NATO vlerëson se nga viti 2028 rritet rreziku i një përballjeje të drejtpërdrejtë me Kremlinin, por retorika kërcënuese e Moskës është ashpërsuar ndjeshëm javët e fundit
Kush paralajmëron për luftë, quhet “nxitës lufte”. Kush mbështet Ukrainën, “sulmon Rusinë”. Kush kërkon të mbrojë rregullat demokratike, “pengon lirinë e fjalës”. Këto formula të propagandës ruse në rrjetet sociale mbështeten vazhdimisht në një përmbysje të realitetit.
Propaganda e Rusisë ka efekt aty ku argumentimi europian dobësohet; ajo abuzon me mendimin kritik të qytetarëve të demokracive liberale dhe përdor skepticizmin e shëndetshëm ndaj shtetit si portë hyrëse për të depërtuar në institucione. Megjithatë, reagimet ndaj veprimeve të presidentit amerikan Donald Trump kanë zhvendosur vëmendjen nga kërcënimi real ndaj Europës.
Në javët e fundit, Kremlini ka ashpërsuar ndjeshëm tonin ndaj qeverive europiane. Pas një serie mesazhesh qetësuese nga Moska, tani po vijnë kërcënime të hapura ndaj shteteve që kundërshtojnë politikën e re të fuqisë dhe të sferave të influencës.
Mesazhi i Putinit: “Ne jemi gati!”
Një nga objektivat e sulmeve verbale ruse është Holanda. Një prej tyre goditi qeverinë e ardhshme të vendit përpara se ajo të merrte detyrën. “Përballja, etja për konflikt dhe nxitja e papërgjegjshme e luftës duket se janë shtyllat e politikës holandeze ndaj Moskës”, komentoi ambasada ruse në fillim të shkurtit në Hagë në platformën X, me një ton pasiv-agresiv.
Përmes agjencisë së lajmeve Tass, sulmet vijuan kundër tri partive që nën drejtimin e Rob Jetten po përpiqen të formojnë një qeveri minoritare. “Ne kemi shqyrtuar me kujdes dispozitat e marrëveshjes së koalicionit të qeverisë së ardhshme holandeze. Deklaratat që e cilësojnë Rusinë si një nga kërcënimet kryesore për ‘sigurinë kombëtare’ nuk janë befasuese”, citohet ambasadori rus Vladimir Tarabrin.
Vetëm disa ditë më parë, i njëjti diplomat, në gazetën qeveritare ruse “Izvestija”, kritikoi “militarizimin e përshpejtuar” të Holandës. Disa vende të BE-së po “çojnë përpara faktikisht përgatitjet për një konflikt të madh me Rusinë”. Holanda është shndërruar në “një nyje strategjike në rrugën nga Deti i Veriut drejt krahut lindor përmes Gjermanisë”.
Kremlini paralajmëron brenda vendit dhe kërcënon jashtë. Mesazhi, në të gjitha variantet, është se Europa kërcënon Rusinë. Të njëjtin ton e vendos, si zakonisht, presidenti Vladimir Putin: “nuk kemi ndërmend të bëjmë luftë kundër Europës, por nëse Europa e do këtë dhe e nis, ne jemi gati që tani”, tha ai më 2 dhjetor në Moskë para gazetarëve.
“Nëse Europa fillon një luftë, ajo do të përfundojë shumë shpejt. Europa nuk është Ukraina. Me Ukrainën po veprojmë me kujdes dhe saktësi”, theksoi Putin.
Garancia europiane e sigurisë si shkak për luftë
Menjëherë pas kësaj deklarate, që nënkuptonte edhe kërcënimin e përdorimit të armëve bërthamore, Putin u takua me përfaqësuesit e presidentit amerikan Donald Trump dhe rriti çmimin për përfundimin e luftës në Ukrainë. Raundi i negociatave në fillim të dhjetorit u fokusua publikisht në pretendimin për të gjithë rajonin e Donbasit, por në thelb Moska kundërshton vendosjen e një garancie reale sigurie për ekzistencën e shtetit ukrainas.
Që nga fillimi i vitit, ofensiva ruse në të ashtuquajturën hapësirë informative, fushë operacionale ushtarake për ndikimin e opinionit publik, është intensifikuar. Një fokus është vendosja e mundshme e trupave europiane në Ukrainë pas përfundimit të luftimeve. Prania e tyre do të shërbente si parandalim ndaj Rusisë. Një sulm i ri ndaj Ukrainës do të konsiderohej edhe sulm ndaj BE-së dhe mund të aktivizonte detyrimet e ndihmës sipas traktateve europiane ose të NATO-s.
Një siguri e tillë do të kufizonte ndjeshëm lirinë e veprimit të Rusisë. Për këtë arsye, Kremlini kundërshton në të gjitha kanalet.
Më 30 janar, zëdhënësja e Ministrisë së Jashtme ruse deklaroi se “Rusia ka theksuar disa herë se vendosja e njësive ushtarake perëndimore në territorin ukrainas, pavarësisht flamurit, përbën kërcënim për sigurinë tonë kombëtare. Këto trupa do t’i konsiderojmë objektiva legjitime ushtarake.”
Kështu, garancitë mbrojtëse të sigurisë paraqiten si shkak për një ofensivë të re. Përpjekjet për frikësim janë shoqëruar edhe me veprime ushtarake: në fillim të janarit, Rusia goditi qytetin Lviv me një raketë hipersonike “Oreschnik”, e aftë të pajiset me gjashtë koka bërthamore.
Një situatë e pafavorshme për Europën
Mesazhi është i qartë: Rusia mund të godasë edhe Perëndimin e Europës me armë që NATO aktualisht e ka të vështirë t’i neutralizojë. Pak para përdorimit të raketës, hakerë të dyshuar rusë sulmuan rrjetin energjetik polak. Autoritetet polake njoftuan se shmangën dëme direkte, por incidenti tregon intensifikimin e luftës hibride.
Modeli është i përsëritur: Kremlini shpall qëllimet dhe vijat e kuqe në hapësirën informative, përmes kanaleve zyrtare dhe një rrjeti llogarish në rrjetet sociale, dhe më pas shërbimet sekrete ose forcat e armatosura i japin peshë me veprime konkrete.
Shpesh, Perëndimi ka reaguar me hezitim: si në dhjetor, kur BE nuk arriti të përdorte fondet e ngrira të Bankës Qendrore ruse për mbështetjen e Ukrainës. Belgjika druhej nga kundërmasa ruse, pasi pjesa më e madhe e këtyre aseteve ndodhet në Euroclear në Bruksel. Gjermania ende nuk i ka dorëzuar Ukrainës raketat Taurus.
Sa më shumë sukses të ketë kjo metodë, aq më me guxim do ta përdorë Kremlini, sidomos në një kontekst gjeopolitik të favorshëm: SHBA nën Trump shpërndajnë burimet ushtarake globalisht dhe aktualisht kanë vetëm një grup aeroplanmbajtësesh në Lindjen e Largët.
Kina ka forcuar kontrollin mbi ushtrinë. Rusia përdor negociatat për Ukrainën për të testuar marrëdhëniet transatlantike.
Shërbimet perëndimore vlerësojnë se një sulm rus ndaj një vendi të NATO-s mund të ndodhë më herët në vitin 2028. Por strategjia amerikane e sferave të influencës krijon kushte më të favorshme për Moskën: SHBA fokusohen në hemisferën perëndimore, ndërsa Europa duhet të mbrohet vetë. Europianët përballen me presion të madh kohor për të mbyllur boshllëqet në mbrojtje deri në fillim të viteve ’30.
A ka mësuar Rusia nga SHBA?
Putin mund të shfrytëzojë këtë fazë pasigurie për të përshpejtuar riformësimin e rendit europian të sigurisë. Sipas analizës, Moska nuk ndjek domosdoshmërisht një plan të fiksuar, por shfrytëzon mundësitë që krijon situata aktuale.
Në Ukrainë, Trump, sipas mediave amerikane dhe burimeve ukrainase, kërkon përfundimin e luftimeve në qershor. Rusia mund të përfitojë nga një armëpushim për të riorganizuar ushtrinë. Industria ruse e mbrojtjes prodhon tashmë më shumë predha artilerie sesa përdoren në Ukrainë, sipas studimeve të think-tank-ut britanik “RUSI”.
Në Lindjen e Mesme, SHBA po përgatiten për një operacion të mundshëm kundër Iranit. Nëse konflikti zgjatet, një pjesë e madhe e kapaciteteve amerikane do të mbeten të angazhuara atje. Në Paqësor, Kina mund të rrisë presionin ndaj Tajvanit, duke detyruar SHBA të përqendrojnë më shumë forca në rajon.
Në një situatë të tillë, shtetet europiane mund të mbeten të vetme. Rusia vazhdon të llogarisë në mbështetjen e Kinës. Edhe pse ekonomia ruse ndikohet nga lufta, si partnere e vogël e Pekinit ajo arrin t’u rezistojë sanksioneve perëndimore.
Rusia ka përgatitur terrenin retorik për të justifikuar “masa ushtarako-teknike”, siç e quajti Putini sulmin ndaj Ukrainës në vitin 2022. Një përshkallëzim në Europë mund të ndodhë që në vjeshtën e këtij viti ose në fillim të vitit 2027. Megjithatë, një sulm i gjerë konsiderohet më pak i mundshëm; më realist do të ishin operacione të kufizuara me forca speciale dhe armë me rreze të gjatë.
Parandalimi i një “boshllëku parandalues”
NATO, veçanërisht Estonia, kundërshton këtë skenar. Një nga skenarët parashikon që Rusia mund të përpiqet të destabilizojë qytetin estonez Narva, me shumicë ruse, në mënyrë të ngjashme me Krimenë në vitin 2014.
Drejtori i inteligjencës estoneze, Kaupo Rosin, thekson në raportin vjetor se nuk ka arsye për panik dhe se Rusia nuk planifikon të sulmojë një vend të NATO-s në vitin e ardhshëm.
Megjithatë, ai paralajmëron se reforma ushtarake ruse do të rrisë kapacitetet e saj në vitet në vijim dhe se NATO duhet të vazhdojë investimet në mbrojtje.
Për të shmangur një “boshllëk parandalues” mes viteve 2026 dhe 2030, Europa duhet të ruajë konsensusin minimal me Uashingtonin. Kongresi amerikan mbështet NATO-n, por Europa duhet të forcojë unitetin dhe kapacitetet e saj.
Sipas Die Zeit, vetëm një Europë e bashkuar dhe më e fortë mund të ruajë besueshmërinë e parandalimit dhe të pengojë një përshkallëzim të ri. /Përshtatur nga NZZ/
