Çmimi i naftës është rritur ndjeshëm gjatë dy javëve të fundit, ndërsa konflikti në Lindjen e Mesme ka shkaktuar luhatje të forta në tregjet globale të energjisë.
Aktualisht nafta tregtohet më shumë se 30% më shtrenjtë se përpara fillimit të konfliktit, pas sulmeve ajrore ndaj anijeve dhe infrastrukturës energjetike, si dhe për shkak të mbylljes efektive të ngushticës së Hormuzit, një rrugë detare strategjike përmes së cilës kalon rreth një e pesta e furnizimit global me naftë.
Tregjet panë luhatje të mëdha të hënën, në atë që redaktori ekonomik i BBC, Faisal Islam, e përshkroi si ditën më të paqëndrueshme në historinë e tregtimit të naftës.
Diskutimet në tregje fokusohen kryesisht te Brent crude, një nga referencat kryesore ndërkombëtare për çmimin e naftës. Shumica e kontratave për blerjen dhe shitjen e naftës përdorin Brent si pikë reference, gjë që e bën atë një faktor të rëndësishëm në përcaktimin e kostos së energjisë në nivel global.
Sipas Lindsay James, strateg investimesh në kompaninë Quilter, pjesa më e madhe e naftës tregtohet për dorëzim në të ardhmen dhe çmimet po rriten për shkak të frikës për mungesë furnizimi në muajt në vijim.
Para sulmeve të SHBA-së dhe Izraelit ndaj Iranit, çmimi i naftës ishte rreth 71 dollarë për fuçi, por ai u rrit ndjeshëm sapo nisi konflikti.
Deklaratat e liderëve botërorë kanë ndikuar gjithashtu në luhatjet e çmimeve. Ministri i Energjisë i Katarit, Saad al-Kaabi, paralajmëroi se eksportuesit e naftës dhe gazit në Gjirin Persik mund të ndalonin prodhimin brenda pak ditësh, gjë që çoi çmimin e naftës në nivelin më të lartë të dy viteve.
Kur tregjet u rihapën pas fundjavës, çmimi i naftës arriti pothuajse 120 dollarë për fuçi.
Megjithatë, më pas u publikuan raportime se Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë (IEA) mund të koordinojë një lëshim të madh të rezervave emergjente të naftës për të stabilizuar tregun.
Në të njëjtën kohë, presidenti amerikan Donald Trump deklaroi se lufta ishte “pothuajse e përfunduar”, duke rritur shpresat se konflikti nuk do të zgjasë shumë.
Pas këtyre zhvillimeve, çmimi i naftës ra ndjeshëm dhe deri në fund të së hënës kishte humbur gati 30 dollarë nga niveli maksimal i arritur më herët gjatë ditës.
Sipas ekspertëve të tregut, këto luhatje të forta në vetëm disa orë janë të jashtëzakonshme edhe për standardet zakonisht të paqëndrueshme të tregjeve të mallrave.
Ish-drejtori i kompanisë BP, Lord John Browne, tha për BBC se pas këtyre shifrave qëndron një realitet praktik: sigurimi i furnizimit fizik me naftë.
“Kjo nuk është vetëm një lojë spekulative në tregje. Bëhet fjalë për furnizimin real me naftë dhe për përpjekjet e kompanive për t’u siguruar që nuk do të mbeten pa energji,” u shpreh ai.
