Dollari ka qenë monedha rezervë botërore që nga fundi i Luftës së Dytë Botërore, kur zëvendësoi sterlinën britanike…
Një euro në rritje po i zgjon politikëbërësit evropianë ndaj disavantazheve të një ambicieje që ata e kanë çmuar prej kohësh: shndërrimin e monedhës së përbashkët në një monedhë rezervë për të rivalizuar dollarin amerikan.
Dollari ka qenë monedha rezervë botërore që nga fundi i Luftës së Dytë Botërore, kur zëvendësoi sterlinën britanike. Ky status i veçantë ka nënkuptuar se është monedha në të cilën kryhet pjesa më e madhe e tregtisë globale dhe në të cilën qeveritë në mbarë botën mbajnë pjesën më të madhe të rezervave të tyre të këmbimit valutor. Kjo kërkesë i ka lejuar qeverisë amerikane dhe amerikanëve të marrin hua me çmim të ulët për dekada të tëra.
Joshja e kostove më të ulëta të huamarrjes, një monedhe më e qëndrueshme dhe mbrojtja nga sanksionet amerikane janë arsyeja pse politikëbërësit evropianë i përmbahen ambicieve për të zëvëndësuar dollarin. Por qeveritë dhe investitorët nuk do ta mbajnë euron nëse nuk është e fortë dhe nuk premton të mbetet e tillë.
Dhe një euro e fortë tashmë po kërcënon modelin e rritjes së orientuar drejt eksportit të ekonomisë më të madhe të Evropës, Gjermanisë.
“E kam ndjekur me shqetësim zhvillimin e kursit të këmbimit të dollarit për një kohë të gjatë. Kursi i këmbimit të dollarit është një barrë shtesë e konsiderueshme për industrinë gjermane të eksportit”, u tha kancelari gjerman Friedrich Merz gazetarëve të mërkurën në Berlin.
Presidentja e BQE-së, Christine Lagarde, ngriti idenë e një “momenti të rrallë global të euros” verën e kaluar, ndërsa filluan të shfaqen çarje në dominimin e dollarit amerikan. Ndërsa investitorët e huaj kryesisht i kanë besuar tregjeve të aksioneve dhe obligacioneve amerikane, ata duket se e kanë mbrojtur veten në mënyrë më aktive nga rreziku i një rënieje të vetë dollarit, duke kontribuar në rritjen e vlerës së euros.
Monedha e gjelbër përbën ende rreth 57 përqind të të gjitha rezervave globale, krahasuar me euron, e cila zë vendin e dytë me rreth 20 përqind.
“Nëse doni që monedha juaj të jetë një rezervë globale, duhet të pranoni që ajo do të forcohet. Logjika është e thjeshtë: Sa më i madh të jetë oreksi për asetet evropiane, aq më i lartë është kursi i këmbimit me monedhat e tjera. Nëse BQE-ja i përmbahet ‘momentit të saj global të euros’, do të duhet ta pranojë këtë kompromis”, tha Carsten Brzeski, kreu global i makro-financave në ING.
Shqetësimi i Merz është se një euro më e fortë do t’i bëjë eksportet evropiane shumë të shtrenjta për blerësit e huaj, të cilët do të kërkojnë mallra më të lira diku tjetër, duke dëmtuar ekonominë e BE-së. Gjithashtu, kjo tenton t’i bëjë importet kineze në Evropë më të lira, duke pasur parasysh se Pekini në përgjithësi përpiqet ta mbajë të qëndrueshëm kursin e këmbimit me dollarin. Euro është afër nivelit më të lartë në 12 vjet kundrejt juanit.
Nuk janë vetëm qeveritë e BE-së të shqetësuara. Edhe politikëbërësit e BQE-së janë të shqetësuar. Brenda pak orësh pasi euro kaloi 1.20 dollarë, bankierët qendrorë filluan të paralajmëronin se mund të duhej të vepronin për të parandaluar rënien e normës së inflacionit nën 2 përqind.
“Po e monitorojmë nga afër këtë vlerësim të euros. Ky është një nga faktorët që do të udhëheqë politikën tonë monetare dhe vendimet tona mbi normat e interesit gjatë muajve të ardhshëm”, tha të mërkurën shefi i bankës qendrore franceze, François Villeroy de Galhau, në një postim në rrjetet sociale në LinkedIn, duke përsëritur paralajmërimet e ngjashme nga homologu i tij austriak, Martin Kocher.
Eksportuesit e Evropës kanë qenë në një gjendje të mjerueshme gjatë dy viteve të fundit, për shkak të kostove të larta të prodhimit vendas, konkurrencës së lirë kineze dhe, së fundmi, tarifave tregtare të SHBA-së, të cilat veprojnë si një taksë mbi blerjet amerikane të mallrave të eurozonës. Çdo gjë që i bën ato edhe më të shtrenjta në tregun më të rëndësishëm të botës do të vinte në një kohë veçanërisht të keqe.
Ky është një çmim i lartë për t’u paguar për një ekonomi si ajo e eurozonës, e cila ka një suficit tregtar të vazhdueshëm dhe rritja e së cilës në afat të shkurtër varet nga një kurs këmbimi i favorshëm. Një çmim shumë i lartë, sipas Sekretarit të Thesarit të SHBA-së, Scott Bessent.
“Mund t’ju them se nëse euro arrin në 1.20 dollarë, evropianët do të ankohen se është shumë e fortë; ata janë një ekonomi eksportuese, kështu që le të shohim se çfarë ndodh. Ata duhet të jenë të kujdesshëm me atë që dëshirojnë”, tha Bessent në një intervistë për CNBC në korrik./Politico
