjë më pak se pronësinë e plotë të Groenlandës – një territor gjysmëautonom i Danimarkës.
“Ky ishull i madh i pasiguruar është në fakt pjesë e Amerikës së Veriut,” tha Trump. “Ky është territori ynë.”
Sulmi ndaj Danimarkës
Duke përsëritur kërkesën e tij për kontrollin e Groenlandës të cilën gabimisht e quajti Islandë katër herë Trump argumentoi në Davos se “asnjë komb ose grup kombesh nuk është në ndonjë pozicion për të qenë në gjendje të sigurojë Groenlandën, përveç Shteteve të Bashkuara”.
“Çdo aleat i NATO-s ka detyrimin të jetë në gjendje të mbrojë territorin e vet”, tha ai. “Ne jemi një fuqi e madhe, shumë më e madhe sesa njerëzit e kuptojnë.”
Trump vazhdoi të kritikonte Danimarkën si “mosmirënjohëse” për refuzimin e heqjes dorë nga kontrolli i Groenlandës, duke pretenduar se kombi i detyrohej SHBA-së për mbrojtjen e saj gjatë Luftës së Dytë Botërore.
“Danimarka ra në duart e Gjermanisë pas vetëm gjashtë orësh luftimesh dhe ishte plotësisht e paaftë të mbronte as veten as Groenlandën. Kështu që Shtetet e Bashkuara u detyruan dhe e bënë”, tha ai, duke u ankuar për vendimin e SHBA-së në atë kohë për të lejuar Danimarkën të mbante Groenlandën si territor.
“Sa budallenj ishim që e bëmë këtë?” tha ai. “Por e bëmë, por ia kthyem mbrapsht. Por sa mosmirënjohës janë tani?”
Një shpërthim i gjerë ankesash
Trump gjithashtu shënjestroi një sërë objektivash të tjerë, si të vjetër ashtu edhe të rinj, duke e nënvlerësuar në një moment edhe vendin pritës Zvicrën si “të mirë vetëm për shkak të nesh”. Ai tregoi një shkëmbim të kaluar me një udhëheqëse zvicerane mbi tarifat, duke u mburrur se vendosi të rriste taksën e tij ndaj vendit pasi ajo “e ngacmoi në mënyrë të gabuar”.
«Kemi shumë vende të tilla ku ata po bëjnë pasuri falë Shteteve të Bashkuara», tha Trump para turmës kryesisht evropiane, e cila rrinte në heshtje të tronditur. «Pa Shtetet e Bashkuara, ata nuk do të bënin asgjë».
Zvicra nuk ishte aspak i vetmi vend i huaj që u kritikua nga Trump. Presidenti tallte “syzet e diellit të bukura” të Emmanuel Macron pasi presidenti francez mbante aviatorë brenda për shkak të një problemi të lehtë me sytë, duke pyetur turmën: “Çfarë dreqin ndodhi?”
Sa i përket kryeministrit kanadez Mark Carney, Trump zgjodhi të lëshonte një kërcënim të kobshëm.
“Kanadaja merr shumë gjëra falas nga ne, meqë ra fjala. Ata duhet të jenë mirënjohës, por nuk janë”, tha Trump, duke u vënë në dyshim me vërejtjet e mëparshme të Carney-t në konferencë. “Kanadaja jeton për shkak të Shteteve të Bashkuara. Mbaje mend këtë, Mark, herën tjetër që bën deklaratat e tua.”
Trump e përdori fjalimin e tij për të ripërtërirë edhe një palë mëri të brendshme të vjetra, duke sulmuar Kryetarin e Rezervës Federale Jerome Powell dhe Përfaqësuesen Demokrate Ilhan Omar.
Një Trump i nënshtruar dhe një turmë e shtangur
Për një kohë gjatë fjalimit të Trump, turma në këmbë i priti me qetësi kritikat personale dhe komentet jashtë teme të presidentit. Presidenti, i cili u duk më i nënshtruar pas një fluturimi të gjatë për në Zvicër, shkaktoi të qeshura duke thirrur “kaq shumë miq, disa armiq” në audiencë dhe duke pretenduar se pas vitit të tij të parë në detyrë, “njerëzit po shkojnë shumë mirë. Ata janë shumë të lumtur me mua”.
Megjithatë, të pranishmit që hynë me vrap në sallë për të parë Trumpin duke u përplasur me njëri-tjetrin për të hyrë në derë dhe duke mposhtur pothuajse stafin e sigurisë u bënë më të shqetësuar dhe të pakëndshëm ndërsa fjalimi vazhdonte, duke ndenjur kryesisht në heshtje dhe duke ofruar vetëm duartrokitje të vakëta në fund të vërejtjeve maratonë.
Argumenti i zgjatur i Trump për pronësinë e Groenlandës alarmoi veçanërisht disa në audiencë, të cilët tundën kokat dhe qeshën me mosbesim ndërsa ai e përshkroi territorin si një blerje të domosdoshme dhe e kritikoi Danimarkën si “mosmirënjohëse”.
Një tjetër shmangie nga tema dhe një tiradë e zgjatur kundër mullinjve me erë e tronditi sallën në të qeshura nervoze ndërsa ai lavdëroi në mënyrë të pasaktë Kinën për mungesën e parqeve me erë dhe i quajti kombet që mbështeten në energjinë e erës “njerëz budallenj”.
Ndërsa fjalimi i Trump arriti në orën e fundit dhe kaloi në një seksion mbi vendosjen e Gardës Kombëtare në Uashington, DC dhe qytete të tjera të SHBA-së, disa nga turma ndërkombëtare kishin humbur qartë interesin – me disa që madje u ngritën për t’u larguar herët.
Vetë Trump madje dukej se ndjeu urgjencë për ta përfunduar në fund, duke i përfunduar vërejtjet e tij në një notë të rastësishme: “Do të shihemi përreth”.
Një Evropë që ai nuk e njeh
Nëse kishte një bazë në fjalimin njëorësh të Trump dhe ai u përshkua në shumë drejtime – ishte një bindje e qëndrueshme se Evropa dhe udhëheqësit e saj kishin devijuar në mënyrë drastike nga kursi.
Ndërsa Trump pretendonte se i donte kombet e kontinentit duke e deklaruar veten “100%” skocezë dhe gjermanë ai kishte vetëm përbuzje për mënyrën se si zyrtarët kishin menaxhuar imigracionin, sigurinë dhe ekonominë gjatë dekadave të fundit.
“Disa vende në Evropë nuk janë as të njohura, sinqerisht, më. Ato nuk janë të njohura. Dhe ne mund të debatojmë për këtë, por nuk ka asnjë debat,” tha Trump pak minuta pas fillimit të fjalimit të tij.
Duke kujtuar luftërat gjatë shekullit të kaluar që kërkuan ndërhyrjen amerikane, Trump dukej i vendosur t’i poshtëronte evropianët që t’i jepnin atë që ai vërtet donte prej tyre: Groenlandën.
“Pa ne tani, të gjithë do të flisnit gjermanisht dhe pak japonisht,” tha ai.
Dhe ai këmbënguli se bota ishte e varur nga Shtetet e Bashkuara dhe mosmirënjohëse në këmbim.
“Pa ne, shumica e vendeve as nuk funksionojnë”, u ankua ai.
