Shkruar nga Gjergj Zefi
Strategjia e Izraelit për të imponuar rend në Lindjen e Mesme përmes forcës po rrezikon të prodhojë një cikël të pafund konflikti…
Në Lindjen e Mesme, lufta nuk është më vetëm një mjet i politikës. Ajo po shndërrohet në vetë politikën. Në rastin e Izraelit të sotëm, ky transformim është bërë i dukshëm: siguria kombëtare po konceptohet gjithnjë e më shumë përmes konfliktit të përhershëm; ndërsa diplomacia, kompromisi dhe projektet politike për paqe janë shtyrë në periferi. Lufta nuk shihet më si një gjendje e përkohshme për të arritur stabilitetin, por si horizonti i vetëm i imagjinueshëm.
Qeveria e Benjamin Netanyahut ka ndërtuar një narrativë të qartë: Izraeli ndodhet në një rrethim ekzistencial nga Irani dhe rrjeti i aleatëve të tij rajonalë. Nga Gaza te Libani, nga Siria në Gjirin Persik, çdo front paraqitet si pjesë e të njëjtit mozaik kërcënimesh. Kjo qasje e ka justifikuar një strategji agresive ushtarake, e cila synon të shkatërrojë jo vetëm kundërshtarët e drejtpërdrejtë, por të gjithë arkitekturën rajonale të influencës iraniane.
Por problemi nuk qëndron te nevoja e Izraelit për siguri. Asnjë shtet nuk mund të injorojë kërcënimet reale ndaj ekzistencës së tij. Problemi lind kur lufta bëhet përgjigjja automatike për çdo ekuacion politik dhe strategjik.
Në momentin kur fuqia ushtarake shndërrohet në instrumentin kryesor, dhe shpesh të vetëm, të politikës së jashtme, ajo fillon të prodhojë një paradoks të rrezikshëm: çdo fitore taktike krijon kushtet për një konflikt të ri.
Kjo është pikërisht dilema që po shfaqet sot në rajon. Operacionet ushtarake mund të dobësojnë përkohësisht Hamasin, Hezbollah-un apo strukturat e lidhura me Iranin, por ato nuk prodhojnë një rend të ri politik. Gaza mbetet një plagë e hapur, Libani një shtet në krizë të thellë dhe Siria një hapësirë fragmentare ku aktorët rajonalë testojnë kufijtë e fuqisë së tyre. Në këtë realitet, çdo ofensivë ushtarake e zgjidh një problem përkohësisht, por krijon disa të tjerë.
Për më tepër, strategjia e përshkallëzimit të vazhdueshëm ka një efekt domino që rrezikon të përfshijë gjithë rajonin. Përballja me Iranin nuk është më një konflikt i fshehtë në hije, por një rivalitet që po kalon gjithnjë e më shpesh në përplasje të drejtpërdrejta. Në këtë lojë të rrezikshme, çdo gabim llogaritjeje mund të shndërrohet në një krizë shumë më të madhe se konfliktet e fragmentuara që kanë dominuar Lindjen e Mesme gjatë dekadave të fundit.
Ironia është se Izraeli është një nga shtetet më të fuqishme ushtarakisht në botë. Ai ka një ushtri teknologjikisht të avancuar, një ekonomi të zhvilluar dhe mbështetjen strategjike të Shteteve të Bashkuara. Megjithatë, kjo forcë e jashtëzakonshme nuk ka prodhuar ende një formulë të qëndrueshme për paqe me fqinjët e tij. Fuqia ushtarake mund të imponojë rend për një periudhë, por rrallëherë krijon legjitimitetin politik që kërkon stabiliteti afatgjatë.
Historia e Lindjes së Mesme është e mbushur me shembuj ku fitorja ushtarake është ngatërruar me zgjidhjen politike. Realiteti zakonisht ka rezultuar shumë më kompleks. Konfliktet e pazgjidhura nuk zhduken; ato thjesht transformohen, rishfaqen dhe shpërthejnë në forma të reja.
Prandaj dilema strategjike me të cilën përballet sot Izraeli nuk është thjesht ushtarake. Ajo është thellësisht politike dhe historike: a mund të ndërtohet siguria mbi një arkitekturë të përhershme lufte? Apo kjo qasje, sado e suksesshme në fushën e betejës, do të prodhojë vetëm një rajon edhe më të paqëndrueshëm, ku çdo brez trashëgon konfliktin e brezit të mëparshëm?
Nëse lufta bëhet ideologji, atëherë paqja pushon së qeni objektiv. Dhe kur paqja nuk është më objektiv, konfliktet nuk përfundojnë kurrë, ato vetëm ndryshojnë formë.
