Në gjurmët e një rrjeti të heshtur mbështetësish të regjimit, i cili ka hyrë më fort në fokusin e autoriteteve të sigurisë pas luftës me Iranin
Një burrë vrapon mbi një vendkalim për këmbësorë në mes të Lozanës, duke filmuar me telefon në dorë. Ai i bërtet një grupi burrash që qëndrojnë në trotuar: “a nuk ju vjen turp?”, thërret në farsisht. Burrat duken të befasuar. Pastaj përpiqen të fshehin fytyrat dhe largohen me shpejtësi.
Por personi që filmon nuk ndalet. Ai u afrohet më shumë dhe bërtet: “mos ikni! Pse po ikni? Ku po vrapon, tradhtar? Tradhtar!”
Një investigim i Neue Zürcher Zeitung (NZZ) zbulon ekzistencën e një rrjeti të fshehtë mbështetësish të regjimit iranian në Zvicër, me lidhje të mundshme me Gardën Revolucionare dhe strukturat shtetërore në Teheran. Rasti doli në pah pas një incidenti në Lozanë gjatë një ceremonie përkujtimore për Ali Khamenei, ku u identifikuan disa individë të lidhur me këtë rrjet. Mes tyre janë persona të integruar në jetën akademike dhe profesionale zvicerane, përfshirë studiues dhe inxhinierë të lidhur me institucione si EPFL.
Hetimi tregon se disa prej këtyre individëve kanë lidhje familjare ose ideologjike me elitën politike dhe ushtarake iraniane, përfshirë edhe vajzën e kryebashkiakut të Teheranit. Megjithëse nuk ka prova për veprimtari të paligjshme, prania e tyre ngre shqetësime për ndikim dhe transferim të teknologjisë.
Autoritetet zvicerane kanë nisur të forcojnë kontrollet ndaj studentëve dhe studiuesve nga vendet me rrezik, ndërsa shërbimet e inteligjencës paralajmërojnë për përpjekje të vazhdueshme të Iranit për të siguruar teknologji dhe për të monitoruar opozitën në diasporë.
Shkrimi në median zvicerane
Mbrëmja e 7 marsit. Shtatë ditë më parë është vrarë udhëheqësi suprem iranian Ali Khamenei, një ngjarje që ka përçarë edhe diasporën iraniane në Zvicër.
Mbështetës të regjimit janë mbledhur atë mbrëmje në Volkshaus të Lozanës, në Place Chauderon, për të bërë homazhe. Dhjetëra besimtarë vajtojnë në sallën e marrë me qira, burrat në njërën anë, gratë në tjetrën.
Pas ceremonisë përkujtimore ndodh incidenti pranë ndërtesës. Një burrë që filmon i bërtet një pjesëmarrësi: “frikacak! Pështyj mbi shpirtin e udhëheqësit tënd! Pështyj mbi shpirtin e Khomeinit dhe Khameneit.”
Disa nga burrat kthehen, nxjerrin telefonat dhe fillojnë ta filmojnë atë. Ai tërhiqet drejt vendkalimit. Një burrë tjetër i del përpara dhe e pyet: “qeni i kujt je?” Pastaj përplasen fizikisht. Videoja ndërpritet.
Pamjet përhapen shpejt në komunitetin iranian. Autori i videos mbetet i panjohur. Por identiteti i burrave të filmuar është i qartë: Arash Rezani dhe Eshraf Madani (emra të ndryshuar). Ata përmenden me emrat e tyre të vërtetë në video.
Të dy janë pjesë e një rrjeti të fshehtë iranian në Zvicër, i lidhur ngushtë me regjimin në Teheran dhe me Gardën Revolucionare. Ky rrjet përfshin edhe xhami, shoqata dhe kompani, dhe dihet shumë pak për të.
Zvicra prej kohësh është një vend i preferuar studimi për fëmijët e elitës iraniane. Por ky hetim ngre dy pyetje: çfarë synon ky rrjet dhe sa i rrezikshëm është ai?
NZZ ka ndjekur gjurmët e këtij rrethi, i cili pas luftës me Iranin ka hyrë më shumë në vëmendjen e autoriteteve të sigurisë.
Rrjetëzuesi
Gjurmët të çojnë në një ndërtesë moderne banimi pranë Lozanës. Një nga kutitë postare i përket Arash Rezanit, një prej personave të përfshirë në video.
Rezani jeton prej vitesh në Zvicër. Ai erdhi në vitin 2011 dhe kreu doktoraturën në EPFL. Më pas punon në një qendër inovacioni në fushën e mikroteknologjisë dhe tashmë ka shtetësi zvicerane.
Ai konsiderohet shumë fetar. Në Telegram përdorte si foto profili një portret të gjeneralit iranian Qassem Soleimani, një figurë kyçe e aparatit të sigurisë, i vrarë në vitin 2020.
Në rrjetet sociale ai shpreh qëndrime kritike ndaj Perëndimit. Ndërkohë, në punën shkencore zhvillon teknologji për kamera dhe sensorë inteligjentë që analizojnë të dhënat pa nevojë për cloud. Gruaja e tij ka lidhje të mundshme me regjimin. Sipas burimeve, babai i saj është profesor në Universitetin Imam-Hossein në Teheran, një institucion i lidhur me Gardën Revolucionare.
Në të njëjtën adresë rezulton e regjistruar edhe vajza e kryebashkiakut të Teheranit, Alireza Zakani. Ai është një figurë e rëndësishme politike dhe përfaqësues i linjës së ashpër në Iran. Zakani është sanksionuar nga Britania për shkelje të të drejtave të njeriut. Ai është lidhur edhe me milicinë Basij.
Ai kishte deklaruar se vajza e tij ishte kthyer në Iran pas studimeve në EPFL. Por hetimi i NZZ tregon se ajo ka qëndruar në Zvicër dhe ka punuar në një kompani teknologjike deri në vitin 2023. Vendndodhja e saj aktuale mbetet e paqartë.
Eshraf Madani konsiderohet një mbështetës i fortë i regjimit dhe ish-anëtar i milicisë Basij. Ai ka studiuar në EPFL dhe më pas është integruar në jetën profesionale në Zvicër.
Ai ka themeluar një kompani në turizëm dhe një shoqatë bamirëse. Gjithashtu ka punuar në të njëjtën qendër teknologjike si Rezani.
Në javët e fundit ai ka fshirë profilet e tij në rrjetet sociale dhe nuk ka reaguar ndaj pyetjeve të medias.
Një rast i mëparshëm tregon rreziqet e mundshme. Inxhinieri Mohammad Abedini u arrestua në vitin 2024 në Milano.
Sipas autoriteteve amerikane, ai ishte pjesë e një rrjeti që siguronte komponentë teknologjikë për dronë iranianë. Këta dronë u përdorën në një sulm në Jordani ku u vranë tre ushtarë amerikanë.
Abedini kishte studiuar dhe punuar në EPFL dhe kishte krijuar kompani në Zvicër, të dyshuara si mbulesë për transferimin e teknologjisë drejt Iranit.
Rasti ka nxitur debat politik. Autoritetet zvicerane kanë forcuar kontrollet për studentët dhe studiuesit nga vende si Irani.
ETH Zürich dhe EPFL kanë refuzuar dhjetëra aplikime pas verifikimeve të sigurisë.
Shërbimi informativ zviceran paralajmëron se Irani përpiqet të sigurojë teknologji në fusha si dronët, raketat dhe energjia bërthamore. Ai gjithashtu monitoron dhe kërcënon opozitarët në diasporë.
Rasti tregon se Zvicra mbetet një pikë e rëndësishme për lidhje akademike dhe teknologjike me individë të afërt me regjimin iranian.
Edhe pse nuk ka prova për veprimtari të paligjshme nga personat e përmendur, autoritetet e konsiderojnë të nevojshme rritjen e vigjilencës për shkak të rrezikut të transferimit të teknologjisë dhe aktiviteteve të mundshme të inteligjencës. /Pamfleti/
