Shkruar nga Luke Harding
Pavarësisht nëse Presidenti amerikan mund të përkufizohet ose jo si një “aset rus”, veprimet e tij përputhen ngushtë me interesat e Kremlinit, shkruan gazetari dhe autori britanik Luke Harding në The Guardian…
A mund të jetë Donald Trump një aset rus? Kjo pyetje, e ngritur në titullin e recensionit që historiani Lawrence Freedman i bëri në The Guardian librit tim të ri, Betrayal, ka nxitur një debat të gjerë ndërkombëtar. Shumë prej reagimeve në rrjetet sociale e trajtuan përgjigjen si diçka të vetëkuptueshme.
Marrëdhënia e Trumpit me Vladimir Putinin mbetet një nga çështjet më të diskutuara të politikës ndërkombëtare. Në vitin 2017 botova librin Collusion, ku shqyrtova operacionet e Moskës për të mbështetur dhe kultivuar marrëdhënien me Trumpin përgjatë dekadave. Presidenti amerikan i ka mohuar vazhdimisht lidhjet me Rusinë. Megjithatë, edhe gjatë mandatit të tij të dytë, sjellja e tij ndaj Putinit ka ngritur pikëpyetje të ngjashme me ato të mandatit të parë.
Një shembull ishte samiti në Alaskë vitin e kaluar. Trump e priti homologun rus në aeroportin e Anchorage me tapet të kuq dhe duartrokitje. Ai dukej jashtëzakonisht nervoz, ndërsa priste Putinin të zbriste nga avioni. Më pas, në konferencën e përbashkët për shtyp, Trump i dha presidentit rus fjalën i pari. Ishte një shfaqje e pazakontë respekti politik. Pyetja është pse.
Këtë sjellje e shpjegojnë disa faktorë që mbivendosen dhe trajtohen në librin Betrayal.
Një prej tyre është ideologjik. Një pjesë e mbështetësve të lëvizjes Maga e shohin Rusinë si një shtet që ndan kundërshtimin e tyre ndaj politikave që ata i cilësojnë si “woke”. Putin e ushqen këtë perceptim duke u paraqitur si mbrojtës i vlerave konservatore përballë një Europe që ai e përshkruan si dekadente dhe jofetare. Figura të njohura pranë Trumpit kanë udhëtuar në Moskë. Ish-prezantuesi i Fox News, Tucker Carlson, madje lavdëroi supermarketet e furnizuara të kryeqytetit rus.
Një shpjegim tjetër, i paraqitur nga Fiona Hill, ish-këshilltare e Shtëpisë së Bardhë, lidhet me admirimin e Trumpit për udhëheqësit autoritarë. Sipas kësaj teorie, Trump e sheh me zili lirinë që Putin ka për të vepruar, përfshirë në çështjet financiare dhe në goditjen e kundërshtarëve. Presidenti amerikan ka treguar shpesh afërsi më të madhe me udhëheqës autoritarë, ndërsa ka kritikuar publikisht politikanë të demokracive europiane.
Teoria e tretë lidhet me kompromat, termin e përdorur nga KGB-ja për materiale potencialisht komprometuese.
Dokumente të deklasifikuara tregojnë se shërbimi sekret i Çekosllovakisë nisi ta mbikëqyrte Trumpin në vitet 1970, pasi ai u martua me një grua nga vendet e atëhershme të bllokut lindor. Trump vizitoi Moskën në vitin 1987 në një udhëtim të organizuar nga një agjenci shtetërore sovjetike dhe më pas zhvilloi vizita të tjera në Rusi, përfshirë atë të vitit 2013 për konkursin Miss Universe.
Nuk dihet saktësisht se çfarë ndodhi gjatë këtyre udhëtimeve. Nga përvoja si shef i zyrës së The Guardian në Moskë nga viti 2007 deri më 2011, megjithatë, e di se shërbimet ruse të inteligjencës kanë kapacitete të konsiderueshme mbikëqyrjeje.
Pak pasi mbërrita në Moskë, FSB-ja hyri në apartamentin ku jetoja me bashkëshorten dhe dy fëmijët. Ambasada britanike na paralajmëroi se banesa mund të ishte përgjuar dhe se mund të ishin vendosur edhe kamera. Gjatë katër viteve pasuese përjetuam ndërhyrje të dyshimta në banesë, kërcënime të tërthorta nga zyrtarë të ministrisë së jashtme dhe një thirrje për t’u paraqitur në Lefortovo, qendrën famëkeqe të paraburgimit të FSB-së.
Është shumë e mundshme që KGB-ja dhe më pas FSB-ja ta kenë mbikëqyrur edhe Trumpin, ashtu si figura të tjera të huaja të profilit të lartë. Një raport i vitit 2020 i komitetit të inteligjencës të Senatit amerikan ngriti pretendimin se FSB-ja kishte kamera të fshehta në hotelin Ritz-Carlton në Moskë, ku Trump qëndroi gjatë vizitës së vitit 2013.
Mund të ekzistojnë regjistrime dhe ato mund të mos përmbajnë asgjë komprometuese. Por, sipas argumentit tim, Putin e di çfarë tregojnë ato dhe Trump e di se Putin e zotëron këtë informacion. Megjithatë, nuk është paraqitur publikisht provë përfundimtare që dëshmon se materiale të tilla komprometuese ekzistojnë ose se ato ndikojnë te Trump.
A e bën kjo Trumpin një “aset” rus? Përfundimi im është se terminologjia ka më pak rëndësi sesa veprimet konkrete. Siç vëren kampioni i shahut dhe kritiku i Kremlinit Garry Kasparov, pyetja është se çfarë do të bënte Trump ndryshe nëse do të ishte vërtet një aset apo agjent ndikimi.
Që prej vitit 2025, administrata e tij ka ndërprerë ndihmën e drejtpërdrejtë ushtarake amerikane për Kievin, Trump është përplasur publikisht me presidentin ukrainas Volodymyr Zelenskyy në Zyrën Ovale dhe ka përsëritur pretendime të Kremlinit.
Këto politika kanë pasoja konkrete për Ukrainën. Kam udhëtuar në Kiev për gati dy dekada dhe pjesën më të madhe të pesë viteve të fundit e kam kaluar duke raportuar nga Ukraina dhe fronti. Isha në kryeqytet në shkurt 2022, kur forcat e Putinit tentuan ta merrnin atë.
Që atëherë, lufta ka ndryshuar. Mjetet e blinduara dhe tanket nuk janë më elementi dominues; konflikti është shndërruar gjithnjë e më shumë në një betejë ajrore të teknologjisë së lartë.
Rusia godet rregullisht Kievin me dronë sulmues dhe raketa balistike. Ukraina, nga ana tjetër, kryen sulme me rreze të gjatë dhe ka zhvilluar një industri shumë të avancuar të dronëve dhe sistemeve kundër tyre. Por Kievi ka mungesë të raketave interceptuese amerikane Patriot, një sistem kyç për mbrojtjen kundër raketave balistike.
Trump ka refuzuar t’i dërgojë “Patriotët” Ukrainës ose t’i mundësojë Kievit zhvillimin e një versioni të vet nën licencë. Mungesa e këtyre kapaciteteve mbrojtëse ka pasoja për civilët, ndërsa sulmet ruse vazhdojnë të godasin zonat e banuara.
Nëse Trump përmbush ose jo përkufizimin e një “aseti rus” mbetet një çështje interpretimi dhe nuk është provuar si fakt. Argumenti është më i drejtpërdrejtë: pavarësisht etiketës që përdoret, politikat e presidentit amerikan ndaj Rusisë dhe Ukrainës përputhen në disa pika thelbësore me interesat e Kremlinit dhe deri tani kanë bërë pak për t’i dhënë fund luftës. / The Guardian/
