Nga një protestë për mbrojtjen e Lagunës së Nartës, lëvizja është shndërruar në një sfidë politike ndaj qeverisë së Edi Ramës, me kërkesa për dorëheqjen e kryeministrit, reforma kushtetuese dhe luftë më të fortë kundër korrupsionit.
Ajo që në fillim dukej si një mobilizim mjedisor u shndërrua shpejt në diçka shumë më të gjerë: një protestë kundër qeverisë së kryeministrit Edi Rama, të cilin demonstruesit e akuzojnë për mungesë transparence, korrupsion dhe një mënyrë personale të ushtrimit të pushtetit.
Pamjet e javëve të fundit tregojnë një pjesëmarrje të jashtëzakonshme. Dhjetëra mijëra njerëz kanë marshuar përgjatë bulevardit të madh “Dëshmorët e Kombit” deri në Sheshin Skënderbej, duke i dhënë jetë asaj që mediat tashmë e kanë pagëzuar “Revolucioni i Flamingove Rozë”. Emri vjen pikërisht nga shpendi simbol i Lagunës së Nartës, habitat natyror që ambientalistët besojnë se kërcënohet nga projekti i ndërtimit.
Nga mjedisi te kërkesa për një vend të ri
Megjithatë, kërkesat nuk lidhen më vetëm me mbrojtjen e mjedisit. Me kalimin e ditëve, lëvizja ka hartuar një platformë politike shumë më të gjerë. Organizatorët kërkojnë dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama, zëvendësimin e përkohshëm të qeverisë, reforma të thella kushtetuese, një luftë më efektive kundër korrupsionit dhe më shumë transparencë në institucione. Parullat e dëgjuara gjatë protestave flasin për një “Shqipëri të Re” dhe për një vend që të mos jetë më peng i interesave ekonomike dhe politike të një pakice.
Sheshi është çuditërisht i larmishëm. Krahas ambientalistëve ndodhen studentë, profesionistë, nëpunës publikë, tregtarë, artistë, pensionistë dhe familje. Shumë prej tyre nuk identifikohen me asnjë parti politike, por ndajnë bindjen se projekti i Zvërnecit është shndërruar në simbol të një modeli qeverisjeje që u jep përparësi investimeve të mëdha dhe interesave private, në dëm të pjesëmarrjes së qytetarëve.
Fjala që përsëritet nga të gjithë: “frikë”
Megjithatë, fjala që dëgjohet më shpesh mes protestuesve nuk është “ndryshim”. Është “frikë”.
Nuk është frika nga përplasjet në rrugë. Është diçka shumë më e përditshme. Frika se mund të humbasësh vendin e punës. Se mund t’i nënshtrohesh kontrolleve administrative. Se mund të dëmtohet aktiviteti yt ekonomik. Se mund të paguash çmimin për një fotografi të publikuar në rrjetet sociale.
Një taksist tregon se ndan arsyet e protestës, por nuk mund të marrë pjesë në të. Ai punon edhe në administratën publike dhe ka frikë se prania e tij në shesh mund t’i kushtojë vendin e punës. Të tjerë shpjegojnë se marrin vazhdimisht telefonata nga familjarët, të cilët u kërkojnë të mos publikojnë fotografi nga protestat, të mos shfaqen në video dhe të mos ekspozohen.
Edhe shumë sipërmarrës të vegjël tregojnë se jetojnë me frikën e hakmarrjeve të mundshme në formën e kontrolleve tatimore ose administrative. Pavarësisht nëse këto frikëra janë të bazuara apo thjesht të perceptuara, efekti i tyre është real: ato ushqejnë heshtjen dhe vetëcensurën.
Dhe pikërisht kështu fjalët marrin një kuptim të veçantë. Arbeni, një nga fytyrat më të njohura të protestës, thotë: “E kam pritur këtë moment prej dymbëdhjetë vitesh. Nëse do të më ndodhë diçka, të paktën do ta di se kam bërë gjënë e duhur.”
Është një fjali që përmbledh ndjenjën e një pjese të shoqërisë shqiptare: bindjen se kostoja e heshtjes është bërë më e lartë se ajo e protestës.
Flamingot si simbol i lirisë
Nuk është rastësi që simboli i mobilizimit është pikërisht një flamingo rozë.
Posteri i realizuar nga kolektivi Trivet Art paraqet një tufë flamingosh në fluturim, të shoqëruar me frazën “Bashkë, të lirë, pa frikë”. Imazhi i referohet drejtpërdrejt Lagunës së Nartës, ku çdo vit ndalojnë mijëra flamingo gjatë migrimit, por është bërë edhe metafora e një lëvizjeje që përpiqet ta shndërrojë një betejë mjedisore në një kërkesë më të gjerë për liri dhe pjesëmarrje.
Pas më shumë se një muaji protestash të përditshme, “Revolucioni i Flamingove” është tashmë shumë më tepër sesa një protestë kundër një resorti. Ai është shndërruar në rrëfimin e një vendi që, duke nisur nga mbrojtja e një zone natyrore të mbrojtur, ka zgjedhur të vërë në diskutim marrëdhënien mes qytetarëve, pushtetit dhe demokracisë. Dhe ndoshta nuk është rastësi që fjala më e shqiptuar në sheshet e Tiranës vazhdon të jetë “frikë”: sepse pikërisht nga frika, sot, organizatorët e protestës po përpiqen të çlirojnë Shqipërinë. /Përshtatur nga “Italia-Informa”
