Dhjetëra sulme ajrore po e trondisin të gjithë vendin. Donald Trump me sa duket dëshiron të sjellë ndryshimin e regjimit. Irani po përgjigjet me sulme në të gjithë rajonin. Lindja e Mesme është në flakë…
Re të zeza tymi u ngritën mbi Teheran herët në mëngjes të shtunën: Izraeli kishte bombarduar kryeqytetin iranian për herë të dytë në tetë muaj. Menjëherë pas sulmeve izraelite, Presidenti i SHBA-së Donald Trump konfirmoi gjithashtu “operacione të gjera ushtarake” nga SHBA-të në Iran. Lufta e madhe në Lindjen e Mesme, të cilën vëzhguesit e kishin parashikuar prej javësh, shpërtheu gjatë fundjavës.
Sipas raportimeve të mediave, sulmet e para kishin në shënjestër një zonë në Teheran që përfshin pallatin presidencial dhe selinë e Këshillit të Sigurisë Kombëtare. Shpërthime u raportuan gjithashtu në qytetet e Qom dhe Isfahan. Donald Trump njoftoi planet për të shkatërruar flotën iraniane dhe për të “shembur përtokë” industrinë raketore të Iranit. Ushtria izraelite deklaroi se “dhjetëra objektiva ushtarake” në Iran u bombarduan. Raportime të pakonfirmuara të medias treguan se Presidenti Masoud Peseshkian dhe Udhëheqësi Suprem i Iranit, Ajatollah Ali Khamenei, ishin gjithashtu midis objektivave.
Pas bombardimeve, Teherani kërcënoi me një “përgjigje shkatërruese” dhe pak më vonë qëlloi me raketa drejt Izraelit.
Alarmi u dha në Tel Aviv, një nga qytetet izraelite të shënjestruara nga Teherani.
Por hakmarrja e Iranit shkon edhe më tej. Bahreini konfirmoi një sulm me raketa në territorin e tij. Sipas videove dhe raporteve të medias, tym u ngrit pranë një baze detare amerikane në shtetin e Gjirit. Për më tepër, Katari dhe Jordania pretendojnë se kanë kapur disa raketa iraniane, ndërsa dëshmitarë okularë në Abu Dhabi dhe Kuvajt raportojnë se kanë dëgjuar shpërthime.
Vetëm dy ditë më parë, përfaqësuesit iranianë dhe amerikanë kishin negociuar programin bërthamor të Iranit në Gjenevë. Të premten, Donald Trump tha se “nuk ishte i kënaqur” me bisedimet. Sipas raporteve të medias, negociatorët amerikanë Steve Witkoff dhe Jared Kushner ishin të zhgënjyer me ofertën e Iranit.
Megjithatë, lufta që ka filluar tani ka të bëjë me shumë më tepër sesa programi bërthamor. Në një mesazh video, presidenti amerikan iu drejtua drejtpërdrejt popullit të Iranit: “merrni kontrollin e qeverisë suaj sapo të mbarojmë”. Liria e popullit iranian është e arritshme, tha Trump.
Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu la të kuptohej gjithashtu se ndryshimi i regjimit duhet të pasojë sulmet: “veprimi ynë i përbashkët do të krijojë kushtet që populli i guximshëm iranian të marrë fatin e tij në duart e veta.
Këtë herë, duket se gjithçka është në lojë: vetë Republika Islamike është shënjestra.
Nëse regjimi mund të përmbyset është e dyshimtë. “Sjellja e ndryshimit të regjimit vetëm përmes sulmeve ajrore është jashtëzakonisht e vështirë”, thotë Rouzbeh Parsi në një intervistë.
Sipas historianit iranian nga Universiteti i Lundit, grupet e armatosura në terren do të duhet gjithashtu të bashkohen në luftën kundër aparatit qeveritar. “Deri më tani, nuk e dimë nëse grupe të tilla ekzistojnë në Iran.”
Parsi gjithashtu dyshon se vrasjet e synuara mund ta detyrojnë regjimin të kapitullojë. “Republika Islamike është një sistem i shtrirë i ndërtuar mbi tepricë, vrasja e një personi nuk do të shkaktojë panik dhe mijëra do të dezertojnë.”
Këto qytete iraniane janë bombarduar deri më tani
Megjithatë, lidershipi teokratik i Teheranit duket se i interpreton sulmet si një kërcënim ekzistencial – dhe po kundërpërgjigjet në të gjitha drejtimet. Duke sulmuar jo vetëm Izraelin, por edhe bazat amerikane në shtetet aleate arabe, Irani po e zgjeron luftën për të përfshirë të gjithë Lindjen e Mesme. “Në këtë mënyrë, Irani po rrit presionin mbi aleatët e Amerikës në rajon, të cilët mund t’i thonë SHBA-së se lufta nuk ia vlen”, thotë Rouzbeh Parsi. “Sepse këto vende duan të shmangin kaosin në pragun e tyre me çdo kusht.”
Irani mund të hakmerret edhe në mënyra të tjera. Për shembull, Teherani mund të mbyllë Ngushticën e Hormuzit , një nga rrugët tregtare më të rëndësishme në botë. Rrjeti i dobësuar i milicive islamike në Irak, Liban dhe Jemen është gjithashtu gati të veprojë. Sipas raporteve të medias, Huthitët e mbështetur nga Irani në Jemen kanë vendosur tashmë të rifillojnë sulmet e tyre në korridoret e transportit detar në Detin e Kuq.
Me sa duket, SHBA-të dhe Izraeli janë përgatitur tashmë për këtë skenar. Të shtunën, u raportuan shpërthime në jug të kryeqytetit irakian, Bagdad. Zona nën sulm është përdorur për vite me radhë nga Kataib Hezbollah, milicia më e fuqishme irakiane, e cila është aleate me Iranin. Në ditët e fundit, Forcat Ajrore Izraelite kanë intensifikuar gjithashtu sulmet e tyre ndaj pozicioneve të dyshuara të Hezbollahut në Liban.
Gjatë luftës së fundit 12-ditore me Izraelin, nga Teherani erdhën sinjale se këto grupe duhet të përmbahen në mënyrë që të mbijetojnë pasojat. “Kjo strategji supozon se do të ketë ende një regjim me të cilin mund të vendosen marrëdhënie pas luftës”, thotë Rouzbeh Parsi. “Tani është e paqartë nëse Republika Islamike do t’i mbijetojë të gjitha këtyre.” Zjarri i frikshëm ka arritur tashmë në Lindjen e Mesme. Ditët në vijim do të tregojnë se sa larg do të përhapen flakët, transmeton Pamfleti.
