ërpjekja e Donald Trumpit për të blerë bashkëpunimin e diktatorëve përmes marrëveshjeve ekonomike po dështon. Ndërkohë, interesat e biznesit të lidhura me familjen e presidentit po ndërthuren gjithnjë e më shumë me politikën e jashtme amerikane.
Ndërsa të dërguarit e presidentit amerikan Donald Trump, Jared Kushner dhe Steve Witkoff, negociojnë për t’i dhënë fund pushtimit rus të Ukrainës, ata po punojnë njëkohësisht me Kremlinin për shitjen e aseteve ndërkombëtare të kompanisë ruse të naftës Lukoil, me vlerë 20 miliardë dollarë. Në grupin e investitorëve të interesuar bëjnë pjesë edhe partnerë të tyre të biznesit.
Sipas Financial Times dhe The New York Times, qeveria amerikane, përmes Korporatës së Financimit të Zhvillimit Ndërkombëtar (DFC), do të zotëronte 15 për qind të aksioneve të kompanisë së re. Në grupin e investitorëve do të përfshiheshin gjithashtu Todd Boehly, një donator i Trumpit; një fond nga Emiratet e Bashkuara Arabe, i cili ka investuar edhe në World Liberty Financial, kompaninë e kriptomonedhave të bashkëthemeluar nga familjet Trump dhe Witkoff, megjithëse Witkoff thotë se është tërhequr nga investimi i tij si dhe dy vëllezër me origjinë siriane nga Katari, partnerë të Kushnerit dhe bashkëshortes së tij, Ivanka Trump, në një projekt për ndërtimin e një resorti luksoz në Shqipëri.
Witkoff dhe Kushner këmbëngulin se nuk do të përfitojnë personalisht nga shitja e aseteve të Lukoil. Megjithatë, marrëveshja ngre dyshime serioze për konflikt interesi, në rastin më të mirë, dhe për korrupsion të mundshëm, në rastin më të keq.
Ajo është, gjithsesi, një shembull domethënës i asaj që mund të quhet doktrina jozyrtare e Trumpit: ndërthurja e interesave private me pushtetin publik në një shkallë të pazakontë.
Arsyetimi pas kësaj qasjeje është se promovimi i interesave të biznesit amerikan mund të shërbejë edhe për avancimin e interesave të sigurisë kombëtare. Korporata e Financimit të Zhvillimit Ndërkombëtar, për shembull, deklaroi se marrëveshja e propozuar për Lukoil-in do të “forconte sigurinë ekonomike të SHBA-së, do të avanconte politikën e jashtme amerikane dhe do të ulte çmimet e energjisë për qytetarët e zakonshëm”.
Në këtë logjikë, vendet që bëjnë atë që kërkon Trumpi shpërblehen me marrëveshje fitimprurëse, ndërsa ato që nuk binden përballen me tarifa më të larta tregtare.
Trump po ndjek kështu versionin e vet të asaj që njihet si “diplomacia e dollarit”, një term i përdorur më shumë se një shekull më parë gjatë administratës së presidentit republikan William Howard Taft. Ky i fundit pretendonte se do të zëvendësonte “plumbat me dollarë” për të çuar përpara interesat amerikane.
Problemi është se ka pak prova që kjo strategji funksionon.
Koreja e Veriut: investimet nuk e bindën Kim Jong-unin
Gjatë mandatit të tij të parë, Trump shpresonte ta bindte udhëheqësin e Koresë së Veriut, Kim Jong-un, të hiqte dorë nga armët bërthamore në këmbim të investimeve perëndimore.
“Kim Jong-un e kupton potencialin e jashtëzakonshëm ekonomik që ka ai vend”, deklaronte presidenti amerikan. “Ai ndodhet mes Rusisë dhe Kinës, nga njëra anë, dhe Koresë së Jugut, nga ana tjetër. Dhe ka vijë bregdetare kudo. Është një vendndodhje fantastike.”
Shtëpia e Bardhë prodhoi madje një video propagandistike, të realizuar me kujdes, që paraqiste të ardhmen e begatë të Koresë së Veriut nëse Kim do të bashkëpunonte me Trumpin.
Por kjo ofertë nuk funksionoi.Kim Jong-un refuzoi të hiqte dorë nga armët bërthamore. Sot, sipas vetë Trumpit, Koreja e Veriut zotëron “57 armë bërthamore shumë të fuqishme”.
Në vend që të afrohej me Uashingtonin, Pheniani ka mbështetur pushtimin rus të Ukrainës në këmbim të teknologjisë ushtarake ruse. Deri më tani, Kim nuk ka shfaqur publikisht ndonjë interes për përpjekjet e Trumpit për ta bindur të marrë pjesë në një tjetër samit këtë vit.
Gaza, premtimi i resorteve nuk e çarmatosi Hamasin
Dështimi i diplomacisë me Korenë e Veriut nuk e pengoi Trumpin të provonte të njëjtën qasje me Hamasin në vitin 2025.
Oferta ishte e ngjashme: çarmatim në këmbim të mundësive për zhvillim ekonomik dhe ndërtimin e apartamenteve luksoze buzë detit.
Shtëpia e Bardhë publikoi një tjetër video që paraqiste një Rrip të Gazës të transformuar, plot me resorte dhe rrokaqiej, mes tyre edhe një hotel me zbukurime të arta, i quajtur “Trump Gaza”.
Synimi ishte shndërrimi i territorit të shkatërruar në atë që Trumpi e përshkroi si “Riviera e Lindjes së Mesme”.
Por as kjo ofertë nuk dha rezultat. Hamasi, një organizatë terroriste, nuk ka hequr dorë nga armët, ndërsa Rripi i Gazës vazhdon të mbetet një territor i rrënuar nga lufta.
Irani, miliardat nuk mjaftuan për të ndalur luftën
Në qershor të këtij viti, Trumpi provoi sërish të njëjtën formulë, këtë herë me Iranin.
Ai paraqiti një marrëveshje që do t’i mundësonte Teheranit lehtësim të sanksioneve me vlerë dhjetëra miliarda dollarë, si dhe një fond rindërtimi prej 300 miliardë dollarësh.
Në këmbim, Irani duhej të rihapte Ngushticën e Hormuzit dhe të negocionte për të ardhmen e programit të tij bërthamor.
Në pamje të parë, kjo dukej si një ofertë jashtëzakonisht e favorshme për Iranin. Megjithatë, krahët radikalë brenda Korpusit të Gardës Revolucionare Islamike e sabotuan marrëveshjen duke sulmuar cisterna në ngushticë.
Lufta vazhdon, pa një fund të qartë në horizont.
Për diktatorët, pushteti vlen më shumë se mirëqenia ekonomike
Do të ishte e arsyeshme të mendohej se Trumpi, Kushneri dhe Witkoffi tashmë duhet ta kenë kuptuar se diktatorët nuk udhëhiqen kryesisht nga dëshira për zhvillim ekonomik.
Ndërsa Trumpi dhe rrethi i tij i kanë kushtuar jetën fitimit të parave, udhëheqësit e Koresë së Veriut, Hamasit, Iranit dhe Rusisë ia kanë kushtuar jetën grumbullimit dhe ruajtjes së pushtetit.
Ata kanë frikë se lëshimet ndaj Uashingtonit mund të dobësojnë kontrollin e tyre mbi vendet dhe shoqëritë që sundojnë.
Popullsia e tyre mund të vazhdojë të vuajë për shkak të sanksioneve perëndimore, por kjo nuk duket se përbën një shqetësim vendimtar për udhëheqësit e tyre. Ata vetë vazhdojnë të gëzojnë privilegje dhe të ruajnë pushtetin.
Paradoksi është se, ndërsa Trumpi po dështon me diplomacinë e tij të dollarit, vende të tjera po përpiqen ta përdorin atë si objektiv të diplomacisë së tyre me rubla apo rialë. Edhe ato po zbulojnë kufijtë e kësaj strategjie.
Putini kërkon të blejë lehtësimin e sanksioneve
Vladimir Putini shpreson qartazi se mundësia e marrëveshjeve fitimprurëse të biznesit do ta ndihmojë të bindë Kushnerin dhe Witkoffin të punojnë për heqjen e sanksioneve amerikane ndaj Rusisë.
Ai ka shënuar njëfarë përparimi, pasi Trumpi njoftoi të premten se Shtetet e Bashkuara do të importonin karburant dizel nga Rusia. Megjithatë, pjesa më e madhe e sanksioneve mbetet në fuqi, ndërsa Kongresi amerikan ka miratuar së fundmi legjislacion për forcimin e tyre.
Ndërkohë, Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe kanë investuar shuma të mëdha në projekte biznesi të lidhura me familjen Trump, kryesisht sepse shpresojnë të fitojnë ndikim mbi vendimmarrjen e Uashingtonit.
Trumpi ka miratuar shitjen e çipave të inteligjencës artificiale për Emiratet e Bashkuara Arabe dhe të teknologjisë bërthamore për Arabinë Saudite, projekte që administrata e Joe Bidenit i kishte refuzuar.
Megjithatë, Trumpi i përfshiu gjithashtu vendet e Gjirit në një luftë të kushtueshme me Iranin, të cilën ato nuk e kishin kërkuar.Kur rebelët Huthi sulmuan Arabinë Saudite, Trumpi refuzoi t’i vinte në ndihmë, pasi ngurron të përfshihet në një tjetër konflikt të pafund.
Edhe për Trumpin, i cili po e shndërron presidencën në një burim fitimesh prej miliarda dollarësh, ekzistojnë kufij të qartë për atë që mund të blihet me para.
Mësimi është i thjeshtë: marrëveshjet ekonomike mund të krijojnë interesa të përbashkëta, por nuk mund të garantojnë bindjen politike. Dhe kur kufiri mes interesit kombëtar dhe përfitimit privat bëhet i paqartë, diplomacia rrezikon të kthehet në një instrument për ruajtjen e pushtetit dhe pasurimin e atyre që e ushtrojnë atë./ Përshtatur nga Washington Post
