Ndryshimi politik lidhet me rezultatin e luftës në Ukrainë dhe stabilitetin e brendshëm
Reforma në Rusi mund të ndodhin vetëm nëse regjimi përballet me një krizë të rëndë pas një disfate në Ukrainë. Rreziku më i madh vjen nga elitat, por deri tani Vladimir Putini i mban ato nën kontroll të fortë, shpjegon një politolog nga Instituti Lindje-Perëndim.
Si mund të duket e ardhmja e Rusisë? Nëse kombinohet rezultati i luftës në Ukrainë me stabilitetin e brendshëm, dalin 4 skenarë të mundshëm, të zhvilluar nga Mikhail Troitskiy i Tufts University në SHBA. Ai u bazua në ngjarje të mëdha historike si Revolucioni i Tetorit 1917, kriza e Kubës në vitin 1962 që çoi në rrëzimin e Nikita Hrushovit, ndërhyrja e dështuar në Afganistan dhe shpërbërja e Bashkimit Sovjetik në vitin 1991. Këto kriza u shkaktuan zakonisht nga kombinimi i tre faktorëve: kriza ekonomike, mbingarkesa ushtarake jashtë vendit dhe konfliktet brenda elitave. Stabiliteti i brendshëm i Rusisë dhe suksesi ushtarak në Ukrainë janë të ndërlidhura.
Skenari 1: Rusia fiton luftën dhe mbetet e qëndrueshme brenda vendit
Një fitore do të nënkuptonte që Rusia mban pjesë të mëdha të territorit ukrainas, Ukraina pranon kufizime të sovranitetit dhe disa sanksione perëndimore hiqen. Në këtë rast, pushteti mbetet te linja e ashpër, represioni vazhdon dhe politika e jashtme ndaj Evropës bëhet më agresive. Nuk ka nxitje për ndryshim dhe normalizimi është shumë i pamundur.
Skenari 2: Rusia dështon në Ukrainë, por mbetet stabile
Rusia nuk arrin objektivat e saj ushtarake, Ukraina ruan aftësinë për të vepruar dhe sanksionet vazhdojnë. Moska mund të ndalë propagandën agresive, të tërheqë kërcënimet bërthamore dhe të ofrojë kompensim për dëmet e luftës, duke sinjalizuar një politikë të jashtme më të moderuar. Fillon një normalizim i kufizuar.
Skenari 3: Rusia fiton luftën, por përballet me luftë për pushtet
Ekonomia hyn në krizë, rriten inflacioni dhe papunësia, dhe lindin konflikte mes ushtrisë, shërbimeve të sigurisë dhe elitave politike. Pas një largimi të mundshëm të Putinit, shpërthen luftë për pushtet. Grupet rivale kërkojnë mbështetje jashtë vendit, ndërsa Kina mban qëndrim të kujdesshëm. Mund të ketë një normalizim të pjesshëm pragmatik.
Skenari 4: Rusia humb luftën dhe hyn në krizë të thellë
Ky skenar ofron mundësinë më të madhe për ndryshime reale politike. Shkaktarët janë disfata ushtarake, kolapsi ekonomik, pakënaqësia e popullsisë dhe shpërbërja e elitës. Në këtë rast, Rusia distancohet nga politika e epokës së Putinit dhe në pushtet mund të vijnë forca reformuese.
Rruga drejt normalizimit dhe rreziqet për stabilitetin
Normalizimi i vërtetë duket i mundur vetëm pas një disfate ushtarake që çon në krizë të brendshme. Megjithatë, mbetet problem besueshmëria, pasi Perëndimi mund të mbetet skeptik dhe Rusia mund të rikthehet në politika agresive. Sistemi politik rus mbështetet më shumë te pushteti personal sesa te institucionet ligjore.
Sipas studiuesve William Dixon dhe Maksym Veznosiuk, regjimi i Putinit në vitin 2026 mbetet stabil pavarësisht luftës dhe izolimit ekonomik. Ata mbështeten në teorinë e autoritarizmit të Milan Svolik, sipas së cilës një diktator duhet të menaxhojë dy rreziqe: rivalitetin me elitat dhe pakënaqësinë e popullsisë.
Putini ka ndërtuar një sistem që minimizon këto rreziqe. Elitat përballen me ndëshkime të mundshme dhe e kanë të vështirë të koordinohen. Ato janë të “bllokuara” në sistem për shkak të kufizimeve të udhëtimit dhe rrezikut të humbjes së pasurisë.
Pas rebelimit të Wagner në vitin 2023, Kremlini forcoi strukturat paralele ushtarake. Garda Kombëtare (Rosgvardiya) po shndërrohet në një forcë të madhe që i bindet drejtpërdrejt presidentit dhe mund të përdoret edhe kundër ushtrisë së rregullt.
Marrëveshja e vjetër shoqërore, mirëqenie në këmbim të pasivitetit politik, nuk ekziston më. Ajo është zëvendësuar nga represioni në qytete dhe stimuj financiarë në zonat rurale.
Në qytete rritet kontrolli shtetëror, ndërsa në zonat rurale ofrohen pagesa të larta për ushtarët dhe vende pune në industrinë ushtarake. Kjo krijon një varësi ekonomike nga lufta.
Ekonomisti Vladislav Inozemtsev e quan këtë model “deathonomics”.
Shpenzimet për mbrojtjen dhe sigurinë përbëjnë rreth 38% të buxhetit shtetëror. Lufta krijon vende pune dhe stabilizon rajonet më të varfra, duke u kthyer në faktor kyç për stabilitetin e sistemit.
Sipas ekonomistes Alexandra Prokopenko, ekonomia ruse nuk pritet të shembet, por as të rimëkëmbet. Në një afat të parashikueshëm, Rusia ka gjasa të vazhdojë luftën në Ukrainë. /Përshtatur nga FAZ/
