Shkruar nga George Grylls – Sunday Times
Përballja me Teheranin po shndërrohet në sprovën vendimtare që mund të vulosë profilin historik të mandatit të tij. Nëse kjo krizë do të përfundojë me një triumf diplomatik apo me një konflikt të zgjatur ushtarak, ky rezultat do të diktojë peshën e ndikimit të Amerikës në botë dhe kujtesën që Trump do të lërë pas si lider.Tensionet po rriten dhe Trump po diskuton se cilat baza ajrore do të përdorë SHBA-ja. Rezultati mund të jetë një konflikt që zgjat disa javë, një konflikt që përcakton presidencën e tij.
Presidenti Trump thuhet se po shqyrton mundësinë e fillimit të një “lufte në shkallë të plotë” me Iranin, teksa ka mbledhur një armatë të madhe amerikane në Lindjen e Mesme.
Anija luftarake USS Gerald R. Ford, më e madhja e ndërtuar ndonjëherë, do të mbërrijë në Gjirin Persik në ditët në vijim, duke iu bashkuar anijes luftarake USS Abraham Lincoln, një anije luftarake e klasit Nimitz që rrëzoi një dron iranian muajin e kaluar.
Trump duket se ka qenë duke shqyrtuar planet e betejës të mërkurën pasdite, kur tërhoqi mbështetjen e tij për marrëveshjen e Sir Keir Starmer për t’ia dhënë Ishujt Chagos Mauritiusit.
Në një postim në Truth Social, ai identifikoi Diego Garcian, bazën ushtarake amerikane në mes të Oqeanit Indian, dhe RAF Fairford, bazën ajrore në Gloucestershire, si vende të mundshme nga të cilat mund të sulmohej Irani.
“Mund të jetë e nevojshme që Shtetet e Bashkuara të përdorin Diego Garcian dhe aeroportin e vendosur në Fairford, për të nisur një sulm të mundshëm ndaj një regjimi shumë të paqëndrueshëm dhe të rrezikshëm. Kryeministri Starmer nuk duhet të humbasë kontrollin, për asnjë arsye, mbi Diego Garcian”- shkroi Trump.
Tetë destrojerë me raketa të telekomanduara të klasit Arleigh Burke janë tashmë në Lindjen e Mesme dhe më shumë se 120 avionë amerikanë kanë kaluar Atlantikun ditët e fundit. Avionë luftarakë, furnizues ajër-ajër dhe avionë spiunë janë parë duke u drejtuar drejt rajonit, pasi negociatat në Gjenevë midis SHBA-së dhe Iranit nuk arritën të sjellin ndonjë përparim të menjëhershëm.
Të paktën një nëndetëse e klasit Ohio e armatosur me raketa lundrimi Tomahawk mendohet se është në rajon, gati për të sulmuar Iranin. Trump po shqyrton mundësinë e nisjes së një “fushate të madhe ajrore disa javore” që do të dukej më shumë si një “luftë e plotë”, thanë burime për Axios.
“Me shumë mundësi do të ishte një fushatë e përbashkët SHBA-Izrael me shtrirje shumë më të gjerë dhe më ekzistenciale për regjimin sesa lufta 12-ditore e udhëhequr nga Izraeli qershorin e kaluar, së cilës SHBA-ja iu bashkua për të shkatërruar objektet bërthamore nëntokësore të Iranit”- raportoi portali i njohur amerikan.
Pasi goditën objektet bërthamore të Iranit gjatë Operacionit “Çekani i Mesnatës” vitin e kaluar, SHBA-të kanë kërkuar që Teherani të kufizojë rrezen e veprimit të raketave të tij balistike dhe t’i japë fund mbështetjes për milicitë në të gjithë Lindjen e Mesme.
Po ashtu, Trump ka përmendur mundësinë e ndryshimit të regjimit, duke dënuar vrasjen e mijëra protestuesve nga Republika Islamike gjatë Vitit të Ri. Por pavarësisht gjithë fuqisë së zjarrit amerikan në Lindjen e Mesme, Trump është gjithashtu i vetëdijshëm për rreziqet e ndërhyrjes ushtarake në Iran.
Kur ishte i ri, ai pa votuesit amerikanë të ndëshkonin presidentin Carter për një mision shpëtimi pengjesh që shkoi keq në vitin 1980. Imazhi i helikopterëve që digjeshin në Shkretëtirën e Madhe të Kripës iu ngulit në mendje presidentit kur urdhëroi kapjen e Presidentit Maduro muajin e kaluar.
Pasi Maduro u rrëmbye, Trump shprehu lehtësim që operacioni në Venezuelë nuk përfundoi si “katastrofa e Jimmy Carter që shkatërroi të gjithë administratën e tij”.
Përpara zgjedhjeve të mesit të mandatit në nëntor, ekziston një rrezik i madh nëse një sulm amerikan ndaj Iranit do të shkonte keq.
Trump hyri në Shtëpinë e Bardhë me një premtim për ta vënë “Amerikën në plan të parë” dhe lëvizja e tij politike shfrytëzoi pakënaqësinë e votuesve ndaj “luftërave të përjetshme” në Lindjen e Mesme.
Duke qenë se përmbysja e regjimit iranian nuk ka gjasa të ndodhë si me sulmin e rrufeshëm në Karakas, është e paqartë nëse votuesit amerikanë do të toleronin një konflikt të zgjatur.
“Nuk mund të ketë një operacion tjetër si ai në Venezuelë, ku dërgon një ekip komandosh për të rrëmbyer atë person dhe pastaj gjithçka mbaron”- thotë Rosemary Kelanic, drejtoreshë e programit të Lindjes së Mesme në Defense Priorities, një grup ekspertësh në Uashington.
“Nëse Irani kundërsulmon dhe sulmon objektivat ushtarake amerikane dhe vret amerikanë, kjo do të krijonte një situatë jashtëzakonisht të paparashikueshme. Nuk e dimë se çfarë do të bëjë Trump në atë skenar. Efekti i grumbullimit rreth flamurit ka tendencë të ndodhë kur një vend sulmohet papritur. Por kjo nuk ndodh domosdoshmërisht nëse je ti që e fillon luftën”- shton ajo.
Përgjigja iraniane ndaj sulmeve të vitit të kaluar në uzinat bërthamore të Natanzit dhe Fordow-t ishte kryesisht e koreografuar. Teherani e njoftoi paraprakisht SHBA-në nëpërmjet ndërmjetësve për t’u siguruar që konfrontimi të mos shndërrohej në luftë.
SHBA-të arritën të tërhiqnin trupat nga baza ajrore Al-Udeid në Katar dhe të zhvendosnin mbrojtjet ajrore në rajon, gjë që do të thotë se breshëria e raketave të lëshuara nga Irani u rrëzua lehtësisht.
Këtë herë shumë analistë besojnë se regjimi iranian, i cili kohët e fundit ka shfaqur mizori ndaj popullsisë së vet për të siguruar mbijetesën e tij, mund të përgjigjet pa kufizime.
Ndoshta do të sulmojë ambasadën amerikane në Bagdad ose konsullatën në Erbil duke përdorur ndërmjetës me bazë në Irak, do të mbyllë Ngushticën e Hormuzit për të penguar furnizimin global me naftë ose do të lëshojë raketa në bazat amerikane në Jordani, Bahrein dhe Katar.
Brenda administratës Trump, ekziston shqetësimi se stoku në mbarë botën i raketave amerikane të mbrojtjes ajrore po pakësohet. “Iranianët kanë thënë se do të bëjnë gjithçka që të jetë e mundur. Ata thonë se këtë herë nuk do të kenë një lloj hakmarrjeje fisnike. Dhe unë nuk mendoj se po bëjnë blof”- tha Kelanic.
Megjithatë, Trump mund të besojë se është në një valë fitoresh, pasi e ka rrëzuar Maduron me shumë lehtësi në janar. Në vitin e tij të 80-të të jetës, ka tashmë shenja se ai po fillon të marrë në konsideratë trashëgiminë e tij dhe mund ta shohë përmbysjen e revolucionit iranian të vitit 1979 si diçka për të cilën biografët e tij të ardhshëm do të shkruajnë.
Me numrin e madh të avionëve luftarakë amerikanë që ka në Lindjen e Mesme, Trump mund të shkatërrojë ndërtesat e Trupave të Gardës Revolucuonare Islamike, ndoshta me shpresën e nxitjes së një kryengritjeje tjetër, dhe të shënjestrojë zyrtarët e lartë iranianë me sulme me dronë ose forca speciale.
Duke pasur parasysh që Izraeli e shkatërroi kryesisht mbrojtjen ajrore të Iranit në vitin 2024, për pilotët amerikanë do të kishte vetëm një rrezik të kufizuar.
“Ata mund të bëjnë potencialisht qindra fluturime në ditë, sepse do të kenë disa qindra avionë në të gjithë Lindjen e Mesme”- mendon Matthew Savill, drejtor i shkencave ushtarake në Institutin Mbretëror të Shërbimeve të Bashkuara.
Por historia sugjeron se është e vështirë të bombardohet një regjim. “Unë nuk di asnjë rast ku të ketë pasur ndryshim të vërtetë të regjimit vetëm nga ajri”- thekson Kelanic.
Edhe pse mund të jetë e jashtëzakonshme, armata amerikane në Lindjen e Mesme ndoshta nuk është e mjaftueshme për një pushtim të plotë.
“Kjo ende nuk është as afër nivelit të fuqisë së zjarrit që kishim për Luftën e Parë të Gjirit ose pushtimin e Irakut, as afër për sa i përket vëllimit”- shton Savill.
Mbetet e paqartë nëse Trump ka oreksin për të dërguar ushtarë në terren dhe për të rrëzuar Ajatollahun Ali Khamenei, udhëheqësin suprem 86-vjeçar iranian, siç bëri George W. Bush kur rrëzoi dhe vrau Sadam Huseinin.
Roli i Izraelit do të jetë kritik dhe çdo përgjigje iraniane në rast lufte ka të ngjarë të përfshijë sulme ndaj Jerusalemit dhe Tel Avivit. Mbrojtja ajrore izraelite ka qenë në gjendje të pengojë pothuajse të gjitha qindra raketat balistike dhe të lundrimit të lëshuara nga Irani gjatë shkëmbimeve të mëparshme të zjarrit.
Megjithatë, Teherani arriti të dëmtojë bazat ajrore Nevatim dhe Tel Nof.
“Njerëzit nuk duhet të supozojnë se THAAD, Arrow 2 dhe Arrow 3 janë një mburojë e padepërtueshme. Gjithçka kthehet te çështja: çfarë po përpiqet të arrijë SHBA-ja? A beson se po i jep një goditje të fortë regjimit për ta detyruar të pranojë kërkesat e tij diku tjetër? Apo mendon se regjimi është aq i brishtë saqë ekziston një mundësi për ndryshim regjimi? Nëse është një operacion për ndryshim regjimi, kjo rrit shanset që iranianët të vendosin të përdorin gjithçka”- nënvizon Savill.
