Mekanizmi i ri i BE-së për tarifimin e importeve me emetime të larta karboni po rrit konkurrueshmërinë e prodhuesve shqiptarë të aluminit, falë energjisë së pastër dhe riciklimit…
Shkurtesa CBAM, e njohur zakonisht si taksa klimatike e BE-së, po u shkakton shqetësim të madh shumicës së prodhuesve të çelikut dhe aluminit jashtë Bashkimit Europian. Që nga janari, për çdo ton çeliku dhe alumini të importuar në BE aplikohet një tarifë shtesë përmes mekanizmit të rregullimit të karbonit në kufi, por jo për kompanitë shqiptare që prodhojnë profile alumini, të cilat përdoren gjerësisht në industrinë automobilistike dhe atë të dritareve.
Kjo ndodh sepse prodhimi mbështetet tërësisht në materiale të ricikluara dhe përdor vetëm energji elektrike nga burime të rinovueshme. Gjysma e energjisë sigurohet nga panele fotovoltaike, ndërsa gjysma tjetër vjen nga rrjeti energjetik shqiptar, i cili mbështetet kryesisht në hidrocentrale.
Ndoshta e vetmja trashëgimi pozitive e regjimit të terrorit
Kjo është një pasojë e vonshme e regjimit të Enver Hoxhës, që u rrëzua në fund të viteve ’80 – dhe ndoshta e vetmja trashëgimi pozitive e tij. Regjimi i terrorit i Hoxhës, kujtimi i të cilit mbetet ende në bunkerët prej betoni të shpërndarë nëpër vend, kishte zgjedhur vetë-mjaftueshmërinë ekonomike dhe energjinë hidrike vendase për Shqipërinë e izoluar të Ballkanit. Me ndihmën kineze, Hoxha ndërtoi diga të mëdha. Sipas Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë, edhe sot 97 për qind e energjisë elektrike prodhohet nga 130 hidrocentrale të vegjël dhe të mëdhenj, ndërsa pjesa tjetër nga panelet fotovoltaike.
Përpunuesi më i madh i aluminit dhe eksportuesi i tretë më i madh në Shqipëri, vend kandidat për në BE, nuk duhet të paguajë taksën e karbonit të Brukselit në kufi. Dhe bëhet fjalë për shumë para. Në prill, BE-ja e caktoi taksën e CO₂ fillimisht në 75,36 euro për ton. Nëse kjo shumë shumëzohet me kapacitetin e kompanisë prej 26 mijë tonësh për industrinë automobilistike, përfitimi arrin në miliona euro.
Taksa klimatike e BE-së rrit çmimet e importeve
Në fillim të korrikut, BE-ja do të shpallë çmimin për tremujorin e dytë. Nga viti 2027, çmimi, i lidhur me kostot e certifikatave të emetimeve, do të përcaktohet çdo javë. Tregu pret rritje afatgjata të kostove për mallrat me emetime të larta karboni që importohen në BE.
Albert Valteri, i cili zotëron një prej kompanive më të mëdha të prodhimit të aluminit, vlerëson se konkurrentët jashtë BE-së do të përballen vitin e ardhshëm me kosto shtesë nga 160 deri në 260 euro për ton për shkak të mekanizmit të karbonit. Për të ilustruar avantazhin e tij, ai sjell një krahasim: për një kamion mallrash, kjo shumë është dyfishi i kostos së transportit drejt Gjermanisë. Produktet gjysmë të gatshme nga Tirana përdoren në automjete Volkswagen dhe Mercedes, si edhe në ndërtesa. Katër të pestat e prodhimit eksportohen, kryesisht në BE, thotë Valteri. Dhe në të ardhmen kjo pjesë mund të rritet edhe më shumë, pasi avantazhi i energjisë hidrike shqiptare po bëhet gjithnjë e më i njohur, shkruan media gjermane FAZ në një artikull.
Energjia hidrike vendase rrit konkurrueshmërinë e industrisë
“Kemi më shumë kërkesa nga klientët se më parë”, thotë menaxheri, babai dhe xhaxhai i të cilit themeluan kompaninë familjare në vitin 1997. Sot kompania ka 600 punonjës. Shumë konkurrentë duhet tashmë të paguajnë taksën e BE-së. “Ne jemi shumë konkurrues, kjo është shumë mirë për ne”, thotë ai, duke shtuar diplomatikisht: “është shumë mirë edhe për klientët europianë.”
Energjia hidrike nuk ndihmon vetëm eksportet industriale drejt BE-së, por e mbron Shqipërinë pjesërisht edhe nga efektet inflacioniste të krizës së çmimeve të naftës pas konfliktit me Iranin. Rritja e çmimeve të naftës dhe gazit ndikon vetëm te karburantet dhe transporti, jo te prodhimi i energjisë elektrike. Për këtë arsye, Fondi Monetar Ndërkombëtar pret që ekonomia shqiptare të rritet me 3,4 për qind edhe këtë vit, pas një rritjeje prej 3,5 për qind vitin e kaluar. Qeveria kishte parashikuar 3,8 për qind.
Turizmi mbetet motori i ekonomisë shqiptare
Motori kryesor i rritjes ekonomike në Shqipëri mbetet turizmi. Vitin e kaluar, vendi me 2,6 milionë banorë priti 12 milionë vizitorë, dy here më shumë se viti 2021. Volker Adams nga Shoqata Gjermane e Turizmit e quan këtë “mbresëlënëse për një vend të kësaj madhësie”. Që nga viti 2021, të ardhurat nga turizmi janë trefishuar në 5,7 miliardë euro, ndërsa pesha e sektorit në PBB është rritur nga 12 në 21 për qind. Por edhe në Tiranë është kuptuar se turizmi i lirë nuk është e ardhmja. Jared Kushner, dhëndri i Donald Trump, nuk është i vetmi që synon të investojë në hotele luksoze përgjatë brigjeve shqiptare. Ekonomisti kryesor i Dhomës Gjermane të Industrisë dhe Tregtisë, Volker Treier, sheh një lloj “ethet e arit” në ekonominë shqiptare. Turistët nuk kanë nevojë vetëm për diell dhe plazh, por edhe për hotele, restorante, rrugë dhe aeroporte.
Pagesat digjitale do të bëhen të detyrueshme
Qeveria shqiptare po përpiqet meanwhile të zgjerojë strukturën ekonomike përtej turizmit dhe sektorit të ndërtimit, ku një pjesë e aktivitetit zhvillohet ende në ekonominë informale. Ekonomia digjitale është në krye të planeve të saj. Shqipëria është një nga vendet e pakta në botë që ofron të gjitha shërbimet administrative në mënyrë digjitale. Nga korriku, çdo hotel dhe restorant do të duhet të ofrojë të paktën një alternativë pagese elektronike krahas parasë cash.
Kryeministri Edi Rama tërhoqi vëmendje edhe duke emëruar simbolikisht një Inteligjencë Artificiale si “ministre”, me shpresën për të ulur korrupsionin në tendera publikë. Përfaqësuesit e biznesit shprehen se lufta kundër korrupsionit pengohet ende nga mungesa e kapaciteteve në sistemin e drejtësisë.
Menaxheri i teknologjisë Christian Dölker thotë se imazhi i Shqipërisë në Gjermani si destinacion turistik pengon perceptimin e saj si qendër për teknologjinë e informacionit, ndryshe nga Rumania apo Bullgaria. Megjithatë, kjo ka edhe një avantazh: kompani gjigante si Microsoft nuk investojnë masivisht dhe nuk tërheqin punonjësit vendas.
E mbështetur edhe nga remitancat e emigrantëve, Shqipëria konsiderohet ekonomia me rritjen më të shpejtë në Ballkan. Borxhi publik mbetet i ulët, financat shtetërore vlerësohen të qëndrueshme dhe rezervat valutore të bankës qendrore mjaftojnë për të mbuluar importet për shtatë muaj. Kjo i bën edhe menaxherët më skeptikë të entuziazmohen. “Ky është Dubai i së nesërmes”, thotë Tobias Stricker nga kompania gjermane e materialeve të ndërtimit “Knauf”. Zëvendësministri i Ekonomisë, Enkelejd Musabelliu, përgjigjet më me rezervë duke kujtuar sloganin e vjetër të vendit: “Ne ndjekim rrugën tonë.” Kjo rrugë mund të çojë sa më shpejt në Bashkimin Europian”./Pamfleti
