A është historia thjesht një rreth që rrotullohet? Sot dëgjojmë ultimatume që premtojnë “kthim në epokën e gurit”, por ky film është parë rreth 800 vite më parë.
Paralelja me Perandorinë e Khwarezmit (Persia e shek. XIII):
Ultimatumi i Prerë: Xhingis Kani nuk dëshironte luftë me Persinë; ai kërkonte tregti dhe njohje të fuqisë së tij. Trump, në stilin e tij, përdor forcën e ultimatumit për të diktuar kushte të reja loje.
Mendjemadhësia që të verbon: Historia na mëson se Persia e asaj kohe, e udhëhequr nga Shah Muhemmedi II, vuante nga një arrogancë vetëshkatërruese. Duke e konsideruar veten “Mbrojtës të Islamit” dhe duke nënçmuar mongollët si “barbarë analfabetë”, ata vranë emisarët e Kanit. Ky ishte gabimi fatal.
Nënvlerësimi i Rrezikut: Ashtu si dikur persianët besonin se muret e tyre ishin të pathyeshme, shpesh regjimet moderne bien në grackën e vetëbesimit të tepërt, duke harruar se teknologjia dhe strategjia e kundërshtarit mund të fshijnë brenda natës çdo avantazh të pretenduar.
Epoka e Gurit: Kur Xhingis Kani u kundërpërgjigj, ai nuk mposhti thjesht një ushtri; ai rrafshoi qytetërimin. Sistemet e ujitjes (Qanat) që ushqenin Persinë u shkatërruan plotësisht, duke e kthyer rajonin pas në kohë për shekuj me radhë – një version i hershëm i “epokës së gurit”.
Mësimi?
Mendjemadhësia historike ka qenë gjithmonë katalizatori i vetëshkatërrimit. Kur një fuqi e madhe ofron një rrugëdalje (edhe pse të ashpër), refuzimi i bazuar në ego dhe jo në realitetin e forcave në terren, zakonisht shkruan fundin e perandorive.
Persia dikur e mësoi këtë leksion përmes hirit. A do ta mësojë politika moderne përmes diplomacisë apo përmes përsëritjes së tragjedisë?
