Përplasja mes Trump dhe Netanyahut për planin e Gazës po vë në provë ndikimin e Uashingtonit mbi Izraelin dhe gatishmërinë e presidentit amerikan për ta kthyer fuqinë politike e ushtarake të SHBA-së në presion konkret ndaj aleatit të tij.Donald Trump e ka ndërtuar një pjesë të rëndësishme të profilit të tij politik mbi idenë se Shtetet e Bashkuara duhet ta përdorin më fuqishëm ndikimin e tyre ndaj aleatëve dhe kundërshtarëve. Nisma e tij për Gazën synonte pikërisht të demonstronte këtë qasje, duke vendosur një kornizë për përfundimin e luftës dhe tranzicionin drejt një rendi të ri sigurie dhe qeverisjeje.
Por kundërshtimi i Benjamin Netanyahut ndaj një elementi kyç të planit ka nxjerrë në pah kufijtë e ndikimit amerikan. Kryeministri izraelit këmbëngul se nuk mund të ketë tërheqje domethënëse të forcave izraelite përpara se Hamasi të jetë çarmatosur plotësisht.
Plani me 15 pika i Trump parashikon hapa të ndërsjellë: çarmatimin e Hamasit, krijimin gradual të një strukture ndërkombëtare dhe palestineze të sigurisë dhe tërheqjen progresive të ushtrisë izraelite. Qëndrimi i Netanyahut e ndryshon këtë rend, duke e kushtëzuar tërheqjen me eliminimin e plotë të kërcënimit.
Problemi kryesor që ngrihet është se kush do të përcaktojë kur Hamasi është çarmatosur “realisht”. Nëse këtë e vendos vetëm Izraeli, atëherë qeveria izraelite do të ketë në praktikë edhe fuqinë për të përcaktuar se kur mund të nisë tranzicioni dhe kur mund të përfundojë prania e saj ushtarake në Gaza.
Përplasja nuk lidhet vetëm me sigurinë, por edhe me interesat e ndryshme politike të Trump dhe Netanyahut. Presidenti amerikan kërkon përfundimin e luftës dhe një marrëveshje që mund ta paraqesë si sukses diplomatik të administratës së tij. Netanyahu, nga ana tjetër, duhet të përballet me aleatët e tij të djathtë, për të cilët përfundimi i luftës pa çarmatimin e plotë të Hamasit mund të shihet si dështim në arritjen e objektivave të Izraelit.
Kjo situatë rikthen një dilemë të vjetër për Uashingtonin. SHBA-ja i ofron Izraelit mbështetje të konsiderueshme ushtarake, ekonomike dhe diplomatike, por administratat amerikane shpesh kanë hezituar ta shndërrojnë këtë mbështetje në presion konkret kur qeveritë izraelite kanë kundërshtuar politikat e tyre.
Pikërisht këtu qëndron edhe testi për Trump. Nëse ai e ndryshon planin derisa të bëhet i pranueshëm për Netanyahun, iniciativa mund të ruajë emrin e tij, por të humbasë një pjesë të mekanizmit kryesor. Nëse këmbëngul në tërheqjen izraelite, atëherë duhet të përcaktojë se çfarë është e gatshme të bëjë administrata amerikane në rast refuzimi nga Izraeli.
Uashingtoni zotëron mjete konkrete presioni, nga kushtëzimi i ndihmës ushtarake te ngadalësimi i furnizimeve me armë. Por përdorimi i tyre do të kishte një kosto të konsiderueshme politike brenda SHBA-së dhe do të vinte në provë marrëdhënien me një prej aleatëve më të rëndësishëm të saj.
Në të njëjtën kohë, debati shkon përtej çarmatimit të Hamasit. Çështja kryesore është se çfarë rendi politik dhe sigurie do të krijohet në Gaza pas luftës. Një prani izraelite pa afat dhe dobësimi i institucioneve palestineze nuk ofrojnë domosdoshmërisht një zgjidhje afatgjatë për konfliktin.
Për këtë arsye, Gaza po shndërrohet edhe në një provë të fuqisë amerikane. Pyetja nuk është vetëm nëse Trump mund të sigurojë lëshime nga Hamasi, por nëse është i gatshëm të ushtrojë presion edhe ndaj Netanyahut kur qëndrimi i qeverisë izraelite bie ndesh me objektivat e shpallura të Uashingtonit.
Në fund, sfida për Trump nuk është mungesa e instrumenteve të ndikimit, por gatishmëria politike për t’i përdorur ato. Pa këtë, pretendimi për rikthimin e fuqisë amerikane rrezikon të mbetet më shumë retorikë sesa realitet./ “Aljazeera”.
