Asnjë president amerikan nuk dëshiron të mbetet në histori si ai që humbi një luftë…
Nëse Donald Trump nuk arrin të gjejë një rrugëdalje nga konflikti me Iranin, historia mund ta regjistrojë vendimin e tij për ta futur Shtetet e Bashkuara në luftë si gabimin përcaktues të presidencës së tij. Megjithatë, deri tani, sipas një analize të CNN-it, ai ka shmangur një gabim potencialisht katastrofik: përshkallëzimin e konfliktit përtej kontrollit dhe aftësisë së tij për ta menaxhuar.
Historia tregon se presidentët amerikanë që vendosin të përshkallëzojnë një luftë, qoftë në kërkim të një rrugëdaljeje apo për të mbrojtur prestigjin e tyre personal ose besueshmërinë e Shteteve të Bashkuara, shpesh përfundojnë të bllokuar në një rrugë pa kthim. Në Vietnam, Irak dhe Afganistan, vendime të tilla u morën me hezitim, në konflikte që nuk mund të fitoheshin më.
Trump përballet sërish me tre zgjedhje të vështira, ndërsa konflikti vazhdon për shkak të refuzimit të Iranit për t’u dorëzuar ose për të zhvilluar negociata serioze.
-Nëse diplomacia vazhdon të dështojë:
Fushata ushtarake me sulme ajrore, armëpushime të brishta dhe bllokada të ndërsjella detare mund të vazhdojë për një periudhë të pacaktuar, pa një perspektivë të qartë për përfundimin e saj.
Trump mund të vendosë të zgjerojë operacionet ushtarake amerikane, duke hequr kufizimet që ka vendosur deri tani dhe duke goditur jo vetëm objektiva ushtarake, por edhe infrastrukturën kritike shtetërore të Iranit, madje duke hapur rrugën edhe për operacione të kufizuara tokësore.
Opsioni i tretë do të ishte politikisht i kushtueshëm, pasi do t’i duhej të pranonte se si ai, ashtu edhe Shtetet e Bashkuara, kanë më shumë interes të kufizojnë humbjet dhe të tërhiqen nga konflikti pa arritur objektivat e tyre kryesore strategjike.
Asnjë prej këtyre alternativave nuk është tërheqëse, as politikisht dhe as strategjikisht. Kjo shpjegon pse Trump mbetet i bllokuar në një luftë që nuk mund ta fitojë lehtë, por as ta braktisë pa pasoja. Sipas një raporti të CNN-it, ngërçi është bërë i dukshëm edhe në Pentagon, i cili u ka kërkuar një grupi analistësh ushtarakë të propozojnë mënyra të reja për të shtuar presionin ndaj Iranit.
-Kërcënime të reja ndaj Teheranit
Zhgënjimi i Trump u bë i dukshëm të hënën përmes platformës Truth Social, pasi Teherani hodhi poshtë nismën e tij më të fundit diplomatike. Ai kishte pezulluar sulmet e planifikuara në shkallë të gjerë gjatë fundjavës, duke përsëritur se një marrëveshje mund të ishte pranë.
“Udhëheqja iraniane është me dy fytyra”, shkroi Trump, duke përdorur një gjuhë që kujton akuzat e vazhdueshme të Republikës Islamike ndaj politikës amerikane të presionit.
Vetëm pak orë më vonë, nga Zyra Ovale, ai iu rikthye kërcënimeve, duke deklaruar se “ky është shansi i tyre i fundit për të nënshkruar një marrëveshje të mirë”.
Megjithatë, paralajmërimi i tij se Irani rrezikon t’i “pritet koka” udhëheqjes së tij ngre një pyetje të re: çfarë do të bëjë Trump nëse Teherani e shpërfill edhe këtë ultimatum?
Një përshkallëzim i madh ushtarak do të përbënte një rrezik serioz, pasi nuk ka prova se vetëm sulmet ajrore mund ta detyrojnë Iranin të rikthehet në tryezën e negociatave.
Ka shumë gjasa që Teherani t’u përgjigjet sulmeve ndaj urave, termocentraleve dhe infrastrukturës tjetër jetike duke goditur objektiva të ngjashme në vendet e Gjirit aleate të SHBA-së, duke rritur kështu edhe koston ekonomike të konfliktit.
Vetë Trump pranoi se udhëheqësit e rajonit i shprehën pikërisht këto shqetësime gjatë bisedave që zhvilloi me ta në fundjavë.
“Ishim gati të vazhdonim përpara. Pastaj na telefonuan. Na telefonuan Arabia Saudite, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Katari“, tha ai.
Në teori, Shtetet e Bashkuara mund të përdorin flotën e tyre për të hapur me forcë Ngushticën e Hormuzit. Megjithatë, një operacion i tillë do t’i ekspozonte anijet amerikane ndaj sulmeve me raketa dhe dronë, ndërsa operacionet tokësore në ishullin Kharg ose në zonën përreth ngushticës mund të rezultonin veçanërisht të përgjakshme.
-Mësimet nga Vietnami, Iraku dhe Afganistani
Përvoja e 60 viteve të fundit ka treguar se kur një fushatë ajrore shndërrohet në luftë tokësore, kostot politike dhe ushtarake rriten në mënyrë eksponenciale. Humbjet në radhët e ushtarëve shtojnë presionin politik brenda vendit, një barrë që Trump vështirë se mund ta përballojë vetëm pak javë para zgjedhjeve të mesmandatit. Në të njëjtën kohë, kur ushtarët humbin jetën në përpjekje për të gjetur një strategji daljeje, vetë sakrificat e tyre shpesh e zgjasin luftën, pasi udhëheqësit politikë e kanë të vështirë të tërhiqen pa u dukur se këto humbje kanë qenë të kota.
Shumë presidentë amerikanë janë përballur me dilema të ngjashme. Edhe pse luftërat në Vietnam, Irak, Afganistan dhe tani konflikti me Iranin kanë nisur në rrethana të ndryshme, të gjitha janë përballur me të njëjtën pyetje: të ruhet status quo-ja, të përshkallëzohet konflikti apo të tërhiqen forcat? Dhe asnjë president amerikan nuk dëshiron të mbetet në histori si ai që humbi një luftë.
Në vitin 1965, Lyndon B. Johnson, megjithëse pranonte se nuk shihte një rrugë drejt fitores në Vietnam, nisi Operacionin “Rolling Thunder”, duke intensifikuar bombardimet dhe duke dërguar dhjetëra mijëra ushtarë shtesë amerikanë.
Pasardhësi i tij, Richard Nixon, e vazhdoi luftën, ndonëse shumë historianë besojnë se ai e kishte kuptuar se fitorja ishte e paarritshme dhe synonte kryesisht një tërheqje që të mos dëmtonte prestigjin amerikan.
Në vitin 2007, George W. Bush njoftoi dërgimin e trupave shtesë në Irak. Më pas, Barack Obama vendosi të shtonte praninë ushtarake në Afganistan, ndërsa përpiqej njëkohësisht të përcaktonte një afat për tërheqjen.
-Lufta me Iranin
Trump e ndërtoi një pjesë të madhe të kapitalit të tij politik duke denoncuar “luftërat e pafundme” të paraardhësve. Vetëm pak ditë para zgjedhjes së tij në vitin 2016, ai deklaronte se ishte kundër “luftërave që nuk mbarojnë kurrë, luftërave që nuk i fitojmë kurrë”.
Megjithatë, gjatë mandatit të tij të parë ai miratoi rritjen e pranisë ushtarake amerikane në Afganistan, duke pranuar më vonë se ai vendim nuk kishte dhënë rezultatet e pritura.
Sot ai përballet me një tjetër zgjedhje të vështirë, të ngjashme me atë që vetë përshkroi në vitin 2017: “Gjatë gjithë jetës sime kam dëgjuar se vendimet duken krejt ndryshe kur ulesh pas tavolinës së Zyrës Ovale.”
Lufta me Iranin nuk është një konflikt që Trump e trashëgoi nga paraardhësit e tij. Është një luftë që tashmë mban vulën e vendimeve të tij dhe që ka gjasa të përcaktojë si trashëgiminë e tij historike, ashtu edhe fatin e mijëra njerëzve, shumë larg mureve të Shtëpisë së Bardhë.
