Përpjekja e Gandhi Eisenkot për të formuar një qeveri në Izrael do të gjykohet nga qëndrimi i partive arabe, si dhe nga vendimet që presidenti amerikan do të marrë për Iranin…
Asnjëra palë nuk ka siguruar shumicën për të formuar qeverinë e re në Izrael. Ndërsa Gadi Eisenkot përpiqet të ndërtojë një koalicion, Benjamin Netanyahu kërkon të ruajë pushtetin. Në këtë situatë, mundësia e një përshkallëzimi me Iranin shton pasigurinë politike, por vendimi për një operacion të ri ushtarak varet kryesisht nga Uashingtoni.
Izraeli po përballet me një krizë të ndërlikuar politike pas zgjedhjeve parlamentare të 27 tetorit, të cilat nuk prodhuan një shumicë të qartë qeverisëse. Negociatat për krijimin e një koalicioni kanë hyrë në një fazë vendimtare, ndërsa Benjamin Netanyahu kërkon të ruajë pozicionin e tij në pushtet dhe Gadi Eisenkot përpiqet të sigurojë mbështetjen e nevojshme parlamentare.
Megjithëse opozita zotëron në total 67 vende në Knesset, përfshirë 19 mandatet e partive arabe, mosmarrëveshjet mes forcave politike e kufizojnë mbështetjen efektive të Eisenkotit në 48 deputetë. Nga ana tjetër, blloku i Netanyahut ka 53 vende, gjithashtu të pamjaftueshme për të arritur shumicën prej 61 mandatesh.
Presidenti Isaac Herzog i ka dhënë Eisenkotit mandatin për formimin e qeverisë. Ai ka 28 ditë kohë, me mundësinë e një zgjatjeje dyjavore, për të arritur marrëveshjet e nevojshme.
Pengesa kryesore lidhet me përbërjen e mundshme të koalicionit. Bashkëpunimi me partitë arabe ose ato ultraortodokse do të kërkonte kompromise të rëndësishme, të cilat mund të shkaktonin kundërshtime mes aleatëve të tjerë politikë. Edhe krijimi i një qeverie minoritare do të sillte vështirësi për garantimin e stabilitetit parlamentar.
Në këto kushte, mundësia e zgjedhjeve të reja mbetet e hapur. Ndërsa Eisenkot përballet me vështirësi në negociata, Netanyahu po promovon krijimin e një qeverie të unitetit kombëtar nën drejtimin e tij.
Megjithatë, përpjekjet për afrimin e dy kampeve kryesore politike nuk kanë dhënë rezultate konkrete. Bisedimet paraprake mes përfaqësuesve të Eisenkotit dhe partisë Likud u ndërprenë pas përplasjeve politike në parlament.
Nëse Eisenkot nuk arrin të formojë qeverinë brenda afatit, presidenti mund t’ia kalojë mandatin një deputeti tjetër ose vendi mund të shkojë drejt zgjedhjeve të reja.
Një skenar i tillë do t’i mundësonte Netanyahut të vazhdonte drejtimin e qeverisë në detyrë deri në përfundimin e procesit të ri zgjedhor.
Pikërisht kjo mundësi e bën zgjatjen e ngërçit politik një faktor që mund të ndikojë në favor të kryeministrit aktual, edhe pse ai nuk zotëron shumicën për të formuar një kabinet të ri.
Përtej përplasjeve parlamentare, zhvillimet në Lindjen e Mesme mund të ndikojnë drejtpërdrejt në të ardhmen politike të Izraelit.
Marrëdhëniet me Iranin përbëjnë një nga çështjet më të rëndësishme të sigurisë për vendin. Mundësia e një raundi të ri operacionesh ushtarake ngre pikëpyetje jo vetëm për stabilitetin rajonal, por edhe për mënyrën se si do të funksiononte sistemi politik izraelit gjatë një krize të re.
Sipas vlerësimeve të analistëve, Netanyahu po kërkon mbështetjen e presidentit amerikan Donald Trump për veprime të mëtejshme kundër Iranit. Megjithatë, deri tani nuk ka një vendim të konfirmuar për nisjen e një operacioni të ri.
Një përshkallëzim ushtarak mund të ndryshonte përparësitë politike në Izrael, duke shtuar presionin për krijimin e një qeverie të unitetit kombëtar dhe duke vështirësuar negociatat aktuale për koalicionin.
Në një situatë emergjente, partitë do të përballeshin me kërkesa më të forta për bashkëpunim, ndërsa mosmarrëveshjet për pjesëmarrjen e partive arabe në qeveri dhe shërbimin ushtarak të hebrenjve ultraortodoksë mund të bëheshin edhe më të vështira për t’u zgjidhur.
Megjithatë, ndikimi i një konflikti të mundshëm mbi fatin politik të Netanyahut mbetet një skenar analitik, jo një rezultat i paracaktuar.
Pavarësisht interesave të qeverisë izraelite, Shtetet e Bashkuara mbeten faktori kryesor në përcaktimin e mundësisë dhe përmasave të një operacioni të ri kundër Iranit. Presidenti Donald Trump duhet të marrë parasysh jo vetëm situatën në Lindjen e Mesme, por edhe zhvillimet e brendshme politike në SHBA, pas zgjedhjeve të mesit të mandatit.
Ndryshimi i ekuilibrave në Kongres mund të ndikojë në hapësirën politike të administratës amerikane, megjithëse presidenti vazhdon të ketë kompetenca të gjera në politikën e jashtme.
Një tjetër faktor i rëndësishëm është marrëdhënia mes Uashingtonit dhe Pekinit. Kina ka ndikim në disa prej çështjeve kryesore ndërkombëtare, përfshirë Iranin, Tajvanin, tregtinë globale dhe furnizimin me lëndë të para strategjike.
Për këtë arsye, qëndrimi i administratës Trump ndaj Iranit mund të ndikohet edhe nga ecuria e marrëdhënieve amerikano-kineze. Nga ana tjetër, Teherani mund të përpiqet të fitojë kohë, duke llogaritur se ndryshimet politike në Uashington do ta bëjnë më të vështirë ndërmarrjen e një operacioni të ri ushtarak. Megjithatë, kjo mbetet një hipotezë mbi llogaritjet strategjike iraniane.
Izraeli ndodhet përballë dy zhvillimeve të ndërlidhura: përpjekjes për formimin e një qeverie të re dhe pasigurisë mbi mundësinë e një përshkallëzimi ushtarak me Iranin. Në planin e brendshëm, Eisenkot duhet të gjejë një formulë bashkëpunimi mes partive me qëndrime të ndryshme, ndërsa Netanyahu kërkon të ruajë ndikimin e tij politik dhe mundësinë për të vazhduar drejtimin e vendit.
Në planin ndërkombëtar, vendimet e Uashingtonit mund të ndryshojnë kushtet në të cilat zhvillohen negociatat për qeverinë e re. Një marrëveshje politike mund t’i japë fund ngërçit parlamentar, ndërsa dështimi i negociatave mund ta çojë Izraelin drejt zgjedhjeve të tjera.
Por edhe nëse kriza qeveritare zgjidhet, çdo kabinet i ardhshëm do të duhet të përballet me të njëjtën sfidë strategjike: marrëdhëniet me Iranin dhe varësinë nga vendimet e Shteteve të Bashkuara. Kështu, ndërsa e ardhmja e qeverisë izraelite përcaktohet nga negociatat në Knesset, drejtimi i zhvillimeve ushtarake në rajon mbetet i lidhur ngushtë me vendimet që do të merren në Shtëpinë e Bardhë.

