Sistemi qeverisës i Iranit kombinon elementë të teokracisë dhe demokracisë. Udhëheqësi suprem është autoriteti më i fuqishëm fetar dhe politik, i cili qëndron mbi të gjithë zyrtarët e zgjedhur dhe nuk ka një afat të caktuar mandati. Por ekzistojnë edhe zyrtarët dhe institucionet e zgjedhura si presidenti dhe parlamenti
Qeveria e Iranit ka lëvizur me shpejtësi për të zëvendësuar Ajatollah Ali Khamenein, udhëheqësi suprem i dytë i saj, një rol i krijuar pas Revolucionit Islamik në vitin 1979. Brenda natës, doli lajmi se djali i Khameneit, Mojtaba, u zgjodh për ta zëvendësuar atë. Ja gjithçka që duhet të dini rreth rëndësisë së emërimit dhe pse ka rëndësi në sistemin e ndërlikuar politik të Iranit:
KUSH E SUNDON IRANIN?
Sistemi qeverisës i Iranit kombinon elementë të teokracisë dhe demokracisë. Udhëheqësi suprem është autoriteti më i fuqishëm fetar dhe politik, i cili qëndron mbi të gjithë zyrtarët e zgjedhur dhe nuk ka një afat të caktuar mandati. Por ekzistojnë edhe zyrtarët dhe institucionet e zgjedhura si presidenti dhe parlamenti.
CILAT JANË KOMPETENCAT E UDHËHEQËSIT SUPREM?
Autoriteti i udhëheqësit suprem është i gjerë dhe gjithëpërfshirës: Ata ruajnë integritetin e Revolucionit Islamik; Ata përcaktojnë “parmakët”shinat” për politikën e përditshme dhe mbikëqyrin zbatimin e politikave të përgjithshme shtetërore; Ata komandojnë forcat e armatosura dhe shpallin luftë dhe paqe; Ata emërojnë zyrtarë kyç si krerët e gjyqësorit, medias shtetërore, ushtrisë dhe gjysmën e anëtarëve të Këshillit të Gardës, të cilët konsiderojnë dhe vlerësojnë kandidatët për poste të zgjedhura.
KUSH E EMËROI UDHËHEQËSIN SUPREM?
Udhëheqësi suprem u zgjodh nga Asambleja e Ekspertëve, një organ prej 88 klerikësh islamikë të zgjedhur nga publiku iranian. Gjithashtu, ajo në letër, mbikëqyr dhe shkarkon udhëheqësin suprem, megjithëse kjo nuk ka ndodhur kurrë. Kandidatët verifikohen nga Këshilli i Gardës, anëtarët e të cilit nga ana tjetër emërohen pjesërisht nga udhëheqësi suprem.
A KA RËNDËSI PRESIDENTI?
Presidenti merret me punët e përditshme të qeverisë, përfaqëson vendin ndërkombëtarisht dhe është nominalisht i pavarur nga udhëheqësi suprem. Presidenti zgjidhet nga publiku në zgjedhje të drejtpërdrejta. Por vitet e fundit, Këshilli i Gardës ka shkarkuar shumë kandidatë të konsideruar relativisht të moderuar dhe ka pasur pretendime për manipulim votash.
PERANDORIA SEKRETE NË LONDËR! Një investigim i publikuar nga gazeta italiane Corriere della Sera hedh dritë mbi një rrjet pronash luksoze të lidhura me familjen e udhëheqjes iraniane në Londër, të cilat sipas dyshimeve mund të jenë përdorur edhe për qëllime spiunazhi. Artikulli fokusohet te pasuritë e Mojtaba Khamenei-t, djali i udhëheqësit suprem iranian Ali Khamenei, dhe mënyra se si ato janë blerë përmes rrjeteve të ndërmjetësve dhe kompanive offshore. Sipas raportimit, Mojtaba Khamenei kontrollon një portofol pronash në kryeqytetin britanik me vlerë rreth 250 milionë euro. Mes tyre përfshihen 11 vila luksoze në lagjen Hampstead, një zonë shumë ekskluzive e Londrës e njohur si “Rruga e Miliarderëve”, si dhe dy apartamente luksoze pranë rezidencës mbretërore Kensington Palace, ku jetojnë Princi William dhe Kate Middleton.
Por ajo që ka ngritur më shumë shqetësime tek shërbimet e inteligjencës është fakti se këto dy apartamente ndodhen më pak se 50 metra larg ambasadës së Izraelit në Londër.
Sipas një hetimi të Bloomberg, ato u blenë mes viteve 2014-2016 me fonde që dyshohet se vinin nga të ardhurat e naftës iraniane të siguruara duke anashkaluar sanksionet ndërkombëtare. Zyrtarisht, pronat rezultojnë të regjistruara në emër të Ali Ansari, një oligark iranian dhe mik i afërt i familjes Khamenei, i cili dyshohet se ka vepruar si “pronar figurant” për transaksionet. Dy apartamentet pranë Kensington Palace sot vlerësohen rreth 60 milionë euro. Ato u blenë pak kohë pasi, në vitin 2013, përmes një kompanie guaskë të regjistruar në Isle of Man, u realizua edhe blerja e 11 vilave në Hampstead. Përfituesi përfundimtar i kompanisë ishte po Ali Ansari. Qeveria britanike i ka ngrirë këto prona, pasi Ansari u vendos nën sanksione për shkak të dyshimeve se ka financuar Gardën Revolucionare të Iranit.(iL Giornale)
