Shkruar nga Diplomatico
Përplasja Izrael-Iran dhe lufta në Gaza po krijojnë një valë të re polarizimi global, që sipas disa analistëve mund të reflektohet edhe në Ballkan, një rajon ku tensionet historike dhe rivalitetet gjeopolitike nuk janë zhdukur kurrë plotësisht…
Ndërsa lufta në Lindjen e Mesme po përshkallëzohet mes Izraelit, Iranit dhe aktorëve të tjerë rajonalë, një pyetje po rikthehet gjithnjë e më shpesh në qarqet diplomatike dhe analitike: a mund të ketë kjo përplasje jehonë edhe në Ballkan?
Për shumë ekspertë, përgjigjja nuk është e thjeshtë, por historia e rajonit tregon se konfliktet e mëdha ndërkombëtare shpesh reflektohen në këtë pjesë të Evropës.
Ballkani mbetet një hapësirë ku politika e brendshme shpesh ndërthuret me rivalitetet globale. Lufta në Gaza dhe përplasja mes Izraelit dhe Iranit po krijojnë një klimë polarizimi ndërkombëtar, e cila mund të ushqejë narrativat politike dhe identitare edhe në rajon. Në këtë kontekst, disa liderë ballkanikë mund ta përdorin krizën për qëllime të politikës së brendshme.
Presidenti serb Aleksandar Vuçiç është një nga figurat që shpesh përmendet në analizat mbi balancimin gjeopolitik në Ballkan. Serbia përpiqet të mbajë marrëdhënie të mira si me Perëndimin ashtu edhe me Rusinë dhe Kinën, duke ndjekur një diplomaci të shumëanshme. Një konflikt i madh global, si ai në Lindjen e Mesme, krijon hapësirë për diplomaci oportuniste, ku vendet përpiqen të rrisin peshën e tyre strategjike.
Në të njëjtën kohë, Turqia e Recep Tayyip Erdogan mbetet një aktor kyç në këtë ekuacion. Ankaraja ka rritur ndjeshëm praninë e saj politike, ekonomike dhe kulturore në Ballkan gjatë dy dekadave të fundit. Erdogan shpesh e paraqet Turqinë si një mbrojtëse të interesave të komuniteteve myslimane në rajon, nga Bosnja e Hercegovina deri në Kosovë dhe Shqipëri.
Në një klimë të tensionuar ndërkombëtare, retorika politike mund të intensifikohet dhe të ndikojë në mënyrën se si perceptohet konflikti në Lindjen e Mesme.
Bosnja e Hercegovina është një nga pikat më të ndjeshme të këtij ekuacioni. Struktura e saj politike e brishtë dhe ndarjet etnike e bëjnë vendin të prekshëm ndaj ndikimeve të jashtme. Lideri i entitetit serb të Bosnjës, Milorad Dodik, ka mbajtur shpesh qëndrime që sfidojnë strukturën shtetërore të Shtetit dhe që përputhen me linjat politike të Moskës.
Në një situatë globale të tensionuar, figura të tilla mund të shfrytëzojnë krizën për të forcuar retorikën nacionaliste.
Një dimension tjetër është rivaliteti mes fuqive të mëdha në rajon. Shtetet e Bashkuara, Bashkimi Evropian, Rusia, Turqia dhe në rritje edhe Kina, kanë interesa të ndryshme strategjike në Ballkan. Çdo krizë ndërkombëtare krijon hapësira të reja për këta aktorë që të ndikojnë në zhvillimet rajonale përmes diplomacisë, mediave apo investimeve ekonomike.
Rusia, për shembull, e ka përdorur shpesh Ballkanin si një terren për të sfiduar ndikimin e Perëndimit. Nëse tensionet globale rriten për shkak të konfliktit në Lindjen e Mesme, Moska mund të përpiqet të rrisë presionin politik në rajon përmes aleatëve të saj tradicionalë.
Megjithatë, situata e sotme është ndryshe nga ajo e viteve ’90. Shumica e vendeve të Ballkanit janë pjesë e NATO-s ose kanë aspirata të qarta për integrim euro-atlantik. Kjo krijon një kornizë sigurie që e bën shumë më të vështirë shpërthimin e konflikteve të mëdha rajonale.
Por kjo nuk do të thotë se rajoni është imun ndaj krizave globale. Në epokën e luftës hibride dhe të betejës për narrativat publike, konfliktet ndërkombëtare shpesh shfaqen në formën e tensioneve politike, propagandës dhe polarizimit shoqëror.
Për këtë arsye, shumë analistë paralajmërojnë se ndërsa lufta në Lindjen e Mesme mund të zhvillohet mijëra kilometra larg, jehona e saj politike dhe strategjike mund të ndihet edhe në Ballkan. Në një rajon ku historia ka treguar se tensionet e jashtme shpesh ndërthuren me konfliktet lokale, çdo krizë globale mbetet një faktor që duhet vëzhguar me kujdes.
